615. Rocznica Bitwy pod Grunwaldem

Była jedną z największych bitew w historii średniowiecznej Europy, epoki trwającej od V – XV stulecia, rozpoczętej wraz z upadkiem cesarstwa zachodniorzymskiego i trwającej do epoki renesansu i wielkich odkryć geograficznych. Stoczona została 15 lipca 1410 roku na polach pod Grunwaldem, czyli na obszarze położonym w odległości około 2 kilometrów na południowy zachód od tej wsi, pomiędzy Stębarkiem, Łodwigowem i Ulnowem, w powiecie ostródzkim, w województwie warmińsko-mazurskim. Rozegrała się między siłami zakonu krzyżackiego, który wspierany był przez rycerstwo zachodnioeuropejskie szczególnie z Czech, wielu księstw śląskich, z Pomorza Zachodniego pod dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi i litewskimi złożonymi z Polaków, Litwinów, Rusinów, niewielkich wojsk tatarskich, najemników z Czech, Moraw, księstw Śląska, uciekinierów ze Złotej Ordy pod dowództwem króla Polski Władysława II Jagiełły (ok. 1362 lub ok. 1352 – 1434), założyciela dynastii Jagiellonów, wielkiego księcia litewskiego i księcia witebskiego, w latach 1377 – 1381 i 1382 – 1401, króla Polski od 1386 roku do 1434, najwyższego księcia litewskiego od 1401 do 1434 roku. Dowodził również częścią sił Witold Kiejstutowicz, imię chrzestne Aleksander, urodzony w 1354 lub 1355 roku, zmarł w 1430 roku, wielki książę litewski w latach 1401 – 1430, brat stryjeczny Władysława II Jagieły. Według różnych szacunków po stronie Polski walczyło około 30 – 39 tysięcy rycerzy zaś armia zakonna liczyła około 21 – 27 tysięcy.

Bezpośrednią przyczyną bitwy była negatywna odpowiedź króla Jagiełły na podjęte przez Krzyżaków żądanie zachowania neutralności Królestwa Polskiego wobec powstania na Żmudzi w 1409 roku z inicjatywy wspomnianego wcześniej księcia Witolda. Mieszkańcy Żmudzi wspierani przez niego dążyli do niezależności i przyłączenia do Litwy. Ponadto Krzyżacy zaatakowali ziemię dobrzyńską i rozpoczęli działania na Kujawach oraz w Wielkopolsce. Pamiętajmy również, iż 14 sierpnia 1385 roku została zawarta unia polsko-litewska w Krewie, której zasadniczym celem była wspólna obrona przed Krzyżakami.

Bitwa zakończyła się sukcesem wojsk polsko-litewskich. Nie zdobyto jednak głównej siedziby Krzyżaków w Malborku. 1 lutego został podpisany I pokój toruński. Litwa odzyskała Żmudź, zaś Polska ziemię dobrzyńską. Zakon obciążono okupem w wysokości 100 tysięcy groszy czeskich. Strony zobowiązały się do uwolnienia jeńców. Kupcy mogli korzystać z dróg lądowych i morskich. Ponadto bitwa wzmocniła znacznie pozycję Jagiełły na tronie Królestwa Polskiego, natomiast osłabiła potęgę Zakonu Krzyżackiego. Pozostała symbolem jedności oraz siły obu narodów. Zapisała się jako cenna wartość narodowa w świadomości wielu pokoleń Polaków.

Walki rycerzy polskich oraz litewskich pod Grunwaldem upamiętniono przez m. in.: umieszczenie tablicy z napisem „Grunwald 15 VII 1410” na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie po 1990 roku, nazwanie w wielu miastach wymownym wydarzeniem ulic, placów, a nawet ronda w Elblągu, pokazy spektaklu prezentowanego przez bractwa rycerskie z całej Europy co roku, w rocznicę bitwy pod Grunwaldem.

Podkreślić należy, że słynny obraz „Bitwa pod Grunwaldem” namalował w latach 1872 - 1878 Jan Matejko (1838 – 1893), malarz, twórca obrazów historycznych, batalistycznych, historiozof. Dzieło ma silne przesłanie patriotyczne. Tak było przede wszystkim podczas zaborów Polski.

Kazimierz Surzyn