Wynagrodzenie za słupy energetyczne na działce. Wyrok TK otwiera nowe możliwości dla właścicieli nieruchomości

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera nową drogę do dochodzenia wynagrodzenia za słupy energetyczne? Pierwsze orzeczenia sądów wskazują na istotną zmianę.

Przez wiele lat właściciele nieruchomości, na których znajdują się słupy energetyczne, linie elektroenergetyczne, gazociągi lub inne urządzenia przesyłowe, często spotykali się z argumentem przedsiębiorstw przesyłowych, że doszło do zasiedzenia służebności. W praktyce oznaczało to oddalanie wielu wniosków o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem lub roszczeń o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości.

Sytuacja ta może się jednak zmienić.

Punktem zwrotnym okazał się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16). Trybunał zakwestionował zgodność z Konstytucją utrwalonej przez lata wykładni, zgodnie z którą przedsiębiorstwa przesyłowe mogły nabywać przez zasiedzenie – jeszcze przed 3 sierpnia 2008 r. – służebność gruntową odpowiadającą treścią późniejszej służebności przesyłu. W ocenie Trybunału prowadziło to do stworzenia, w drodze orzecznictwa, nowego prawa rzeczowego, którego ustawodawca wcześniej nie przewidział, co pozostawało w sprzeczności z konstytucyjną ochroną prawa własności.

Choć wyrok Trybunału nie oznacza automatycznego uwzględnienia wszystkich roszczeń właścicieli nieruchomości, już dziś widoczne są jego praktyczne konsekwencje.

Szczególnie istotne znaczenie ma postanowienie Sądu Najwyższego z 19 marca 2026 r., sygn. II CSKP 1045/24. W sprawie tej przedsiębiorstwo energetyczne twierdziło, że korzysta z nieruchomości od początku lat dziewięćdziesiątych, a zatem doszło do zasiedzenia służebności. Sąd Najwyższy nie podzielił tej argumentacji. W uzasadnieniu wskazał, że samo posiadanie urządzeń przesyłowych nie oznacza jeszcze posiadania prawa do korzystania z cudzej nieruchomości. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Sąd Najwyższy zaakcentował, że przed wprowadzeniem do Kodeksu cywilnego przepisów o służebności przesyłu nie można było przyjmować istnienia prawa, którego ustawodawca wówczas nie przewidywał. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie nie uwzględniono zarzutu zasiedzenia, a właściciel nieruchomości zachował prawo do wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu.

Również pierwsze orzeczenia sądów powszechnych, wydane po wyroku Trybunału, wskazują na zmianę podejścia do podobnych spraw. W orzeczeniach Sądu Okręgowego w Rzeszowie oraz Sądu Okręgowego Warszawa-Praga zwrócono uwagę na konieczność ponownej oceny zarzutów zasiedzenia w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz na zwiększoną ochronę prawa własności. Choć linia orzecznicza nadal się kształtuje, coraz częściej sądy odchodzą od automatycznego przyjmowania zasiedzenia jako przeszkody w dochodzeniu roszczeń przez właścicieli nieruchomości.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba posiadająca na swojej działce słupy energetyczne lub inne urządzenia przesyłowe uzyska wynagrodzenie. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Kluczowe znaczenie mają między innymi: data budowy urządzeń, dokumentacja inwestycji, przebieg wcześniejszych postępowań administracyjnych i sądowych, treść księgi wieczystej oraz sposób korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe.

W praktyce oznacza to, że wiele osób, którym jeszcze kilka lat temu wskazywano, iż dochodzenie roszczeń nie ma szans powodzenia z uwagi na zasiedzenie, powinno ponownie zweryfikować swoją sytuację prawną. Dynamicznie zmieniające się orzecznictwo może bowiem prowadzić do rozstrzygnięć odmiennych od tych, które zapadały przed wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Roszczenia właścicieli nieruchomości mogą obejmować w szczególności ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem, dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, a w określonych przypadkach również inne roszczenia związane z ograniczeniem prawa własności. O zasadności ich dochodzenia zawsze jednak decydują okoliczności konkretnej sprawy.

Kancelaria Adwokacka adwokata Karola Dudziaka prowadzi postępowania dotyczące służebności przesyłu oraz sporów z przedsiębiorstwami przesyłowymi, reprezentując właścicieli nieruchomości zarówno na etapie przedsądowym, jak i w postępowaniach sądowych.

W celu umożliwienia właścicielom nieruchomości wstępnej oceny ich sytuacji prawnej w każdy piątek w siedzibie Kancelarii organizowane są nieodpłatne konsultacje dotyczące spraw związanych ze służebnością przesyłu oraz roszczeniami wobec przedsiębiorstw przesyłowych. Podczas spotkania możliwa jest analiza dokumentów oraz omówienie aktualnego stanu prawnego i orzecznictwa.

Kancelaria Adwokacka adw. Karola Dudziaka
Rynek 15
34-200 Sucha Beskidzka
tel. +48 696 055 407

Artykuł ma charakter informacyjny i przedstawia aktualny stan orzecznictwa na dzień publikacji. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny na podstawie jej stanu faktycznego i prawnego.