Narodowe Czytanie w Zawoi i Makowie Podhalańskim - fragment powieści Nad Niemnem

Dziś w tysiącach miejscowości w Polsce i za granicą odbyła się dwunasta akcja społeczna propagująca znajomość literatury narodowej - „Narodowe Czytanie”. W tym roku jej uczestnicy wzięli do rąk „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. W powiecie suskim wydarzenia zorganizowano na tarasie Gminnej Biblioteki Publicznej w Zawoi oraz na makowskim rynku.

Słoneczna, letnia pogoda, sprawiła, że tegoroczne Narodowe Czytanie mogło bez trudów odbywać się pod gołym niebem. Lejący się z nieba żar był nawet tak wielki, że trzeba było chronić się przed nim. Niemniej takie okoliczności jedynie sprzyjały wspólnemu zagłębianiu się w literaturze, a konkretnie właśnie w fabule „Nad Niemnem”.

 Spotkanie na tarasie Gminnej Biblioteki Publicznej w Zawoi zorganizowane przez tę instytucję kultury z dyrektor Anną Kochan na czele rozpoczęła zastępczyni wójta Zawoi Karolina Listwan-Franczak, która nie tylko powitała gości, ale również przeczytała fragment powieści. W czytaniu wziął również udział senator Andrzej Pająk oraz nauczyciele i uczniowie szkół w Zawoi Centrum, Zawoi Wilcznej, Zawoi Mosorne i Skawicy oraz czytelnicy bibliotek w Zawoi i Skawicy. Wydarzenie muzycznie wzbogacił zespół Viva Artis pod kierownictwem Konrada Sowińskiego, wykonując muzykę klasyczną, filmową i regionalną.

Karty dzieła z kanonu polskiej literatury jakim jest „Nad Niemnem” były dziś także wielokrotnie otwierane na makowskim rynku. Do włączenia się we wspólne czytanie zaprosiły Miejska Biblioteka Publiczna i Makowskie Centrum Kultury. Wśród czytających nie mogło zabraknąć burmistrza Makowa Podhalańskiego Pawła Sali, który aktywnie uczestniczył we wszystkich edycjach Narodowego Czytania, polonistki i organizatorki salonów poetyckich Anny Carr. Wśród gości wydarzenia byli również Bogusław Pęczek i Roman Ficek, udowadniający, że sportowcy mogą być ludźmi oczytanymi i wrażliwymi na słowo.

Narodowe Czytanie zapoczątkowano w 2012 z okazji 200-lecia Drugiej Wojny Polskiej i najazdu Napoleona na Rosję, podczas którego miał miejsce opisany w Panu Tadeuszu Adama Mickiewicza ostatni zajazd na Litwie. Zorganizował ją prezydent Bronisław Komorowski, a pomysłodawcą była Agnieszka Celeda, dyrektor Biura Kultura - wcześniej m.in wicedyrektor TVP Kultura. Pomysłodawcy pragnęli tego, by literatura narodowa nie była tylko przedmiotem nauczania szkolnego, ale by stała się obecna w szeroko rozumianym życiu społecznym. Publiczne czytanie Pana Tadeusza odbyło się 8 września  w dziesiątkach miejscowości z udziałem rzesz słuchaczy. Warszawskie oficjalne czytanie epopei narodowej miało miejsce w Parku Saskim.

Rok później w całym kraju czytano fragmenty dzieł Aleksandra Fredry, w 2014 roku trylogię Henryka Sienkiewicza. W 2015 roku w warszawskim Ogrodzie Saskim Prezydent RP Andrzej Duda wraz z małżonką Agatą Kornhauser–Dudą rozpoczęli Narodowe Czytanie „Lalki” Bolesława Prusa. W 2016 roku czytano „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza, a w 2017 roku lekturą Narodowego Czytania było „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego.

W 2018 r. Narodowe Czytanie miało wyjątkowy charakter. W związku z jubileuszem 100. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości Para Prezydencka zaprosiła do lektury „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego, a ponadto, przez cały rok, zachęcała do czytania Antologii Niepodległości – specjalnie przygotowanego na tę okazję zbioru powstałych na przestrzeni wieków utworów, zaliczanych do kanonu polskiej literatury patriotycznej.

W 2019 roku lekturą Narodowego Czytania były Nowele polskie – zbiór 8 utworów autorstwa Elizy Orzeszkowej, Marii Konopnickiej, Bolesława Prusa, Brunona Schulza, Władysława Stanisława Reymonta, Stefana Żeromskiego, Henryka Sienkiewicza i Henryka Rzewuskiego. W 2020 roku wybrana została „Balladyna” Juliusza Słowackiego. Dzieło to zostało przeczytane w ponad 3200 miejsc w Polsce i za granicą, a podczas jubileuszowej, dziesiątej odsłony czytaliśmy „Moralność pani Dulskiej” pióra Gabrieli Zapolskiej. W 2022 r. odbyło się wspólne czytanie Ballad i romansów Adama Mickiewicza – w dwusetną rocznicę pierwszej ich publikacji.