Ślady dawnego świata. Żydzi ziemi suskiej od XIX wieku do Zagłady

W piątkowy wieczór, 9 stycznia, Sala Rycerska Zamku Suskiego wypełniła się słuchaczami, których połączyło zainteresowanie historią i pamięcią o dawnych mieszkańcach regionu. Odbyło się pierwsze z trzech spotkań promujących książkę „Pokolenia Żydów ziemi suskiej. Od XIX wieku do Zagłady” autorstwa dr Jadwigi Sobczuk. Publikacja została wydana przez Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej przy wsparciu finansowym Powiatu Suskiego oraz gmin Sucha Beskidzka, Zembrzyce i Stryszawa.

Spotkanie otworzył dyrektor muzeum Andrzej Peć, który już na wstępie nakreślił szeroki kontekst historyczny obecności Żydów na ziemiach polskich. Przypomniał, że do 1939 roku Polska była miejscem największego skupiska ludności żydowskiej w dziejach diaspory, obejmującego nawet 80 procent wszystkich Żydów żyjących na świecie. Przez niemal tysiąc lat Żydzi rozwijali tu własną kulturę i religię, współtworząc krajobraz społeczny i kulturowy Rzeczypospolitej. Jak podkreślił, wspólna historia Polaków i Żydów nie była wolna od napięć i konfliktów, ale obok nich istniały także wzajemne inspiracje, zapożyczenia oraz próby dialogu i zbliżenia.

Szczególne miejsce w tej opowieści zajęła Sucha (od 1964 roku Sucha Beskidzka), która przed II wojną światową była miastem wielu przenikających się światów. Obok kultury góralskiej, wywodzącej się z osadnictwa wołoskiego, kultury dworskiej związanej z renesansową rezydencją magnacką oraz dynamicznie rozwijającej się kultury mieszczańskiej, istniała tu także kultura żydowska. To ona po wojnie zniknęła całkowicie, pozostawiając po sobie jedynie ślady w dokumentach, wspomnieniach i nielicznych zachowanych pamiątkach.

Autorka książki, dr Jadwiga Sobczuk, historyk, nauczycielka w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej-Curie w Suchej Beskidzkiej oraz wykładowczyni akademicka, w swojej publikacji skupia się przede wszystkim na ludziach. Opowiada o losach rodzin, codziennym życiu dawnych mieszkańców oraz o wspomnieniach świadków minionych czasów. Dzięki temu czytelnik nie otrzymuje jedynie suchego wykładu historycznego, ale wchodzi w świat, który jeszcze niedawno był żywą częścią lokalnej rzeczywistości.

Podczas prelekcji autorka przybliżyła również realia życia w Galicji przed wojną, ukazując nieznaną wielu słuchaczom różnorodność kulturową i bogatą obrzędowość żydowską. Jej opowieść była nie tylko lekcją historii, ale także poruszającym przypomnieniem o wspólnym dziedzictwie regionu Suchej Beskidzkiej, Zembrzyc, Stryszawy i okolicznych miejscowości. Spotkanie w Zamku Suskim stało się tym samym nie tylko promocją książki, lecz także chwilą refleksji nad pamięcią, tożsamością i odpowiedzialnością za zachowanie historii dla przyszłych pokoleń.