Polsko – Słowackie zawody strażackie

Zarówno w Polsce, jak i na Słowacji jednostki ochotniczych straży pożarnych są tymi, które pierwsze ruszają do pożaru i miejscowych zagrożeń. Druhowie z gminy Zawoja i Oravskiej Polhory postanowili wymienić się doświadczeniami poprzez organizację wspólnych zawodów. Odbyły się one w ramach realizowanego wspólnie projektu finansowanego z funduszu Intrerreg Polska – Słowacja Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.

Ochotnicza Straż Pożarna stanowi nieodzowny element kultury i dziedzictwa terenu pogranicza. W Polsce zorganizowane ratownictwo od ognia odnotowano po raz pierwszy w XIV wieku na terenie większych miast. Nie tworzono jednak wówczas organizacji wyłącznie w tym celu, lecz obowiązek pełnienia funkcji ratowniczych na wypadek pożaru nakładano na organizacje rzemieślników – na ich cechy. Dopiero w XIX wieku zaczęto sobie coraz bardziej uzmysławiać konieczność tworzenia specjalnych organizacji do gaszenia pożarów.

Intensywny rozwój organizacji strażackich na ziemiach polskich znajdujących się wtedy pod trzema zaborami – datuje się od połowy XIX wieku. Działalność OSP to przede wszystkim tradycja, nasze dziedzictwo kulturowe. Jednostki ochotnicze swoją działalnością nie tylko ratowniczą, ale także kulturową i sportową stanowi element życia codziennego Gminy Zawoja, ale także położonej po słowackiej stronie Oravskiej Polhory.

Swoją działalnością podtrzymują tradycję i zapewniają ochronę dziedzictwa tworząc historię, dokumentując wydarzenia i chroniąc od niepamięci dorobek dawnych pokoleń. Działalność OSP jest mocno zakorzeniona wśród starszych pokoleń, aby zapobiec zamieraniu tradycji i kultury OSP konieczne jest promowanie i zwiększenie zainteresowania służbą wśród dzieci i młodzieży. Zapewniając tym samym przetrwanie dziedzictwa, ochronę kultury i bogatej historii jaką jest działalność OSP na terenie gminy Zawoja i Oravskiej Polhory.

W ten sposób zrodziła się idea nawiązania bliższej współpracy pomiędzy jednostkami polskimi i słowackimi, a przede wszystkim zorganizowanie wspólnych zawodów.

Grupą docelową projektu byli mieszkańcy gminy Zawoja i Orawskiej Polhory, ale także turyści je odwiedzający. Z myślą o nich powstały wystawy fotograficzne, przedstawiające historię ochotniczej straży pożarnej. W ramach projektu zaangażowano seniorów, aby swoją wiedzą i doświadczeniem na temat historii podzielili się z dziećmi i młodzieżą.

Natomiast przeprowadzenie zawodów strażackich miało na celu uatrakcyjnienie oferty spędzania czasu wolnego i przyczynienie się do promocji obszaru pogranicza.

W sumie w projekcie wzięło udział około 200 osób. Połowa z nich (po 50 z Polski i Słowacji) wzięła udział w zawodach strażackich. Jedne odbyły się na terenie  Oravskiej Polhory, a drugie w Zawoi. W trakcie zawodów przygotowano degustację potraw regionalnych dla wszystkich uczestników imprezy (także kibiców), czyli dla około pół tysiąca osób. W obu przypadkach wszystkim uczestnikom zapewniono tradycyjny poczęstunek. 100 osób (po 50 strażaków ochotników z gminy Zawoja i Oravska Polhora) uczestniczyło również w wyjeździe studyjnym na Słowację w celu wymiany doświadczeń i zapoznania się z systemem działalności OSP.

Polsko-Słowacki projekt to również cykl spotkań edukacyjnych dla dzieci i młodzieży z przedstawicielami OSP, mającymi na celu przybliżenie historii powstania i działalności OSP na terenie gminy, jako ważnego elementu kultury, dziedzictwa i dokonań pokoleń wraz z pokazami strażackimi i zwiedzaniem wystawy. Zaplanowano łącznie 6 spotkań dla 350 dzieci i młodzieży z Zawoi wraz z ogniskiem i pieczeniem kiełbasek przy wtórze powieści dzielnych strażaków.

Po polskiej stronie koszt całego przedsięwzięcia wyniósł 37 638 euro, z których 31 992,30 (85 proc.) to środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a  1 881,90 euro (5 proc.) z budżetu państwa. Udział własny gminy Zawoja wyniósł 10 proc., czyli 3 763,80 euro (około 16,9 tys. zł). 

Wspólne przygotowanie projektu, jego realizacja i finansowanie na poziomie dwóch gmin jest dowodem na przełamanie bariery nie tylko językowej. Pokazuje to, że oba samorządy są świadome jak ważna jest współpraca międzynarodowa i wykorzystanie wspólnego potencjału jakim jest dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe. Realizacja projektu „zmniejszyła” odległość miedzy gminami. Projekt dał również możliwość poznania walorów obu partnerów i możliwość informowania o sąsiadach, co zapewne przyczyni się do promocji obszaru. Niewątpliwą korzyścią jest nawiązanie relacji pomiędzy ludźmi i organizacjami, które nie Mogły dotychczas być rozwijanie w inny sposób z uwagi na brak realizacji na tym polu projektów transgranicznych.

 Realizacja projektu otworzyła nowe drogi współpracy i daje przyczynek do podjęcia kolejnych transgranicznych przedsięwzięć. Wartością dodaną, a niedostępną w przypadku realizowania działań odrębnie przez każdego z partnerów jest: udostępnienie i promocja wspólnego dziedzictwa jakim jest wyjątkowe środowisko naturalne obszarów Babiej Góry, pogłębienie wiedzy i doświadczenia w wielu dziedzinach życia codziennego, a nie tylko na temat funkcjonowania straży pożarnej.