Program „Czyste powietrze” – w jaki sposób zdobyć dofinansowanie na walkę ze smogiem?

Małopolskie to jedno z województw o najgorszym stanie powietrza w kraju. Polska zaś jest jednym z krajów UE, w których problem smogu jest najpoważniejszy. Dofinansowania w ramach programu „Czyste powietrze” mogą, po pierwsze, pomóc zaradzić na ten stan rzeczy, po drugie, poprawić komfort życia osób, które skorzystają z dotacji.

Smog w województwie małopolskim

Jak pokazują statystyki – Polska to jeden z europejskich krajów o najbardziej zanieczyszczonym powietrzu. Chociaż nie doścignęliśmy jeszcze liderów światowych, to na tle państw należących do Unii Europejskiej wypadamy bardzo źle – gorzej sytuacja wygląda jedynie w Bułgarii. Z listy pięćdziesięciu najbardziej zanieczyszczonych miast w Unii aż 36 leży w Polsce. Większość to miasta z rejonu śląskiego, na tę niechlubną listę wpisano jednak także lokacje z obszarów małopolski: między innymi stolicę regionu, Kraków, Niepołomice i Wadowice.

Skąd bierze się smog w województwie małopolskim? Na to pytanie wielu osobom nasuwa się odpowiedź – to skutek działalności fabryk oraz wzmożonego ruchu ulicznego. Czy jednak takie stwierdzenie jest słuszne? Jeśli tak, dlaczego poziom zanieczyszczeń w powietrzu gwałtownie wzrasta zimą? Jak pokazują dane Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, za emisję pyłu PM10 w 17% odpowiada przemysł, w 10% transport drogowy. Głównym źródłem zanieczyszczeń są jednak gospodarstwa domowe, przede wszystkim ogrzewanie kotłami ręcznie zasilanymi oraz piecami kaflowymi. W rejonie małopolski zaś w bardzo wielu gospodarstwach domowych wciąż użytkowane są stare piece, emitujące dużą ilość zanieczyszczeń. Także w wielu blokach i kamienicach ogrzewanie czy ciepła woda dostarczane są za pomocą starych pieców i piecyków gazowych.

Walkę ze smogiem należy więc rozpocząć od wprowadzania na masową skalę usprawnień w gospodarstwach domowych. Ze względu na to, że koszty tych usprawnień przekraczają możliwość wielu mieszkańców, wprowadzane są różne dotacje, zarówno na poziomie lokalnym, jak i krajowym. Należy do nich między innymi program „Czyste powietrze”, którego realizację wyznaczono na lata 2018 – 2029.

Na jakie inwestycje można dostać dofinansowanie w ramach programu?

Program umożliwia skorzystanie z dotacji na różnego rodzaju działania, których celem jest poprawienie bilansu energetycznego modernizowanego budynku  i zmniejszenie emisji szkodliwych substancji. Do tego celu można dążyć na różne sposoby. W ramach programu istnieje szansa uzyskania dofinansowania na inwestycje takie jak:

Nowsze piece emitują mniej zanieczyszczeń, są wydajniejsze i pozwalają ograniczyć życie paliw stałych (jak węgiel czy drewno) w celu ogrzania domu.

Pozyskiwanie energii z odnawialnych źródeł to rozwiązanie ekologiczne. Nie wymaga zużywania zasobów takich jak ropa, drewno, węgiel czy gaz, których zarówno pozyskiwanie, jak i spalanie wiąże się z emisją zanieczyszczeń. W ostatnich latach dofinansowania prowadzone w celu zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii są coraz częstsze. Jest to związane zarówno z troską o środowisko, jak i obawą przed wyczerpaniem zasobów odnawiających się wolno lub wcale.

Jaki związek z walką o czyste powietrze mają okna i drzwi? Jak podsumowuje ekspert marki DAKO: Przez źle zaizolowane ściany, czy nieszczelne okna i drzwi, z domu ucieka ogromna ilość ciepła. W konsekwencji ogrzanie domu i utrzymanie w nim odpowiedniej temperatury, staje się znacznie trudniejsze i wymaga zużycia większej ilości energii. Jeśli więc w domu znajduje się stolarka o kiepskich właściwościach termoizolacyjnych, to aby ogrzać pomieszczenia piec musi pracować dłużej i zużywać więcej drewna/węglu/gazu. Warto też dodać, że dzięki szczelnym oknom możemy nie tylko obniżyć koszty ogrzewania – ale również sprawić, że dom jest lepiej chroniony przed smogiem gdyż do pomieszczeń dostaje się mniej szkodliwych substancji z zewnątrz.

Przez system wentylacji budynek traci około 10% ciepła. Jest to naturalne, ale te straty można ograniczyć, wyposażając go w system wentylacji z odzyskiem ciepła. Dzięki temu, podobnie jak dzięki szczelnym drzwiom, oknom i dobrze ocieplonym ścianom, potrzeba mniej energii na ogrzanie domu.

Dokonanie modernizacji tego typu nie tylko zmniejsza ilość zanieczyszczeń, jakie generuje gospodarstwo domowe, ale także podnosi jakość życia domowników.  

Jak ubiegać się o dofinansowanie?

W ramach programu można uzyskać dotację oraz pożyczkę na przeprowadzenie modernizacji. Wysokość dotacji uzależniona jest od poziomu uzyskiwanego w gospodarstwie domowym wnioskodawcy dochodu na osobę. Na przykład, jeżeli wartość dochodu nie przekracza 600 złotych na osobę – można uzyskać dotację o wysokości nawet  90%. Najniższe dotacje – maksymalnie 30% - mogą otrzymać gospodarstwa domowe, w których dochód przekracza 1600 złotych na osobę (w takiej sytuacji istniej jednak możliwość ubiegania się o pożyczkę na pozostałą kwotę potrzebną do zrealizowania inwestycji).

Nabór wniosków w programie wystartował we wrześniu 2018, ale prowadzony jest w trybie stałym – wciąż można więc ubiegać się o dofinansowanie. Do tego celu, konieczne jest zapoznanie się z dokumentacją formalną programu, następnie założenie konta na Portalu Beneficjenta, pobranie z niego wniosku do uzupełnienia i przesłanie go albo za pomocą skrzynki podawczej Portalu albo profilu zaufanego ePUAP. Szczegółowych informacji na temat składania wniosków można szukać na stronie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Na stronie można znaleźć prosty przewodnik, opisujący dokładnie, w jaki sposób należy uzupełnić formularz oraz jakie dane i dokumenty będą wymagane. W regionie małopolski prowadzone są także spotkania informacyjne z mieszkańcami.