Światowy Dzień Fair Play. Sportowe wartości, które mają znaczenie także poza boiskiem

19 maja obchodzony jest Światowy Dzień Fair Play – święto ustanowione przez Organizację Narodów Zjednoczonych, którego celem jest promowanie idei uczciwej rywalizacji, wzajemnego szacunku oraz solidarności. To nowe wydarzenie w międzynarodowym kalendarzu ma przypominać, że sport to nie tylko walka o wynik, ale przede wszystkim przestrzeń budowania charakteru, relacji i społecznych wartości. 19 maja świat przypomina o uczciwości, szacunku i odpowiedzialności w sporcie oraz codziennym życiu.

Światowy Dzień Fair Play został oficjalnie proklamowany rezolucją ONZ podczas 78. sesji Zgromadzenia Ogólnego 1 lipca 2024 roku. Pierwsze globalne obchody odbyły się 19 maja 2025 roku. Inicjatywa powstała dzięki współpracy organizacji promujących etykę w sporcie, w tym Międzynarodowego Komitetu Fair Play, Panathlon International oraz Europejskiego Ruchu Fair Play.

Rezolucja podkreśla szczególną rolę sportu w budowaniu pokoju, integracji społecznej i przeciwdziałaniu dyskryminacji. Zwraca również uwagę na znaczenie sportu osób z niepełnosprawnościami oraz rolę ruchu olimpijskiego i paraolimpijskiego w promowaniu uniwersalnych wartości.

Choć fair play najczęściej kojarzy się ze sportem, idea ta wykracza daleko poza boiska i stadiony. To postawa oparta na uczciwości, odpowiedzialności, szacunku wobec przeciwnika oraz umiejętności godnego zwyciężania i przegrywania.

Fundamentem fair play są wartości takie jak:

• uczciwa rywalizacja,
• wzajemny szacunek,
• solidarność,
• równość,
• odpowiedzialność za własne decyzje i zachowania.

Twórca nowożytnych igrzysk olimpijskich Pierre de Coubertin uważał ducha fair play za podstawę olimpizmu. Jego słynne motto: „Ważniejszy jest udział niż zwycięstwo” do dziś pozostaje symbolem sportowej etyki.

Sport wielokrotnie udowadniał, że największe zwycięstwa nie zawsze mierzy się medalami. Jednym z najbardziej znanych przykładów fair play pozostaje zachowanie niemieckiego lekkoatlety Luza Longa podczas igrzysk olimpijskich w Berlinie w 1936 roku. Mimo że rywalizował z Jesse Owensem o olimpijskie złoto, pomógł mu poprawić technikę skoku, co ostatecznie przyczyniło się do triumfu amerykańskiego zawodnika.

Za symbol sportowej szlachetności uznawany jest również włoski bobsleista Eugenio Monti, który podczas igrzysk w 1964 roku oddał część swojego sprzętu brytyjskim rywalom, umożliwiając im ukończenie zawodów i zdobycie złotego medalu. To właśnie on został pierwszym laureatem medalu fair play przyznawanego przez UNESCO.

W Polsce tradycja wyróżniania postaw fair play sięga 1963 roku. To wtedy z inicjatywy dziennikarza Tadeusza Olszańskiego powstał plebiscyt „Dżentelmen Sportu”. Pierwszym laureatem został wybitny bokser Zbigniew Pietrzykowski.

Od 1977 roku Nagrody Fair Play przyznaje Polski Komitet Olimpijski. Wśród wyróżnionych znaleźli się m.in. Adam Małysz, Otylia Jędrzejczak, Karol Bielecki, Krzysztof Wielicki czy Monika Pyrek.

Coraz większą popularnością cieszą się także wydarzenia edukacyjne promujące sportowe wartości, takie jak Bieg Fair Play PKOl czy programy skierowane do dzieci i młodzieży realizowane w szkołach na terenie całego kraju.

Organizatorzy Światowego Dnia Fair Play podkreślają, że idea uczciwości i wzajemnego szacunku powinna być obecna nie tylko podczas zawodów sportowych, ale również w codziennym życiu. W świecie pełnym podziałów, rywalizacji i napięć fair play może stać się uniwersalnym językiem porozumienia.

To przypomnienie, że prawdziwa siła człowieka nie polega wyłącznie na wygrywaniu, ale także na umiejętności zachowania klasy, szacunku i empatii wobec innych.