Kim był Józef Czapski?

Józef Czapski jest ważną postacią, która między innymi miała spory wpływ na polską kulturę w XX wieku. To nie tylko wybitny polski artysta, który zapisał się w historii Polski w dziedzinie malarstwa i literatury, ale także major Wojska Polskiego. Niestety niewiele dzisiaj w Polsce w kontekście kultury mówi się o tej postaci, co jest związane między innymi z cenzurowaniem jego twórczości powstającej na obczyźnie w czasach wojny i PRL-u.

Osiągnięcia wojenne

Józef Czapski brał udział zarówno w wojnie polsko-bolszewickiej, jak i przebywał w obozach jenieckich na terenie ZSRR w czasie II wojny światowej. Za swoje osiągnięcia w wojnie polsko-bolszewickiej otrzymał Order Virtuti Militari i został awansowany na stopień podporucznika. W czasach II wojny światowej w wojsku zajmował się między innymi pisaniem patriotycznych felietonów do polskich gazet („Orzeł Biały” oraz „Kurier Polski”), które dostępne były w Bagdadzie. Kiedy na mocy układu Sikorski-Majski wydostał się z obozu jenieckiego, wstąpił do Armii Andersa i zajął się poszukiwaniem zaginionych polskich oficerów, którzy – jak się później okazało – byli ofiarami zbrodni katyńskiej.

Osiągnięcia literackie

Józef Czapski współtworzył i współpracował z wieloma czasopismami, między innymi z „Wiadomościami Literackimi” oraz „Głosem Plastyków”, ale także publikował w czasopismach francuskich,  jak „Gavroche” czy „Le Figaro Litteraire”, choć najważniejsza zdaje się współpraca w redakcji „Kultury”, czyli polskiego miesięcznika emigracji wydawanego w Paryżu. Józef Czapski znał się także ze Skamandrytami, a nawet z Gombrowiczem (spotkał się z nim podczas swojej podróży po Ameryce).

Świadectwa wojenne, w tym przeżycia związane z pobytem w obozach jenieckich, Józef Czapski opisał we „Wspomnieniach starobielskich” oraz w „Na nieludzkiej ziemi”. Te niezwykłe świadectwa były dostępne w Polsce dopiero pod koniec XX wieku, wydawane przez niezależne instytucje. Wcześniej nazwisko pisarza znajdywało się na liście osób objętych całkowitą cenzurą.

Osiągnięcia malarskie

Józef Czapski z pewnością pragnąłby, aby jego osiągnięcia malarskie zawsze znajdowały się na pierwszym miejscu, jednak tak niestety nie jest. Przede wszystkim kojarzy się tę postać z osiągnięciami literackimi i dokonaniami wojennymi. A przecież między jedną a drugą wojną Józef Czapski starał się kontynuować naukę w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie skupiał się na rozwijaniu swoich umiejętności malarskich. Podczas swojego pobytu w Krakowie Józef Czapski skupiał się wokół grupy kapistów (kapizm, inaczej koloryzm, to kierunek w malarstwie, który powstał w Krakowie z inicjatywy Józefa Pankiewicza).

Swoje obrazy Józef Czapski wystawiał na całym świecie, nie tylko w Europie. Jego wystawy można było odwiedzić między innymi we Francji, w Wielkiej Brytanii, w Belgii, w Szwajcarii, ale także w Brazylii. Józef Czapski malował przede wszystkim postacie na tle różnego rodzaju krajobrazów – jak pejzaże miejskie. Nie obce było mu także malowanie martwej natury oraz portretów.

Informacje na podstawie: https://polonika.pl/abc-dziedzictwa/indeks-osob/jozef-czapski-