3 Maja, Święto Konstytucji 3 Maja, Święto Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski

3 Maja, Święto Konstytucji 3 Maja, ustanowione ustawą Sejmu Ustawodawczego z 29 kwietnia 1919 roku. Dzień uznano za święto już 5 maja 1791 roku. Zakazane podczas rozbiorów. W latach 1916 – 1918 organizowano obchody w miastach Królestwa Polskiego. Praktycznie obchodzono je do 1946 roku. Oficjalnie władze komunistyczne zniosły święto 18 stycznia 1951 roku. W 1981 roku, po powstaniu „Solidarności” ponownie świętowano, ale w stanie wojennym (1981 - 1983) i po nim zakazano. Święto przywrócono dopiero ustawą z 6 kwietnia 1990 roku, która weszła w życie 28 kwietnia tego samego roku. 3 Maja obchodzimy także Święto Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, przyjęte w 1920 roku przez papieża Benedykta XV, upamiętniające, wymowne śluby lwowskie, które złożył król Jan Kazimierz w 1656 roku, kiedy nasza Ojczyzna zmagała się z potopem szwedzkim. Tego dnia w Katedrze we Lwowie władca powierzył Polskę pod opiekę Matki Bożej, nadając jej tytuł Królowej Korony Polskiej. Czytamy w nich m.in.: "Wielka Boga Człowieka Matko, Najświętsza Dziewico. Ja, Kazimierz, za zmiłowaniem Syna Twojego, Króla królów, a Pana mojego i Twoim miłosierdziem król, do Najświętszych stóp Twoich przypadłszy, Ciebie dziś za patronkę moją i za królową państw moich obieram...że po wszystkich ziemiach Królestwa mojego cześć i nabożeństwo ku Tobie rozszerzać będę...a szczególnie nad Szwedem odniosę zwycięstwo...i ślubuję, że po nastaniu pokoju wraz ze wszystkimi stanami wszelkich będę używał środków, aby lud Królestwa mego od niesprawiedliwych ciężarów i ucisków wyzwolić...i spraw, abym u Syna Twego łaskę wypełnienia ich uzyskał".

• Stanowi swoiste upamiętnienie Konstytucji 3 Maja, szacunek do tamtych patriotycznych wydarzeń, będących fundamentem polskiej tradycji, tożsamości.
• Uświadamiamy sobie, iż Konstytucja 3 Maja 1791 roku uchwalona przez Sejm Czteroletni, zwany też Wielkim, była pierwszym takim dokumentem w Europie, a drugim na świecie, po konstytucji amerykańskiej z 1787 roku.
• Była nowoczesna, próbowała ratować suwerenność Polski, jako silny impuls pobudzający świadomość konieczności zmian w funkcjonowaniu państwa.
• Bowiem przekształciła Rzeczpospolitą Obojga Narodów złożoną z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego (1569 – 1795) w dziedziczną, monarchię konstytucyjną, wprowadziła zasadę trójpodziału władzy na ustawodawczą, wykonawczą, sądowniczą, likwidowała wolną elekcję oraz liberum veto, częściowo zrównała prawa mieszczan i szlachty, chłopów zaś stawiała pod ochroną państwa, łagodząc nadużycia pańszczyzny, ograniczała rolę Senatu, stawiając Sejm jako wyraziciela woli narodu, wprowadzała Straż Praw, czyli Radę Ministrów powołaną przez króla, lecz pod kontrolą Sejmu oraz oczywiście potrzebne dla przestrzegania praworządności sądy, ustanawiała katolicyzm religią panującą. Niestety przestała obowiązywać od 24 lipca 1792 roku.
• Pamiętamy o głównych twórcach Konstytucji 3 Maja, którymi byli przede wszystkim: król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj stwierdzający, że Konstytucja 3 Maja była: „ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny”.
• Uświadamia nam, iż można było przyjąć konstytucję dla ratowania niepodległości, demokracji w Polsce. Jedak było już za późno, a w kraju znaleźli się jej przeciwnicy, zdrajcy i konstytucję zniesiono, zaś państwa ościenne Rosja, Austria, Prusy dokonały całkowitego rozbioru naszej Ojczyzny.
• Dokument mimo rozbiorów był stale przypominany i pamiętany, a także pomagał kolejnym pokoleniom podtrzymywać ważne i cenne dążenia do pełnego odzyskania niepodległości Polski.
• W tym momencie warto przypomnieć sobie, że konstytucja jest aktem prawnym najwyższej wagi i całe ustawodawstwo musi być z nią zgodne. Prawo stanowi konstytucja i pod żadnym pozorem nie wolno go łamać. Nieprzestrzeganie konstytucji jest wyrazem braku szacunku do niej, bezspornym łamaniem prawa bez względu, jaka opcja polityczna rządzi w danym czasie.
• Pamiętajmy, iż konstytucja jest gwarantem suwerenności, demokracji, niepodległości, ciągłości, tożsamości państwa polskiego, gwarantuje szereg praw, ale i obowiązków, określa zasady funkcjonowania demokratycznego państwa prawa.
• Święta majowe dają możliwość, refleksji, pogłębienia wiedzy historycznej, odpoczynku, skorzystania z różnych aktywności fizycznych, uczestniczenia w wiecach, piknikach, koncertach, obejrzenia filmu, spektaklu teatralnego, eksponatów muzealnych, miłego spędzenia wolnego czasu z rodziną, przyjaciółmi, znajomymi.
• Zatem życzę owocnego, udanego, miłego świętowania!

Kazimierz Surzyn