Czy wiesz, co to jest inflacja? Fakty, które każdy powinien znać

Inflacja to ostatnio temat przewodni w wielu polskich domach. Nie ma co ukrywać, sytuacja jest zła i prawdopodobnie do końca roku 2022 będzie jeszcze gorsza. Na czym dokładnie polega inflacja? Co powinniśmy wiedzieć o inflacji?

Inflacja to zjawisko, z którym obecnie mierzy się cała Europa. Wiele o niej się mówi i pisze w mediach, jak portal finansowy redpilersi.pl. Galopujące ceny i zastój gospodarczy są odczuwalne już od jakiegoś czasu, a jak wynika z prognoz ekspertów, inflacja wcale nie ma w planach zwalniać. Pod koniec września 2022 roku inflacja w Polsce sięgnęła progu 17,2%, co znacznie przewyższa oczekiwania ekonomistów, którzy prognozowali wynik w okolicach 16,2%. Co więcej, jak wynika z przedstawionych analiz Ministerstwa Finansów, w tym roku nie możemy liczyć na spadek inflacji, natomiast bardzo prawdopodobny jest jej wzrost. Minister finansów Magdalena Rzeczkowska jest również sceptycznie nastawiona do pierwszej połowy 2023 roku. Oceniła, że pierwsze efekty działań podejmowanych przez Narodowy Bank Polski będą widoczne dopiero w końcówce przyszłego roku i wtedy możemy spodziewać się stopniowego spadku inflacji. Jednak, aby do końca zrozumieć sam proces inflacyjny oraz jego następstwa, musimy poznać podstawowe fakty dotyczące inflacji oraz poznać najważniejsze pojęcia, z którymi wiąże się to zjawisko. 

1. Czym jest inflacja?

Zacznijmy od priorytetów, czyli ustalenia czym właściwie jest ta inflacja. Warto zaznaczyć, że inflacja nie jest zjawiskiem, które pojawia się nagle, raz na kilka lat. To zjawisko, które jest naturalną częścią składową współczesnej gospodarki. Inflacja jest bowiem siłą napędową, która zwiększa ilość pieniądza w obrocie poprzez systematyczne podnoszenie cen towarów i usług. Proces inflacji to po prostu proces ogólnego wzrostu cen na rynku, który doprowadza do spadku siły nabywczej pieniądza. W efekcie możemy za tę samą kwotę kupić mniej. Problem pojawia się wtedy, gdy inflacja przekracza pułap 5%, a następnie 10%. Wtedy inflacja staje się zjawiskiem niezwykle groźnym dla gospodarki, czego aktualnie jesteśmy świadkami. 

2. Wskaźnik inflacji

Wskaźnik inflacji pomaga nam określić, na jakim poziomie aktualnie znajduje się proces inflacyjny. Tym wskaźnikiem o znaczeniu globalnym jest CPI, czyli Consumer Price Index, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza indeks cen konsumpcyjnych. 

CPI można podać w procentach (jest najczęściej wykorzystywana możliwość) lub w wartościach liczbowych, gdzie wartość bazowa za punkt odniesienia przyjmuje wartość 100. Natomiast pod uwagę podczas obliczania wskaźnika inflacji bierze się tzw. koszyk inflacyjny, czyli listę produktów spożywczych i innych produktów bądź usług, które reprezentują miesięczne zapotrzebowanie konsumpcyjne jednego statystycznego gospodarstwa domowego. W Polsce obliczaniem CPI zajmuje się Główny Urząd Statystyczny, który oblicza wzrost cen towarów znajdujących się w koszyku inflacyjnym. 

3. Typy inflacji

Warto zaznaczyć, że wyróżniamy cztery typy inflacji:

• Inflacja pełzająca — jest stałą częścią współczesnej gospodarki. Nie przekracza 5%, a ceny rosną powoli i stopniowo.
• Inflacja krocząca — obserwujemy wzrost cen w skali roku o 5%-10%. Jest to pierwszy moment alarmujący, choć podwyżki cen nie są jeszcze odczuwalne.
• Inflacja galopująca — moment, w którym jest już za późno na działania zapobiegawcze. Wskaźnik inflacji ma wartość dwucyfrową, a jego wartość wzrasta z miesiąca na miesiąc, przy czym w ekspresowym tempie spada wartość pieniądza.
• Hiperinflacja — drastyczny wzrost cen w skali przekraczającej 50% w ciągu miesiąca. Może doprowadzić do załamania systemu finansowego kraju.

4. Przyczyny inflacji

Przyczyny inflacji są często bardzo złożone i ciężkie do jednoznacznego określenia. W tym wypadku ekonomiści wyróżniają kilka przyczyn, przez które z inflacją zmaga się świat, Europa i Polska. 

Jako najważniejszą z nich przyjmuje się pandemię oraz czasowe zamrożenie gospodarki, czy lockdowny. Był to moment, w którym obrót pieniądza na rynku był niezwykle niski. Ograniczyliśmy liczbę zakupów, nie chodziliśmy do restauracji, kin czy zaprzestaliśmy podróżowania. Wiele sektorów gospodarki czasowo znacznie ograniczyło lub zawiesiło swoją działalność. I nagle po lockdownach przyszło odmrożenie gospodarki — ludzie zaczęli wychodzić z domów i wydawać pieniądze. Wzmogło to zapotrzebowanie na produkty, których na rynku nie było lub było bardzo mało. Producenci nie nadążali z produkcją, ponieważ brakowało półproduktów, przez co zmuszeni byli do podniesienia cen. A następnie do kolejnej podwyżki i kolejnej. 

Znacząca jest również agresja Rosji na Ukrainę. Wojna spowodowało kryzys gospodarczy na całym świecie, związany z drastycznym wzrostem cen energii. Ropa, gaz, węgiel i energia elektryczna to czynniki, które mają ogromny wpływ na ostateczne ceny produktów i usług. Im większa cena energii, tym większe ceny dóbr konsumpcyjnych.