Jan Zembrzycki
Żył w II połowie XV wieku i w I połowie XVI stulecia. Pracował jako sekretarz na dworze króla Zygmunta I Starego. Od 1500 roku był dziedzicem Zembrzyc i pobliskiej Jaszczurowej. Uzyskał od króla zgodę na zmianę nazwy wioski z Zubrzyc na Zembrzyce. W 1530 roku ufundował w Zembrzycach drewniany kościół. Nosił on wówczas wezwanie Najświętszej Maryi Panny, św. Jana Chrzciciela, św. Katarzyny i Wszystkich Świętych. Zembrzycki został kolatorem świątyni. Za jego rządów 5 listopada 1533 roku erygowano parafię w Zembrzycach. Wtedy też bp Piotr Łodzia Tomicki dokonał konsekracji kościoła. Wcześniej Zembrzyce należały do duszpasterstwa w Mucharzu. Funkcję pierwszego proboszcza sprawował ks. Maciej zwany „Lector Missarium”.
Zembrzycki nadał grunt pod budowę plebanii i domu przeznaczonego dla organisty. Zobowiązał też siebie i swoich następców do ofiarowania proboszczom parafii Zembrzyce co roku, w dniu św. Marcina, 4 złp., jako procent od kapitału wynoszącego 100 złp. Za jego przyzwoleniem mieszkańcy wioski posiadali prawo do wolnego wyrębu drzewa na budowę i na opał. Mogli polować w lasach na zające, a także ptactwo. Otrzymywali wolną paszę dla bydła, a w środy i piątki korzystali z wolnego rybołówstwa w rzece Skawie.
Jan Zembrzycki na prawym brzegu Skawy, na wzgórzu Zamczysko, na przełomie XV i XVI wieku postawił zamek obronny, którego ślady pozostały do dnia dzisiejszego.
Zembrzycki był fundatorem jednego z ołtarzy w kościele św. Marka w Krakowie, w którym został pochowany wraz ze swoją żona Teodorą Dembian z Dembińskich, o czym świadczy zachowana do dziś płyta nagrobna.
Ks. proboszcz Jan Miklaszowski
Był proboszczem parafii zembrzyckiej w latach 1662-1682. Z jego inicjatywy bp Mikołaj Oborski, sufragan krakowski, 25 marca 1662 roku dokonał konsekracji głównego ołtarza świątyni z gotyckim, z początku XV stulecia, słynącym łaskami, cudownym obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus. Stylowo oparty jest o czeski typ tzw. Madonny Dudlebskiej, w Polsce czczonej jako Piekarska.
Liczne rzesze pielgrzymów odwiedzających Madonnę Zembrzyc spowodowały, że ks. Miklaszowski postanowił w 1663 roku powiększyć sanktuarium.
Ks. proboszcz Jan Miklaszowski 8 sierpnia 1666 roku założył Bractwo Świętego Szkaplerza, które organizowało zgromadzenia modlitewne. Do dziś zachowały się księgi, w których zapisane są nazwiska jego członków.
Ks. proboszcz Paweł Markiewicz
Żył w latach 1649-1731. Proboszczem Zembrzyc był 49 lat tj. od roku 1682 do 1731. Urodził się w Kalwarii Zebrzydowskiej. Na kapłana został wyświęcony 23 września 1677 roku przez bp Mikołaja Oborskiego, sufragana krakowskiego.
Ks. proboszcz Markiewicz pełnił obowiązki dziekana zatorskiego. W Zembrzycach z własnych funduszy wybudował plebanię. Dokonał gruntownego remontu świątyni. Upiększył też jej wnętrze poprzez wykonanie oryginalnej polichromii.
Ks. proboszcz Michał Kuss
Urodził się 6 września 1799 roku w Zawoi, położonej u północnych podnóży Babiej Góry (1725 m n. p. m.). Na kapłana wyświęcony został 23 czerwca 1827 roku przez ks. Grzegorza Tomasza Zieglera, biskupa tynieckiego. Najpierw krótko pracował jako wikary w Makowie. Od 11 listopada 1827 roku do 20 listopada 1836 roku pełnił obowiązki administratora w parafii suskiej. Potem był administratorem duszpasterstw w Mucharzu i Radoczy.
8 lutego 1838 roku został proboszczem w Zembrzycach. Mianowania dokonał ks. Franciszek Zacharyasiewicz, biskup tarnowski, za prezencją dziedzica wsi Franciszka Starza Znamięckiego. Równocześnie ksiądz pełnił funkcję poddziekana w dekanacie makowskim.
Z inicjatywy ks. Kussa 1 listopada 1844 roku utworzono w Zembrzycach Bractwo Trzeźwości. Dla przykładu ks. proboszcz pierwszy ślubował, że do końca swojego życia nie weźmie wódki do ust. Owoce działania bractwa były bardzo duże. Wystarczy wspomnieć, że w roku 1844 na 1673 mieszkańców Zembrzyc, aż 1024 osoby całkowicie wyrzekły się spożywania wódki, a 3 osoby wstrzymały się częściowo od przyjmowania tego trunku.
Ks. Michał Kuss był także inicjatorem powstania w wiosce Szkoły Trywialnej, powołanej do życia w 1844 roku. Corocznie sponsorował nagrody dla najwybitniejszych uczniów.
3 czerwca 1853 roku ks. Kuss wmurował kamień węgielny pod budowę kaplicy cmentarnej. Końcem tego samego roku obiekt oddano do użytku. Jego fundatorką była Barbara z Proroków Dankowa, mieszkanka wsi.
Parafię w Zembrzycach 14 września 1855 roku wizytował ks. Józef Alojzy Pukalski, biskup tarnowski. Spotkał się wówczas m. in. z uczniami i nauczycielami w szkole, 982 osobom udzielił bierzmowania, odwiedził kaplicę cmentarną i zezwolił na odprawienie w niej Mszy św. Za pracę duszpasterską odznaczył ks. proboszcza Kussa odznaką honorową, zwaną „Expositorium canonicale”.
Ks. Stanisław Heumann proboszcz zembrzycki w latach 1888-1905, z zamiłowania historyk regionu w pracy z 1898 roku pt. „Wiadomości o parafii Zembrzyce” dokonał charakterystyki ks. Kussa: „był wzrostu wysokiego, otyły. W późnym wieku siwizna piękna zdobiła jego głowę, a twarz miał rumianą i mimo wieku zawsze uśmiechniętą, lubił gospodarstwo, bo prawie wszystkie plebańskie grunta uprawiał… Trudnił się stolarką z zamiłowania. Sam wyrabiał gospodarskie sprzęty. Trumnę na nabożeństwa żałobne sam zrobił, jako i też drugą dla siebie… sam własnoręcznie czynił nasypy z ziemi i palami ubijał, a potem sadził topole, lipy, jesiony i drzewa owocowe…”.
Dziadek ks. Kussa najprawdopodobniej pochodził z Holandii, stąd tłumaczono jego obce nazwisko.
Staraniem ks. proboszcza wybudowano w Zembrzycach spichlerz gminny, który w późniejszym okresie posłużył jako więzienie gromadzkie, zwane pikusiem.
Ks. proboszcz Michał Kuss kilkanaście lat chorował na miażdżycę nóg. Zmarł 8 stycznia 1868 roku. Spoczywa na cmentarzu w Zembrzycach.
Ks. proboszcz Józef Balcarczyk
Przyszedł na świat 4 kwietnia 1834 roku w Wilamowicach, w miasteczku położonym niedaleko Kęt. Jego ojcem był kupiec Sebastian Balcarczyk, zaś matka Katarzyna pochodziła z familii Danków. Szkołę powszechną ukończył w Kętach. Do gimnazjum uczęszczał najpierw w Nowym Sączu, potem w Bochni, a następnie w Tarnowie, gdzie złożył egzamin dojrzałości. Ze wszystkich przedmiotów najbardziej lubił matematykę. Dalszą naukę zamierzał kontynuować początkowo w szkole górniczej w Schemnitz na Węgrzech, ale czując powołanie wstąpił do seminarium teologicznego w Tarnowie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1857 roku z rąk ks. Józefa Alojzego Pukalskiego, biskupa tarnowskiego. Prymicje odprawił w świątyni w Wilamowicach. W tym miejscu należy wspomnieć, że z rodziny ks. Balcarczyka kapłanami byli tez: ks. Franciszek Balcarczyk, ks. Sebastian Balcarczyk, ks. Józef Mika, ks. Franciszek Manda. W latach 1857-1860 ks. Balcarczyk pracował jako wikariusz w Oświęcimiu. Przez następne osiem lat był katechetą w II gimnazjum zwanym niemieckim przy ulicy Kanonicznej w Krakowie i w gimnazjum św. Jacka.
Dużo podróżował. Zwiedził m. in.: Rzym, Neapol, Loretę, Paryż, Lourdes, Belgię.
13 września 1868 roku objął obowiązki proboszcza w Zembrzycach. Referencje uzyskał od Teofili Znamięckiej, ówczesnej dziedziczki wsi. Ks. Proboszcz dbał o rozwój duchowy parafian. W 1870 roku założył Żywy Różaniec. Rok później utworzył Apostolstwo Modlitwy. Z jego inicjatywy w 1877 roku powstało Arcybractwo Serca Pana Jezusa. Wygłaszał wymowne kazania poruszające wiernych do łez. Był znakomitym spowiednikiem. Dużo uwagi poświęcał nauczaniu religii dzieci i młodzieży. Umiał z każdym nawiązać sympatyczną rozmowę. Jako człowiek pogodnego usposobienia zawsze wiernie służył Bogu i rozumiał ludzi, pomagając im rozwiązywać życiowe problemy. Namawiał parafian do gorliwej modlitwy, szanowania godności bliźniego i godzenia się z wolą Bożą.
Ks. proboszcz Balcarczyk w roku 1879 sprowadził relikwie drzewa Krzyża Świętego. W tym samym roku zorganizował w parafii misje, o których pisał: „Owoc misji wielki, mnóstwo ludzi wyrzekło się wódki (choć w mej parafii pijaństwo zupełnie zostało wytępione), powaśnieni pogodzili się, dzieci rodziców przepraszały i kapłanów wierni, szczególnie przed generalną komunią świętą we czwartek i niedzielę. Nareszcie wyspowiadanych było 10000 ludzi, nie więcej, bo większa część spowiadających się odnawiała spowiedź z całego życia… W niedzielę po południu na cmentarzu przewielebny ks. dziekan poświęcił krzyż misyjny, a ks. Baczyński mówił o krzyżu…, a przy kościele postawiono krzyż z napisem: „Pamiątka z misji 6 lipca 1879 roku.”
Wizytację w duszpasterstwie zembrzyckim w 1887 roku przeprowadził ks. Albin Dunajewski, biskup krakowski. Ks. Balcarczyk opisał ją następująco: „Po mszy świętej odprowadziliśmy ks. biskupa na plebanię, tam szkoła zaśpiewała, prosząc o błogosławieństwo. Niedługo bawił ks. biskup na plebanii, bo powozem dworskim pojechał do dworu i tam pił herbatę, potem wstąpił na chwilę do zamku w Suchej, gdzie wizytę złożył P. hr. Annie Branickiej. Stamtąd wrócił na plebanię zembrzycką, pojechał stamtąd do dworu, gdzie wszyscy byliśmy na obiedzie postnym… Wszyscy byliśmy ucieszeni, ze mieliśmy arcypasterza naszego… .”
Ks. Józef Balcarczyk był bardzo ofiarny na cele dobroczynne. Jako dobry gospodarz w 1872 roku odmalował wnętrze świątyni. W kaplicy umieścił ołtarz Matki Bożej Różańcowej.
W 1880 roku mianowany został przez ks. bp. Dunajewskiego poddziekanem suskim, a w 1888 roku dziekanem (po rezygnacji z tej funkcji ks. Górkiewicza).
Ks. Balcarczyk w dowód uznania dla jego pracy otrzymał od ks. bp. Pukalskiego odznakę honorową, zwaną „Expositorium canonicale” oraz mianowany został notariuszem dekanalnym. Nieco później ks. biskup nadał mu prawo używania rokiety i mantoletu z używaniem pierścienia kanonicznego.
W 1884 roku zapadł na paraliż. Pod koniec życia stracił mowę i władzę w rękach. Z cierpliwością i oddaniem siebie woli Bożej do ostatniej chwili znosił swoje cierpienia.
Ks. proboszcz Józef Balcarczyk zmarł 28 marca 1888 roku. Pochowany został na cmentarzu w Zembrzycach. Dziedziczka wioski Teofila Znamięcka uczciła pamięć zmarłego, fundując mu pomnik i tablicę murowaną w świątyni z napisem: „Czcigodnemu Pasterzowi wdzięczna kolatorka.”
Ks. proboszcz Stanisław Heumann
Urodził się 7 czerwca 1857 roku w Czyżynach, w parafii Mogiła pod Krakowem. Jego rodzicami byli Izydor i Franciszka z Grzybowskich Heumann. Ukończył gimnazjum św. Anny i św. Jacka w Krakowie, gdzie w 1876 roku złożył egzamin dojrzałości. Przez dwa lata uczył się na wydziale lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Medycynę zamienił jednak na kierunek teologiczny. Wyświecony został na kapłana 9 lipca 1882 roku, w katedrze na Wawelu przez ks. bp Albina Dunajewskiego. W latach 1882-1884 pracował jako wikary w Wieliczce. Następnie przez rok był wikariuszem w parafii św. Krzyża w Krakowie i katechetą szkoły w Kleparzu.
1 września 1885 roku objął obowiązki wikarego duszpasterstwa w Zembrzycach. Od 28 marca 1888 roku do 27 listopada 1905 roku był jego proboszczem.
Ks. Heumann w 1888 roku w dzwonnicy odnalazł malowidło z napisem: „Cudowny obraz Najświętszej Panny Maryi Zembrzyckiej, R.P. 1647”, odnowił je i umieścił w ołtarzu głównym świątyni. Ułożył „Pieśń do Matki Bożej Zembrzyckiej”, której fragment brzmi:
„Czcijmy o wszyscy Świętą Dziewicę,
Co ulubiła sobie Zembrzyce
I tu w Obrazie słynie cudami,
Mając opiekę zawsze nad nami.
Przychodź tu każdy człowiecze wierny
A Bóg Ci będzie wnet miłosierny.
Choćbyś wśród grzechów tonął w powodzi,
Maryja Ciebie z Bogiem pogodzi.”
Ks. proboszcz Heumann dbał o rozwój duchowy swoich parafian. Często organizował misje. Prężnie działało Bractwo Szkaplerza Św. i Bractwo Różańcowe. Dużo miejsca poświęcał edukacji religijnej dzieci i młodzieży. Z jego inicjatywy w 1889 roku pokryto gontami dach kościoła i przerobiono drzwi główne. Trzy lata później postawiono na cmentarzu murowaną kostnicę. Ks. proboszcz był inicjatorem budowy nowej świątyni w Zembrzycach. Jako wytrawny historyk napisał trzy monografie: monografię parafii mucharskiej, zembrzyckiej i suskiej, będące skarbnicą wiedzy historycznej naszego regionu. To dzięki niemu pozostało do dziś wiele informacji z życia wsi i parafii zembrzyckiej. Oto kilka przykładów:
Z dorobku pisarskiego ks. proboszcza Stanisława Heumanna do dziś korzysta wielu miłośników regionalizmu, pogłębiając w ten sposób swoją wiedzę z dziedzictwa kulturowego w regionie.
Ks. proboszcz Stanisław Heumann zmarł 1 stycznia 1934 roku jako kapelan zakładu „Józefów” Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia w Łagiewnikach.
Ks. proboszcz Władysław Włodyga
Był proboszczem duszpasterstwa w Zembrzycach w latach 1905 - 1915. Za jego kadencji rozebrano stary kościół. Na jego miejscu w latach 1910 - 1913 wzniesiono nową świątynię, dzięki staraniom ks. Włodygi i jego poprzednika ks. Stanisława Heumanna. Powołano tez komitet budowy kościoła, do którego należeli: wójt Andrzej Kopacz, Jan Mirocha, Michał Talaga, Jan Miklaszewski, Jan Fidelus, Wojciech Borawski. Prace budowlane wspierali finansowo przede wszystkim mieszkańcy wsi, arcyksiążę Karol Habsburg oraz zembrzycka Polonia, głównie z Brazylii, Kanady i Stanów Zjednoczonych.
Dom Boży pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela poświęcono 2 lutego 1913 roku.
Świątynia wybudowana według projektu Franciszka Mączyńskiego, architekta z Krakowa, jest murowana z cegły, nakryta dachem dwuspadowym. W fasadzie od frontu posiada wieżę kwadratową zwieńczoną kopułą. Nieco dalej umieszczono mniejszą wieżyczkę.
Część wyposażenia obecnej świątyni pochodzi ze starego kościoła m. in.: trzy ołtarze boczne i ołtarz w kaplicy garbarskiej, wszystkie są wczesnobarokowe, Mszał, chrzcielnica i krzyż z XVI wieku, siedemnastowieczne Księgi Bractwa Szkaplerza Św. oraz dwa obrazy Matki Bożej, prawdopodobnie z końca XVIII stulecia.
Ks. proboszcz Stanisław Kobyłecki
Urodził się 10 lutego 1881 roku w Borzęcinie. Po ukończeniu miejscowej szkoły powszechnej uczęszczał do gimnazjum w Tarnowie. Następnie wstąpił do seminarium duchownego w Krakowie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1905 roku z rąk ks. kardynała Puzyny. W latach 1905-1908 pracował jako wikariusz w Jordanowie. Potem został przeniesiony do duszpasterstwa w Lipniku koło Białej, gdzie sprawował obowiązki wikarego i katechety. Założył tam liczne stowarzyszenia polsko-katolickie, aby podtrzymywać tradycję i kulturę polską pod obcym panowaniem. Ich członkowie gromadzili się w Domu Polskim wybudowanym z jego inicjatywy i fundacji. Dzięki staraniom ks. Kobyłeckiego w Lipniku postawiono też pierwszą polską szkołę, którą poświecono w 1911 roku. Ks. Stanisław Kobyłecki w 1915 roku pełnił funkcję wikarego w Jeleśni. 31 grudnia tegoż roku objął stanowisko proboszcza parafii św. Jana Chrzciciela w Zembrzycach.
W kronice parafialnej o ówczesnej sytuacji panującej we wsi ks. proboszcz zapisał m.in.: „Ludność nie odczuwająca dotąd głodu, popadła w skrajną nędzę. Udzielano mąki, cukru itp. Na słynne kartki, a i tego nie można było dopaść. Stąd wybuchały rozruchy kierowane przeciwko Żydom, którzy się w tych czasach bardzo wzbogacili… W dniach 4 II 1916 r. i 4 XI 1917 r. zabrano z tutejszej parafii dwa dzwony, jeden wagi 1200 kg, a drugi 850 kg… Dzwon zabrany 12 metrowy sprawili Amerykanie z Chicago (zembrzyccy), a drugi 8,5 metrowy parafianie ze składek. Rozbito obydwa na wieży i zabrano. Zabrali na swój pogrzeb, bo wkrótce Austria się rozpadła… .”
Jan Zawiła, mieszkaniec Zembrzyc, po powrocie z Ameryki ufundował do świątyni ołtarz główny i ambonę. Wykonawcą ich w 1922 roku był Maćkowski – rzemieślnik z Krakowa. W ołtarzu głównym umieszczono cudowny obraz Matki Bożej Zembrzyckiej.
Od 27 lutego do 7 marca 1926 roku ks. Kobyłecki zorganizował misje parafialne, o których napisał: „…Dziwny to lud te zembrzycany. Pracowite aż do zapamiętania (o trzeciej wstają), jeżdżą wozami i koleją daleko, a przyjeżdżają nie zepsuci, nie nasiąknięci nowinkami głupiemi, którymi chcieliby innym imponować… ale są też nieustępliwi i proceśnicy (adwokaci w Wadowicach nie mieliby co robić, gdyby nie Zembrzyce).”
Ks. Kobyłecki ozdobił i odmalował świątynię. Założył w 1926 roku Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej i Żeńskiej, które organizowało spotkania modlitewne, zawody sportowe, wycieczki górskie oraz odpoczynek przy muzyce, piosence, tańcu. 4 lata później uruchomił ochronkę dla najuboższych. Jej niedobory pokrywał z własnych funduszów. Swoje dochody przeznaczył też na utrzymanie i kształcenie dzieci z rodzin ubogich. Wydzierżawił część miejscowego dworu i zorganizował tam dla dzieci przedszkole. Z jego inicjatywy w latach 1932-1933 wybudowano dom parafialny z kręgielnią. Był inicjatorem unowocześnienia Zembrzyc. W 1935 roku poświęcił wykończalnię skór, łaźnię, wodociągi oraz wmurował kamień węgielny pod budowę nowej 7-klasowej szkoły powszechnej.
Ks. proboszcz Kobyłecki był członkiem Rady gminnej i gromadzkiej, a także Akcji Katolickiej. Zawsze służył radą i pomocą wszystkim parafianom. Cieszył się ogromną sympatią i był lubiany przez miejscową oraz okoliczną ludność.
Zmarł w nocy z 25 na 26 lipca 1937 roku, pozostawiając Zembrzyce w pełnym rozkwicie. Został pochowany na zembrzyckim cmentarzu.
Mieszkańcy Zembrzyc uczcili pamięć ks. Stanisława Kobyłeckiego poprzez nazwanie jednej z ulic jego imieniem.
Ks. proboszcz Stanisław Wilk
Urodził się 11 listopada 1895 roku w Wiśniowej. Był wicedziekanem suskim, w latach 1937-1966 proboszczem duszpasterstwa w Zembrzycach. W okresie okupacji hitlerowskiej pracował jako łącznik miedzy arcybiskupem krakowskim Adamem Sapiehą, a kościołem na terenie III Rzeszy. Ks. Wilk kierował też działalnością konspiracyjną na plebanii w Zembrzycach. Wraz ze współpracownikami zajmował się ukrywaniem Żydów, wydawaniem im fałszywych metryk, przyjmowaniem i kierowaniem w bezpieczne miejsca kurierów przybyłych z Niemiec. Szerzył polską naukę, kulturę i tradycję pod osłoną klubu brydżowego, którego członkami byli mieszkańcy wsi oraz okolic w różnym wieku.
Ks. proboszcz Stanisław Wilk zmarł 25 kwietnia 1966 roku. Został pochowany na cmentarzu w Zembrzycach. Posługę kapłańską sprawował przez 47 lat.
Stanisław Ostrzeszewicz herbu Leliwa
Był od 1805 do 1827 roku dziedzicem Zembrzyc i kolatorem świątyni. W latach 1807-1810 wybudował we wsi neoklasycystyczny, parterowy, murowany dwór szlachecki, posiadający piętrowy ganek kolumnowy. Prawie przez wiek stanowił siedzibę właścicieli Zembrzyc. Później mieściło się w nim kolejno: nadleśnictwo, ochronka dla dzieci, mieszkanie oraz przedszkole. W 2005 roku mieszkańcy i radni gminy Zembrzyce zadecydowali o jego sprzedaży wraz z 32 arami działki Caritasowi Archidiecezji Krakowskiej. Po gruntownym remoncie stanowi obecnie siedzibę warsztatów terapii zajęciowej dla osób niepełnosprawnych.
Teofila Znamięcka
Odziedziczyła wieś Zembrzyce w 1862 roku, po swoich rodzicach, którymi byli Stefania i Franciszek Znamięccy. Najbardziej znana jest z zapisu 20. tysięcy koron na kościół w Zembrzycach. Zmarła bezpotomnie w 1903 roku, zapisując swój majątek w Zembrzycach Targowskiemu. Zofia Targowska z kolei sprzedała go po latach arcyksięciu Karolowi Stefanowi Habsburgowi z Żywca. Następnie jego syn Karol Olbracht tuż przed II wojną światową pozostałą część majątku rozparcelował pomiędzy mieszkańców Zembrzyc.
Kazimierz Surzyn
Źródła:
1. Długosz J., Liber beneficjorum.
2. Fidelus Sz., Zembrzyce – szkic monograficzny, Warszawa 1934.
3. Heumann S., Wiadomość o parafii Zembrzyce, także o kościele zembrzyckim, Kraków 1898.
4. Heumann S., Wiadomość o parafii i kościele w Mucharzu, Kraków 1889.
5. Heumann S., Wiadomość o parafii i kościele w Suchej, Kraków 1901.
6. Komoniecki A., Dziejopis żywiecki, Żywiec 1937.
7. Kroniki parafialne kościołów Mucharzu i w Zembrzycach.
8. Surzyn K., Ocalmy od zapomnienia, Wadowice 2009.
Chcesz być na bieżąco z wieściami z naszego portalu? Obserwuj nas na Google News!
Twoje zdanie jest ważne jednak nie może ranić innych osób lub grup.
Komentarze mogą dodawać tylko zalogowani użytkownicy.
Komentarze