Tradycja majówek – nabożeństw przy krzyżach, figurkach, kapliczkach oraz w świątyniach

Początki i rozwój majówek

Rozpoczynają się 1 maja i trwają do końca tego miesiąca. Nabożeństwa majowe oddające cześć Matce Bożej wywodzą się z tradycji wschodnich z V stulecia z pieśni sławiących Maryję. Zwyczaj gromadzenia się przy krzyżach, figurkach, kapliczkach na Zachodzie rozwinął się na przełomie XIII i XIV wieku, dzięki hiszpańskiemu królowi Alfonsowi X, który zachęcał, aby wieczorami gromadzić się na wspólnej modlitwie przed figurkami, kapliczkami Matki Bożej. W Polsce majówki odprawiane przy kapliczkach dawniej były bardzo popularne, jako wyraz prostej, ludowej pobożności. Będąc dzieckiem pamiętam jak babcia, mama zabierały mnie na majówki do pobliskiej kapliczki. Wspominam modlitwy, pieśni maryjne gorliwie z sercem odmawiane i śpiewane przez licznie zgromadzonych sąsiadów oraz osoby nieco dalej zamieszkałe. Z czasem przeniosły się do kościołów, ale również i dzisiaj są tacy, którzy tradycję nabożeństw majowych praktykują przy kapliczkach. Warto sięgać do dziedzictwa naszych przodków i go podtrzymywać. Maj jest miesiącem Maryi.

Główne modlitwy majówkowe

Centralnym punktem majówki jest odśpiewanie Litanii Loretańskiej i modlitwy „Pod Twoją Obronę”. Następnie śpiewane są pieśni maryjne takie jak: Chwalcie łąki umajone; Gwiazdo śliczna, wspaniała; Po górach, dolinach; Serdeczna Matko; Matko Najświętsza; Matko Niebieskiego Pana; Już od rana rozśpiewana; Czarna Madonno; Królowej Anielskiej śpiewamy; Najpiękniejszy miesiąc maj; O Maryjo, witam Cię; Była cicha i piękna jak wiosna; Z dawna Polski Tyś Królową; Pomnij Maryjo, Matko miła; Zapada zmrok, znana również jako Panience na dobranoc; Maryjo, Królowo Polski i inne.

Pierwsze nabożeństwa majowe

Pierwsze nabożeństwo w naszej Ojczyźnie wprowadzili jezuici w Tarnopolu w roku 1838, misjonarze w Warszawie w kościele św. Krzyża w 1852 roku, ks. Golian w Krakowie w 1856 roku, a we Włocławku biskup Marszewski w 1859 roku. Należy też zaznaczyć, że papież Pius VII obdarzył nabożeństwo majowe pierwszymi odpustami. Z kolei papież Pius IX w 1859 roku zatwierdził obowiązującą do czasów współczesnych formę nabożeństwa, składającą się z Litanii Loretańskiej, nauki kapłana oraz uroczystego błogosławieństwa wiernych Najświętszym Sakramentem.

Zasadnicze cele nabożeństw majowych

Majówki integrują zwłaszcza sąsiadów. Łączą ze sobą pokolenia wspólną modlitwą, śpiewaniem pieśni maryjnych. Są silnie kultywowane zwłaszcza w Małopolsce, ale także w innych częściach Polski. Określane są często jako narodowy skarb lub żywa tradycja, zatrzymująca wiernych w majowe wieczory. To szczególny czas, gdy lokalna społeczność dba o miejsca modlitwy odnawiając je i ubierając kwiatami oraz wstążkami.

Kazimierz Surzyn