Jak mieszkańcy powiatu suskiego mogą przygotować się na blackout?

W dzisiejszych czasach prąd jest podstawą codziennego życia. Od oświetlenia, przez ogrzewanie, po dostęp do wody i internetu – niemal wszystko w naszych domach zależy od energii elektrycznej. Co jednak, gdy prądu zabraknie na godziny, a może nawet dni? Taki scenariusz, zwany blackoutem, może zdarzyć się niespodziewanie, a mieszkańcy powiatu suskiego, podobnie jak reszta Polski, powinni być na to przygotowani. Ostatnie wydarzenia w Europie Zachodniej, tocząca się wojna za wschodnią granicą oraz opinie ekspertów pokazują, że warto działać z wyprzedzeniem.

28 kwietnia 2025 roku Hiszpania, Portugalia i częściowo Francja doświadczyły masowego blackoutu, który sparaliżował transport publiczny, szpitale, bankomaty i sklepy. Tysiące gospodarstw domowych zostało odciętych od prądu na kilka, a w niektórych miejscach nawet kilkanaście godzin. Przyczyny nie są jeszcze w pełni wyjaśnione, ale specjaliści nie wykluczają cyberataku, przeciążenia sieci lub awarii infrastruktury. To wydarzenie przypomniało, że blackout to realne zagrożenie, nawet w rozwiniętych krajach Europy.

Czy Polsce grozi blackout?

Polska sieć energetyczna jest sprawna, ale przeciążona, a inwestycje w modernizację infrastruktury często realizowane są z opóźnieniem. Eksperci, jak ci cytowani przez Newsweek, wskazują, że system jest na granicy wydolności, zwłaszcza w okresach szczytowego zapotrzebowania, takich jak mroźne zimy czy gorące lata. Polska importuje energię z sąsiednich krajów, co stanowi bufor, ale w przypadku kryzysu w całej Europie, jak ten z 28 kwietnia, import może być ograniczony.

Dodatkowym czynnikiem jest wojna na Ukrainie, która destabilizuje europejski rynek energetyczny. Ograniczenia w dostawach gazu z Rosji oraz ryzyko cyberataków na infrastrukturę krytyczną, jak ten w Ukrainie w 2015 roku, zwiększają niepewność. Choć Magdalena Maj z Polskiego Instytutu Ekonomicznego twierdzi, że pełnoskalowy blackout w Polsce jest mało prawdopodobny, możliwe są lokalne „mikroblackouty”, czyli przerwy w dostawie prądu na mniejszym obszarze, np. w miastach takich jak Sucha Beskidzka czy Jordanów. Ryzyko rośnie latem z powodu większego zużycia energii na chłodzenie oraz zimą, gdy zapotrzebowanie na ogrzewanie jest wysokie.

Specjaliści, jak Bartłomiej Jabrzyk z FOR, podkreślają, że kluczem do uniknięcia katastrofy są długofalowe inwestycje w odnawialne źródła energii, magazyny energii i modernizację sieci. Jednak na poziomie indywidualnym mieszkańcy mogą zrobić wiele, by zminimalizować skutki ewentualnego blackoutu.

Mieszkańcy powiatu suskiego, zarówno w miastach, jak i na wsiach, są w dużej mierze zależni od prądu. Większość domów korzysta z elektrycznych pomp ciepła, pieców centralnego ogrzewania czy hydroforów do czerpania wody. Brak prądu oznacza nie tylko ciemność, ale też brak ogrzewania, wody, a nawet możliwości gotowania. Oto praktyczne kroki, które pomogą przygotować się na blackout:

1. Zapas gotówki – podstawa bezpieczeństwa

W przypadku blackoutu bankomaty, terminale płatnicze i płatności online przestają działać. Dlatego każdy mieszkaniec powinien mieć w domu zapas gotówki na 2-3 dni, najlepiej w drobnych nominałach, by móc zapłacić za podstawowe produkty i usługi, np. w lokalnych sklepach w Suchej Beskidzkiej, Makowie Podhalańskim czy Zembrzycach. Eksperci zalecają przechowywanie od 500 do 1000 zł w bezpiecznym miejscu. Gotówka to klucz do przetrwania w sytuacji, gdy elektroniczne systemy płatnicze są niedostępne.

2. Zapasy wody i żywności

• Woda: Systemy wodociągowe w powiecie suskim, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach, zależą od pomp zasilanych prądem. Przygotuj zapas wody pitnej (minimum 3 litry na osobę dziennie na 3-5 dni) oraz wodę do higieny (np. w butelkach lub baniakach). W razie blackoutu napełnij wannę i wiadra wodą, zanim pompy przestaną działać.

• Żywność: Zgromadź żywność niewymagającą gotowania ani chłodzenia, np. konserwy, batony energetyczne, suszone owoce, orzechy czy suchary. Dla rodzin z dziećmi przydadzą się gotowe posiłki w słoikach. Warto mieć mały palnik gazowy z kartuszami, by przygotować ciepłe napoje lub posiłki.

  Reklama

3. Ogrzewanie i ciepłe ubranie

Zimą brak prądu oznacza brak ogrzewania, co w górzystym powiecie suskim może być szczególnie dotkliwe. Zaopatrz się w ciepłe koce, śpiwory, odzież termiczną oraz koce termiczne. Jeśli masz kominek lub piecyk typu „koza”, przygotuj zapas drewna. Mieszkańcy domów jednorodzinnych mogą rozważyć zakup małego agregatu prądotwórczego na olej napędowy, który zasili podstawowe urządzenia, jak piec CO.

4. Oświetlenie i źródła energii

• Latarki i baterie: Każde gospodarstwo domowe powinno mieć kilka latarek LED (energooszczędnych) oraz zapas baterii. Świece i zapałki to dodatkowe źródło światła, ale używaj ich ostrożnie.

  Reklama

• Powerbanki: Naładuj kilka powerbanków o dużej pojemności, by zasilać telefony, radia czy małe urządzenia. Rozważ zakup przenośnej stacji zasilania, która może zasilić np. lodówkę turystyczną.

• Fotowoltaika: Mieszkańcy z panelami fotowoltaicznymi w systemie off-grid lub hybrydowym z akumulatorami są lepiej przygotowani na blackout, ale standardowe systemy on-grid nie działają bez prądu z sieci.

5. Komunikacja i informacje

Blackout może zakłócić dostęp do internetu i sieci komórkowych. Przygotuj radio na baterie, by odbierać komunikaty lokalnych służb, np. Straży Pożarnej czy Urzędu Miasta w Suchej Beskidzkiej. Zapisz numery alarmowe (112, 999, 998, 997) oraz lokalne kontakty, np. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Informuj bliskich o swoich planach i miejscu pobytu.

6. Apteczka i leki

Zgromadź podstawową apteczkę z plastrami, bandażami, środkami przeciwbólowymi i przeciwgorączkowymi oraz lekami przyjmowanymi na stałe (zapas na co najmniej 2 tygodnie). W razie blackoutu apteki mogą być zamknięte lub pozbawione prądu.

7. Bezpieczeństwo

Długotrwały blackout może zwiększyć ryzyko kradzieży czy niepokojów, jak pokazują historyczne przypadki. W domach jednorodzinnych w Stryszawie czy Budzowie warto mieć podstawowe narzędzia samoobrony, np. gaz pieprzowy, oraz zadbać o oświetlenie zewnętrzne (np. lampy solarne). Nie otwieraj lodówki bez potrzeby, by zachować żywność jak najdłużej.

Kontekst wojny na Ukrainie

Wojna za wschodnią granicą, trwająca od 2022 roku, wpływa na ryzyko blackoutu w Polsce. Ograniczenia w dostawach gazu z Rosji, będące skutkiem konfliktu, pogłębiają kryzys energetyczny w Europie, zwiększając obciążenie sieci. Eksperci ostrzegają przed potencjalnymi cyberatakami na infrastrukturę energetyczną, inspirowanymi działaniami Rosji, jak ten na Ukrainie w 2015 roku, który odciął prąd setkom tysięcy ludzi. Choć Polska ma rezerwy mocy i połączenia z innymi krajami, sytuacja geopolityczna wymaga od nas czujności.

Działaj z wyprzedzeniem!

Blackout w powiecie suskim może być spowodowany ekstremalną pogodą, jak ta, która w 2008 roku sparaliżowała Szczecin, przeciążeniem sieci czy nawet atakiem na infrastrukturę. Choć pełnoskalowy blackout jest mało prawdopodobny, lokalne przerwy w dostawie prądu są realnym scenariuszem. Mieszkańcy Suchej Beskidzkiej, Makowa Podhalańskiego, Jordanowa czy Zawoi mogą zminimalizować skutki takiej sytuacji, przygotowując zapasy, gotówkę i alternatywne źródła energii.

Nie wpadaj w panikę, ale bądź gotowy. Zgromadź podstawowe rzeczy w jednym miejscu, np. w skrzynce w piwnicy, i regularnie sprawdzaj ich stan. Lokalne władze, takie jak Starostwo Powiatowe w Suchej Beskidzkiej, mogą wydawać komunikaty w razie kryzysu, więc śledź informacje na stronie www.powiatsuski.pl lub na sucha24.pl. Razem możemy sprawić, że nawet blackout nie zaburzy naszego spokoju. Dbajmy o siebie i sąsiadów – w powiecie suskim wspólnota to nasza siła!