Tydzień Kultury Beskidzkiej (TKB)

Już po raz 62. odbędzie się w dniach od 26 lipca do 3 sierpnia 2025 roku. To wielkie święto podtrzymywania oraz pielęgnowania tradycji, obrzędów, sztuki ludowej, śpiewu, tańca, a także muzyki górali, które rozbrzmiewają w Beskidach. Ma miejsce w Wiśle, Żywcu, Szczyrku, Oświęcimiu, Makowie Podhalańskim, Ujsołach, Istebnej i w Jabłonkowie. Organizatorem jest Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej.

Na najbliższej nam estradzie makowskiej koncerty będą się odbywały w soboty i niedziele od godziny 17:00, zaś w pozostałe dni od godziny18:00.

Zasadniczymi celami TKB są przede wszystkim: prezentacja zespołów folklorystycznych; barwne parady zespołów ulicami miast, organizowanie kiermaszów rękodzieła i produktów regionalnych, imprez towarzyszących: warsztatów, konkursów, koncertów na szlakach górskich, szerzenie rodzimej i międzynarodowej kultury góralskiej.

Po raz pierwszy miał miejsce w Wiśle 16 sierpnia 1964 roku. Został zainicjowany przez Jerzego Drozdę – dyrektora Szkoły Muzycznej w Cieszynie, znawcy kultury muzycznej Podbeskidzia. Stanowił wówczas przegląd zespołów folklorystycznych z ówczesnego powiatu cieszyńskiego tj. Istebnej, Jaworzynki, Koniakowa, Goleszowa, Cieszyna i Wisły. Koncerty wzbogacono o występy zespołów z Żywca oraz z Zaolzia. W latach 60. i 70. rozszerzył się na kolejne miejscowości m. in.: Szczyrk, Żywiec, Oświęcim, Maków Podhalański. Występowało wtedy 30 zespołów. Warto zaznaczyć, że w 1970 roku w nazwie imprezy pojawiło się słowo Beskidy. 3 lata później TKB został wprowadzony do kalendarza imprez Ministerstwa Kultury i Sztuki.

Współcześnie to bardzo duże, popularne przedsięwzięcie w Beskidach głównie: Śląskim, Żywieckim, Makowskim, Międzygórzem Jabłonkowskim i ich okolicami. Na estradach m. in.: w Wiśle, Szczyrku, Żywcu, Oświęcimiu, Makowie Podhalańskim można posłuchać jak śpiewają, tańczą, grają zespoły góralskie podczas koncertów trwających kilka godzin. Ciekawe są uliczne korowody zespołów, jak również występy w Istebnej, Bielsku Białej, w Ujsołach. Część zespołów uczestniczy w konkursach takich jak: Festiwal Górali Polskich, który odbywa się od 1970 roku w Żywcu, a od 1982 roku jest organizowany w ramach TKB. Jest przeglądem zespołów pieśni i tańca, kapel, grup śpiewaczych, śpiewaków ludowych, instrumentalistów, prezentujących gamę autentycznych wartości góralskiego śpiewu, tańca, muzyki, obrzędów i zwyczajów ludowych; Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne rozpoczęte w 1990 roku stanowią otwarcie się na bogactwo światowego folkloru.

W czasie trwania TKB prezentuje swój dorobek artystyczny ponad 100 zespołów z naszego regionu, z Polski, Europy, Afryki, Azji i obu Ameryk m. in.: z Czech, Bułgarii, Słowacji, Węgier, Grecji, Rumunii, Ukrainy, Serbii, Chorwacji, Bośni i Hercegowiny, Finlandii, Cypru, Portugalii, Hiszpanii Słowenii, Albanii, Japonii, Meksyku, Indii, Argentyny, Turcji, Palestyny, Ekwadoru, Maroko, Chile i wiele innych. Szacuje się, iż koncerty ogląda około 200 tysięcy miłośników folkloru i kultury ludowej.

TKB towarzyszą imprezy: „Goralskie Święto” w Jabłonkowie w Czechach, organizowane od 1949 roku przez polską mniejszość narodową, stale oparte na relacjach przyjaźni oraz wieloletniej współpracy; „Wawrzyńcowe Hudy” w Ujsołach od 1980 roku, są obchodami dnia św. Wawrzyńca (225 – 258) diakona, męczennika wczesnochrześcijańskiego, spalonego na stosie za wiarę, tego dnia zapalane są liczące kilkanaście metrów wysokości stosy złożone z chrustu, drewna, zwane hudami; Festyn Istebniański od 1995 roku, w czasie którego zespoły z Istebnej, Koniakowa, Jaworzynki prezentują góralskie tradycje, śpiew, taniec, grę na instrumentach ludowych, swoje umiejętności prezentują tam również zespoły z innych regionów Polski i ze świata. Ponadto można obejrzeć wystawy sztuki ludowej, fotograficznej, uczestniczyć w warsztatach np.: tanecznych, śpiewu, rękodzieła ludowego, plecenia wianków z kwiatów, tworzenia biżuterii zwłaszcza czerwonych korali, zdobienia symbolu TKB; wreszcie zakupić dzieła rękodzieła ludowego na targach, jarmarkach.

Symbolem TKB jest klepok, czyli drewniany ptaszek, tradycyjna drewniana zabawka, autorstwa Michała Klisia, urodzonego 13 kwietnia 1945 roku w Bielsku grafika, plakacisty, nauczyciela akademickiego, profesora sztuk plastycznych, profesora zwyczajnego, rektora Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach w latach 2001 – 2005, zaprezentowany na plakacie TKB w 1980 roku. Jest on też przedstawiony na znaczku pocztowym, wydanym w 2019 roku, który upamiętnia to przepiękne, wymowne i znaczące święto góralskie.

Wszystkim organizatorom, zespołom ludowym z Polski oraz ze świata, twórcom kultury z serca dziękujemy za wytrwałą, solidną pracę na rzecz rozwoju, podtrzymywania, pielęgnowania kultury góralskiej, a widowni wspaniałej zabawy, wrażeń i przeżyć w miłej atmosferze spotkań łączących pokolenia.

Kazimierz Surzyn