Zawoja i Skawica mają wzbogacić się o nietuzinkowe parki

Dwa nietuzinkowe parki, jakich obecnie nie ma nie tylko w gminie Zawoja, ale i w żadnej miejscowości powiatu suskiego, a może i regionu powstaną wkrótce w Zawoi i Skawicy. Ich wspólnym mianownikiem, czy też motywem przewodnim będzie woda.

Woda jest podstawą życia. Wiedziano o tym już przed wiekami. Stąd duże miasta, ale i niewielkie grody wznoszono jeśli nie nad samymi rzekami, potokami lub jeziorami, to w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Wykorzystywanie wody z górskich rzek i potoków do celów przemysłowych również nie jest niczym nowym, czy nawet odkryciem naszych dziadków, czy pradziadków. - Mało popularna jest wiedza, że w przeszłości Zawoja i Skawica słynęły z licznych młynów i tartaków wodnych, które napędzały wody potoków spływających z Babiej Góry czy Polic. Sprzyjające warunki geograficzne spowodowały, że od początku rozwoju osadnictwa w dolinie Skawicy w XVI w. zaczęto wykorzystywać jej wody do napędzania kół wodnych, a następnie turbin. Pierwszy młyn wodny funkcjonował w świeżo osadzonej Białej

już co najmniej w 1564 roku – zauważają Paweł Franczak i Karolina Listwan-Franczak, pomysłodawcy projektu „Park Hydrotechniki w Zawoi wraz ze Szlakiem Edukacyjnym”, na którego realizację Gmina Zawoja otrzymała z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Program Interreg V-A Polska-Słowacja 2014-2020 dofinansowanie w wysokości 49,1 tys. euro, co ma pozwolić pokryć 85% kosztów przedsięwzięcia. Niemal 2,9 tys. euro przekaże budżet państwa, refundując 5% wydatków. Udział własny gminy to niespełna 5,8 tys. euro, czyli około 25 tys. zł. 

Przedsięwzięcie, które będzie realizowane w formule zaprojektuj i wybuduj zakłada wykonanie w centrum Zawoi ekspozycji tartaku i młyna wodnego na świeżym powietrzu przy dawnej młynówce. Przy wejściu do parku stanie okazała, stylizowana brama, a na terenie parku znajdą się ławki, pergole (w tym jedna z huśtawką), a uroku dodawać będą inne elementy małej architektury oraz nasadzone drzewa, krzewy i niska roślinność. Największą atrakcją i punktem, w którym zarówno turyści, jak i mieszkańcy gminy zapewne chętnie będą robili sobie pamiątkowe zdjęcia powinno stać się koło wodne o średnicy 6 metrów, będące rekonstrukcją tego, które w  XIX wieku napędzało tartak arcyksiążęcy w Zawoi. Na terenie parku na zakupionych w ramach projektu tablicach prezentowane będą wystawy tematyczne. 

Mniejszy park kieszonkowy, swoimi rozmiarami przypominający te spotykane coraz częściej w dużych miastach zostanie urządzony w Skawicy przy ujściu Skawicy Sołtysiej. Miejsce to wybrano nieprzypadkowo. W tej części miejscowości przez kilka wieków działały liczne młyny wodne oraz cegielnia, której urządzenia również funkcjonowały dzięki wodzie toczonej przez potok. Park w Skawicy ma przypominać formą ten zawojski, ale koło wodne będzie miało około 3 metrów średnicy.

Turyści odwiedzający Zawoję i Skawicę będą mogli nie tylko odpocząć w parkach, ale i zdobyć w nich wiedzę. Sporo o wykorzystaniu wód babiogórskich dowiedzą się również ci, którzy wybiorą się na spacer wzdłuż rzeki Skawicy. Pomiędzy Skawicą Dolną a Zawoją Policzne wytyczonych zostanie 11 miejsc postojowych. I one nie będą usytuowane losowo, czy przypadkowo. Powstaną w rejonie byłych młynów i tartaków wodnych. Z ustawionych tablic będzie można poznać ich historię oraz sposoby w jaki wykorzystywano w tych zakładach wodę.

W ramach projektu planowana jest jeszcze organizacja konferencji naukowej dla około 100 gości z Zawoi i Oravskiej Polhory dotyczącej hydrotechniki na terenie Podbabiogórza. Wcześniej dla mieszkańców obu gmin zostanie ogłoszony konkurs fotograficzny  „Energia

babiogórskich potoków”, a konferencja stanie się okazją do przygotowania wystawy pokonkursowej. Najlepsze prace zostaną nagrodzone i wystawione na plenerowej wystawie czasowej nie tylko w Zawoi, ale także w Oravskiej Polhorze.

Projekt przewiduje również opracowane i wydane mapy stylizowanej na lata trzydzieste XX wieku, promującej szlak i mieszczące się na nim atrakcje związane z wykorzystaniem energii babiogórskich potoków. Ma zostać wydana w nakładzie 3000 egzemplarzy w językach polskim i słowackim.

Źródło: Gmina Zawoja