Rower zmienia świat. Od inicjatywy Polaka w ONZ po rozwój VeloSkawa w naszym regionie

3 czerwca obchodzimy Światowy Dzień Roweru. To święto, które przypomina, że rower jest czymś znacznie więcej niż sprzętem sportowym czy sposobem na weekendową rekreację. Dla milionów ludzi na całym świecie stanowi codzienny środek transportu, a dla miast i regionów staje się jednym z najważniejszych narzędzi walki z korkami, zanieczyszczeniem powietrza i wykluczeniem komunikacyjnym. W Małopolsce symbolem tej zmiany jest dynamicznie rozwijająca się sieć tras VeloMałopolska, w tym przebiegająca przez nasz region VeloSkawa.

Światowy Dzień Roweru obchodzony jest każdego roku 3 czerwca. Został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2018 roku. W przyjętej rezolucji ONZ określiła rower jako środek transportu „prosty, niedrogi, niezawodny, czysty i przyjazny środowisku”.

Choć te określenia brzmią niezwykle prosto, kryją za sobą ogromne znaczenie społeczne i gospodarcze. W czasach, gdy miasta zmagają się z rosnącym natężeniem ruchu drogowego, rower staje się rozwiązaniem problemów, których nie da się rozwiązać wyłącznie budową nowych dróg.

Nie bez znaczenia jest również fakt, że inicjatywa ustanowienia Światowego Dnia Roweru przypisywana jest prof. Leszkowi Sybilskiemu – byłemu polskiemu kolarzowi zawodowemu, który doprowadził do umiędzynarodowienia tego pomysłu na forum ONZ.

Rower jest jednym z najbardziej efektywnych środków transportu na krótkich i średnich dystansach. Według ekspertów regularna jazda poprawia wydolność układu krążenia, ogranicza ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych oraz wpływa na poprawę kondycji psychicznej.

Jednocześnie jest to środek transportu niemal bezemisyjny. W przeciwieństwie do samochodów nie generuje spalin, nie powoduje hałasu i nie wymaga kosztownej infrastruktury energetycznej.

Skala zainteresowania rowerami stale rośnie. W Polsce długość dróg dla rowerów zwiększyła się w ciągu ostatniej dekady o blisko 13 tysięcy kilometrów. To wzrost porównywalny z odległością dzielącą Kraków od Sydney. Dziś krajowa sieć tras rowerowych liczy już ponad 20 tysięcy kilometrów, a wraz ze szlakami turystycznymi przekracza kilkadziesiąt tysięcy kilometrów.

Największe miasta systematycznie inwestują w infrastrukturę rowerową. Warszawa dysponuje siecią liczącą około 880 kilometrów tras, Poznań ponad 400 kilometrów, Wrocław około 360 kilometrów, a Kraków przekroczył już 300 kilometrów.

Jednym z najbardziej ambitnych projektów rowerowych w kraju jest VeloMałopolska. Docelowo sieć ma przekroczyć 1000 kilometrów długości i połączyć najatrakcyjniejsze turystycznie obszary województwa.

Trasy prowadzone są przede wszystkim poza ruchem samochodowym, często wzdłuż rzek oraz dawnych linii kolejowych. Dzięki temu korzystać z nich mogą zarówno doświadczeni rowerzyści, jak i rodziny z dziećmi.

W skład systemu wchodzą między innymi:

• Wiślana Trasa Rowerowa,
• VeloDunajec
• VeloCzorsztyn
• VeloRaba
• VeloSkawa
• EuroVelo 4
• EuroVelo 11

Szczególnie dużą popularnością cieszy się VeloDunajec, uznawana za jedną z najpiękniejszych tras rowerowych w Polsce. Szlak prowadzi od Podhala przez Pieniny i dolinę Dunajca aż do ujścia rzeki do Wisły.

Coraz ważniejszym elementem małopolskiej sieci staje się również VeloSkawa. Docelowo trasa ma połączyć Suchą Beskidzką z Hutkami w powiecie olkuskim i osiągnąć długość około 126 kilometrów.

Projekt przebiega przez kilka powiatów, w tym suski, wadowicki, oświęcimski, chrzanowski i olkuski. Dzięki temu może stać się jednym z najważniejszych szlaków rekreacyjnych zachodniej Małopolski.

Już dziś rowerzyści korzystają z gotowych odcinków. Szczególnie popularna jest licząca około 20 kilometrów trasa między Podolszem a Łączanami. Poprowadzona po wałach przeciwpowodziowych, oferuje płaski profil i asfaltową nawierzchnię, co czyni ją idealnym miejscem dla rodzinnych wycieczek.

Dużym zainteresowaniem cieszy się również odcinek prowadzący z Wadowic w kierunku Jeziora Mucharskiego. Trasa pozwala połączyć aktywny wypoczynek z podziwianiem jednego z najciekawszych krajobrazów regionu.

Eksperci podkreślają, że sama budowa tras nie wystarczy. Światowa Organizacja Zdrowia zwraca uwagę, że korzyści zdrowotne płynące z jazdy na rowerze są w pełni osiągalne tylko tam, gdzie istnieje bezpieczna infrastruktura.

Oznacza to konieczność tworzenia wydzielonych dróg rowerowych, bezpiecznych skrzyżowań oraz rozwiązań umożliwiających wygodne łączenie różnych środków transportu. To właśnie dlatego współczesne miasta coraz częściej traktują rower jako integralny element systemu komunikacyjnego, a nie jedynie formę rekreacji.

Jeszcze kilkanaście lat temu rower kojarzony był głównie z wakacyjnymi wycieczkami i sportem. Dziś staje się symbolem nowoczesnej mobilności. ONZ wskazuje go jako narzędzie wspierające zdrowie, ochronę klimatu i rozwój społeczny, a samorządy inwestują miliony złotych w nowe trasy.

Rozwijająca się sieć VeloMałopolska pokazuje, że także nasz region wpisuje się w ten światowy trend. Każdy kolejny kilometr VeloSkawa to nie tylko nowa ścieżka na mapie, ale również większa dostępność komunikacyjna, atrakcyjność turystyczna i szansa na aktywny wypoczynek mieszkańców.

W Światowy Dzień Roweru warto więc spojrzeć na rower nie tylko jak na środek transportu czy formę rekreacji. Dla wielu miast i regionów staje się on bowiem inwestycją w zdrowszą, bezpieczniejszą i bardziej przyjazną przyszłość.