Przemoc niejedno ma imię

Dzisiaj, 2 października, obchodzimy Międzynarodowy Dzień bez Przemocy. To symboliczna data, która skłania do refleksji nad problemem, który każdego dnia, z dala od blasku fleszy i publicznej uwagi, rozgrywa się w tysiącach domów w całej Polsce. Przemoc domowa to cichy wróg, który zbiera okrutne żniwo. Statystyki z samej Małopolski są alarmujące i pokazują, że nie możemy pozostawać obojętni. Od końca 2020 roku policjanci w naszym regionie musieli interweniować już ponad 10 tysięcy razy, aby izolować sprawców od ich ofiar.

Każdego dnia funkcjonariusze w całym kraju odnotowują setki zatrzymań, a znaczna ich część ma swoje źródło w domowych dramatach. Międzynarodowy Dzień bez Przemocy to idealny moment, by głośno i wyraźnie mówić o tym, czym jest przemoc, jak ją rozpoznać i, co najważniejsze, jak skutecznie jej przeciwdziałać. To także czas na zastanowienie się, jak każdy z nas może przyczynić się do budowania kultury szacunku i empatii, odrzucając agresję w codziennym życiu.

Przemoc ma wiele twarzy – to nie tylko fizyczna agresja

Kiedy myślimy o przemocy, najczęściej przed oczami staje nam obraz fizycznej napaści. Jednak jej definicja jest znacznie szersza i bardziej złożona. Zgodnie z polską Ustawą o Przeciwdziałaniu Przemocy Domowej, jest to umyślne działanie lub zaniechanie, które wykorzystuje przewagę jednej osoby nad drugą, naruszając jej podstawowe prawa i dobra. Przemoc może przybierać różne, często subtelne formy:

• Przemoc fizyczna: Nie tylko bicie, ale także szarpanie, popychanie, policzkowanie czy jakiekolwiek działanie narażające na utratę zdrowia lub życia.

  Reklama

• Przemoc psychiczna: Poniżanie, wyzywanie, grożenie, kontrolowanie, izolowanie od rodziny i przyjaciół, naruszanie godności. To działania, które niszczą poczucie własnej wartości i prowadzą do głębokich ran emocjonalnych.

• Przemoc seksualna: Zmuszanie do współżycia lub innych czynności seksualnych, gwałt, molestowanie.

• Przemoc ekonomiczna: Odbieranie zarobionych pieniędzy, uniemożliwianie podjęcia pracy, wydzielanie środków na podstawowe potrzeby. To forma kontroli, która uzależnia ofiarę od sprawcy.

  Reklama

• Cyberprzemoc: Nękanie, szantażowanie, publikowanie kompromitujących materiałów za pomocą środków komunikacji elektronicznej. To nowoczesna broń w arsenale sprawców.

Edukacja, rozmowa i wrażliwość na sygnały wysyłane przez otoczenie są kluczowe, aby umieć rozpoznać te formy przemocy i na nie zareagować.

Aby skutecznie walczyć z przemocą, Policja została wyposażona w nowe narzędzia. Od 30 listopada 2020 roku funkcjonariusze mogą wydać natychmiastowy nakaz opuszczenia mieszkania przez sprawcę oraz zakaz zbliżania się do ofiary. Te "środki izolacyjne" mają na celu błyskawiczną ochronę osób dotkniętych przemocą.

Dane z Małopolski nie pozostawiają złudzeń co do skali problemu:

• Od wprowadzenia przepisów (30 listopada 2020 r.) do 30 września 2025 roku, w samej Małopolsce wydano aż 10 256 policyjnych nakazów i zakazów. Za każdą z tych liczb kryje się ludzki dramat i realne zagrożenie życia lub zdrowia.

Statystyki za pierwsze dziewięć miesięcy tego roku (styczeń-wrzesień 2025) potwierdzają, że problem nie maleje:

• 951 osób zatrzymano pod zarzutem stosowania przemocy domowej.

• Wobec sprawców zastosowano 1723 zakazy zbliżania się do pokrzywdzonych, 1534 zakazy kontaktowania się z nimi oraz 1060 nakazów opuszczenia mieszkania.

  Reklama

• Policjanci założyli 2483 formularze "Niebieska Karta-A". Procedura ta uruchamia systemową pomoc dla rodziny i pozwala na regularne monitorowanie sytuacji oraz bezpieczeństwa ofiar.

Ofiary przemocy często tkwią w spirali strachu, wstydu i zależności od oprawcy. Boją się prosić o pomoc, nie wierzą, że mogą zmienić swoją sytuację. Dlatego tak niezwykle ważna jest reakcja świadków – sąsiadów, rodziny, znajomych.

Jeśli niepokoi Cię głośny krzyk za ścianą, odgłosy awantury czy płacz dziecka, nie odwracaj wzroku. Brak reakcji to ciche przyzwolenie. Szybki telefon pod numer alarmowy 112 może przerwać dramat i uratować komuś zdrowie, a nawet życie. Powiadomienie służb uruchamia procedury, które zapewniają ofiarom realną pomoc i ochronę.

• 112 – Numer alarmowy
• 800 120 002 – Ogólnopolski Telefon dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia”
• 800 120 226 – Policyjny telefon zaufania dla osób doznających przemocy domowej
• 116 123 – Telefon Zaufania dla Osób Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym
• 116 111 – Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
• 800 12 12 12 – Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka
• 222 309 900 – Linia Pomocy Pokrzywdzonym

W każdym powiecie działają instytucje gotowe udzielić wsparcia, takie jak:

• Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR)
• Ośrodek Interwencji Kryzysowej (OIK)
• Ośrodki Pomocy Społecznej (OPS)
• Poradnie psychologiczne

Aktualna lista organizacji świadczących pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem, finansowanych z Funduszu Sprawiedliwości, jest dostępna na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.