MIKOŁAJKI

Cieszą się wielką popularnością szczególnie wśród dzieci. Są oczywiście związane z obdarowywaniem prezentami. Baśniowy Mikołaj z białymi wąsami i brodą, ubrany w charakterystyczny, czerwony strój, rozwozi prezenty według tradycji, jadąc saniami, które ciągną renifery. Mieszka z grupą elfów w Laponii. Wzorowany jest na świętym Mikołaju z Miry, urodzonym prawdopodobnie około 270 roku w Patarze, a zmarłym 6 grudnia około 345 lub 352 roku w Mirze. To właśnie on stanowi pierwowzór darowania prezentów. Cały swój majątek podarował biednym. Był biskupem Miry w Licji. Uczestniczył najprawdopodobniej w soborze nicejskim z 325 roku. Jest świętym katolickim i prawosławnym. Jego największe sanktuarium znajduje się w Bari we Włoszech. Powszechnie uważany jest za jednego z pierwszych pomysłodawców utworzenia stypendiów dla ubogiej młodzieży. Patron ponad 300 kościołów w Polsce.

Istnieje o nim wiele legend. Jedna z nich mówi o ocaleniu życia oficerom skazanym przez cesarza Konstantyna za nadużycia. W nocy, przed egzekucją, modlili się oni do Mikołaja, błagając o pomoc. Biskup ukazał się we śnie cesarzowi i zaświadczył, iż są niewinni, wskazując winowajców. Inna legenda opowiada o żeglarzach podczas sztormu. Gdy statek tonął modlitwami wzywali o ratunek Mikołaja. Ten przybył na miejsce zdarzenia, wydobywając go z morza. Nieco później uciszył wiatry i zniknął. Kolejna opowieść prawi o chciwym i bardzo bogatym sąsiedzie Mikołaja, który drwił z jego pobożności. Bóg ukarał go za to, sprawiając, iż utracił swój majątek, popadając w nędzę. Po pewnym czasie, aby ratować się finansowo, postanowił sprzedać trzy córki do domu publicznego. Mikołaj pragnąc uratować dziewczyny, trzykrotnie, pod osłoną nocy wrzucał przez okno (inna wersja podaje, że przez kominek), pieniądze przeznaczone na posagi sióstr. Pewnego razu sąsiad czuwał przez całą noc, aby zobaczyć na własne oczy, kto daje pieniądze. Wykrył, że to Mikołaj. Podziękował mu z olbrzymim zawstydzeniem swojego wcześniejszego, niegodnego postępowania. Odtąd już żył przykładnie w całkowitej zgodzie z Dekalogiem.

Świętemu Mikołajowi przypisywane są także liczne wskrzeszenia szczególnie dzieci i młodzieńców oraz odzyskanie uprowadzonych pociech.

Przedstawiany jest w stroju biskupim z mitrą i z pastorałem. Często na obrazach zobaczyć go można również trzymającego trzy złote kule, stanowiące swoiste nawiązanie do posagu, który wręczył trzem pannom. Inne jego atrybuty to głównie: chleb, anioł, okręt, kotwica, sakiewka z pieniędzmi, worek z prezentami.

Darowanie dzieciom prezentów ma zatem związek z licznymi przykładami szczodrości, miłosierdzia, sprawiedliwości świętego Mikołaja, który pomagał potrzebującym na wszystkie możliwe sposoby. Ojciec Święty Jan Paweł II nazwał go wymownie oraz bardzo mądrze: „patronem daru człowieka do człowieka”.

Życzymy udanych Mikołajek, dużo prezentów oraz tego, aby nikt nie otrzymał symbolicznej rózgi.

Kaimierz Surzyn