Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

 W tradycji kościelnej

            Znane jest też w Polsce jako dzień poświęcony Matce Bożej Zielnej. W Jerozolimie święcono je już około 450 roku, a w Rzymie pod koniec V stulecia. Najprawdopodobniej początkowo data tego święta była ruchoma, a jego regulacji dokonał dekret, wydany przez cesarza bizantyńskiego Maurycego (582 – 602). Wiadomo jest, iż w V wieku w Jerozolimie stała już świątynia zwana Getsemanią, w miejscu gdzie według apokryfu nastąpiło zaśnięcie Matki Bożej.

            W Rzymie święto upowszechniło się w VII stuleciu, zaś w całym kościele wprowadził je w 849 roku papież Leon IV. Całe późniejsze wieki trwały bardzo burzliwe dysputy teologiczne nad istotą Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Przez długie lata święto obchodzono na pamiątkę Zaśnięcia Maryi. Dopiero papież Pius XII w 1950 roku ogłosił dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny.

            W Kościele, od początku istnienia święta, święcono zioła i owoce. Wprawdzie czyniono to już w Kościele w III wieku, ale w różnych okresach i nie miało to żadnego związku z kultem maryjnym np. w czasie Wniebowstąpienie Pańskiego. Jednak z czasem zwyczaj ten upowszechnił się w święto Wniebowzięcia Maryi, gdyż jak wynika z apokryfu apostołowie na trzeci dzień po zaśnięciu Matki Bożej, zamiast Jej ciała, znaleźli wiązankę złożoną z ziół i kwiatów.

            W tradycji ludowej

            W dzień Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wierni przynoszą do kościoła bukiety kwiatów i ziół, które następnie podczas nabożeństwa święci kapłan. Wiązanka taka, zwłaszcza dawniej, składała się z kwiatów, kłosów zboża, gałązek z owocami, a także z różnych roślin m. in.: babki, barwinka, bylicy, bożego drzewka, czosnku, dzwonków, chabra, mięty pieprzowej, krwawnika, modrzewia, żywokostu, goryczki, nagietka, szałwii, szczawiu, a nawet jarzyny jak: pietruszka, marchew, cebula. Bukiety uprzednio poświęcone przynoszono ze świątyni do domów. Następnie wieszano je nad drzwiami, umieszczano je w kuchni, albo wkładano za obrazy święte. Według wierzeń zioła strzegły całe gospodarstwo przed pożarem, powodzią, gradem, ulewą, wichurą. Czasami podczas groźnej nawałnicy, aby ją odpędzić, zioła wrzucano do ognia płonącego w piecu. Poświęcone rośliny stosowano często w lecznictwie. Chorych ludzi i zwierzęta okadzano nimi, a wywar z nich sporządzany podawano im do picia. Zioła kładziono do kołyski narodzonemu dziecku, by odpędzić od niego złe duchy oraz aby niemowlę prawidłowo się rozwijało. Dawano je też zmarłemu pod głowę do trumny, wypraszając dla niego łaski u Boga i prosząc o wstawiennictwo za nim do Matki Bożej. Ziarna z kłosów poświęconych w bukiecie, dodawano później do ziaren, które przeznaczone były na siew. Czyniono tak dlatego, by nowe plony były dorodne oraz aby uchronić je przed deszczem, gradem, suszą itp.

            Ze świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny związane są także misteria tzw. pogrzebu i triumfu Matki Bożej, odprawiane corocznie, w Sanktuarium Maryjnym w Kalwarii Zebrzydowskiej. Tam wokół bazyliki, w której umieszczony jest cudowny wizerunek Matki Bożej, urządzane są Dróżki Pańskie i Matki Bożej. W okresie od 13 do 15 sierpnia, na Dróżkach Najświętszej Maryi Panny odprawiane są przez licznych pielgrzymów wraz z duchowieństwem, uroczyste procesje, których głównym celem jest upamiętnienie Zaśnięcia i Wniebowzięcia Matki Bożej.

            13 sierpnia odbywa się misterium pogrzebu Matki Bożej. Około południa wierni gromadzą się przy kaplicy nazywanej Domkiem Matki Bożej, zwanym też Loretańskim. Właśnie tu z bazyliki przybywa procesja. Po odprawieniu modlitw, rzesze pielgrzymów wyruszają na dróżki czczące Maryję. W uroczystej procesji mężczyźni, przedstawiający apostołów, niosą trumienkę z figurą śpiącej Maryi. Dawniej trumienkę nieśli kawalerowie w żałobie. W orszaku idą panny, które są ubrane na biało. Niosą one: korony, berła, wieńce oraz bukiety kwiatów. Jeszcze w XIX stuleciu dziewczyny te nosiły na głowie czarne welony. Procesja zatrzymuje się przy każdej z kaplic poświęconych Madonnie. Uwieńczeniem jej jest dotarcie do kościoła Grobu Matki Bożej. Tutaj trumienkę umieszcza się w specjalnej krypcie. Odbywają się modlitwy, a następnie wierni się rozchodzą.

            15 sierpnia ma miejsce podobna procesja. Przybiera ona jednak radosny charakter. Jest bowiem upamiętnieniem Wniebowzięcia Matki Bożej. Procesja wyrusza z kościoła Grobu Matki Bożej. Mężczyźni niosą figurę z wizerunkiem Wniebowziętej Maryi Panny. Dawniej ubrani oni byli tak jak drużbowie. Dziewczyny mają na sobie ślubne, białe welony. Jedna z nich, tzw. królowa asysty niesie najokazalszą z koron, nazywaną koroną Matki Bożej. Procesja zatrzymuje się przy wszystkich kaplicach maryjnych. Na zakończenie dociera do głównej bazyliki, gdzie uroczyste nabożeństwo kończy odpust ku czci Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

            Podobne uroczystości odbywają się też w Kalwarii Pacławskiej i na Pogórzu Przemyskim.

                                                                                             Kazimierz Surzyn

Źródła:

Święta Kościelne, Warszawa 1999.

Tradycje ludowe święta Wniebowzięcia NMP wg relacji Marianny Brożyny.

Kalendarz SGB z 2000r.