Poziom cukru we krwi a w płynie śródtkankowym – jak interpretować wyniki?

Obecnie diabetycy mogą kontrolować glikemię nie tylko z pomocą glukometrów, ale również dzięki nowoczesnym systemom mierzącym stężenie glukozy w płynie śródtkankowym. Urządzenia takie są bardzo dokładne i znacznie ułatwiają życie z cukrzycą – pozwalają na rezygnację z nakłuć i umożliwiają wygodny pomiar cukru w dowolnym momencie, wielokrotnie w ciągu dnia. Jak interpretować wyniki takich badań? Dowiedz się więcej na ten temat!

U osób chorujących na cukrzycę jedną z podstawowych czynności, jakie muszą wykonywać samodzielnie, jest regularny pomiar stężenia glukozy. Ilość i częstotliwość pomiarów zależy od rodzaju i zaawansowania schorzenia. Diabetycy z cukrzycą typu 2, przyjmujący doustne leki hipoglikemizujące lub analogi GLP-1, zwykle robią przynajmniej jedno badanie dziennie (o różnych porach), a raz w tygodniu przeprowadzają tzw. skrócony pomiar glikemii, który polega na mierzeniu poziomu cukru we krwi po zjedzeniu głównych posiłków. Z kolei pacjenci przyjmujący insulinę w formie zastrzyków lub stosujący pompy insulinowe muszą sprawdzać glikemię przynajmniej 8 razy w ciągu doby. 

Przy każdym ze scenariuszy jeszcze niedawno pomiary wiązały się z koniecznością pobierania krwi z żyły włośniczkowej – z palca przy użyciu glukometru. W takich przypadkach kroplę krwi obwodowej pobiera się po nakłuciu skóry i nakłada ją na specjalny pasek, który kolejno umieszcza się w urządzeniu. Po chwili na wyświetlaczu widoczny jest wynik.

Dzięki postępowi medycyny aktualnie diabetycy mają też inne opcje, które umożliwiają bezbolesne dokonywanie pomiarów cukru. Są to nowoczesne systemy monitorowania glikemii (CGM), wyposażone w sensor i odbiornik. Pierwszy z nich umieszczany jest na tylnej części ramienia, gdzie pozostaje przez ok. 2 tygodnie. Odbiornikiem natomiast może być wyświetlacz lub wygodna aplikacja instalowana na telefonie. Sensor wprowadzany jest przezskórnie z pomocą bardzo cienkiego mikrofilamentu. Metodą tą mierzy się poziom glukozy w płynie śródtkankowym, który jest substancją przesiąkającą do tkanek z naczyń krwionośnych i komórek.  

Przede wszystkim trzeba pamiętać, że glukoza transportowana jest do różnych elementów ciała w nieco innym tempie. Z krwioobiegu przenika ona do płynu śródtkankowego, co jest naturalnym procesem fizjologicznym. Jakie ma to znaczenie w kwestii pomiarów glikemii? Otóż najczęściej stężenie glukozy we krwi i płynie śródtkankowym jest zbliżone. Jednak w przypadku intensywnych wahań glikemii, pomiary dwiema metodami mogą dawać nieco inne wyniki. 

Szybka zmiana glikemii najczęściej ma miejsce po posiłku, podaniu insuliny lub wysiłku fizycznym. Przykładowo po posiłku można otrzymać wynik z glukometru 148 mg/dl, a z sensora 120 mg/dl. Jest to spowodowane tym, że glukoza w pierwszej kolejności trafia do krwiobiegu, a w następnym kroku do płynu śródtkankowego. Z kolei po przyjęciu leków hipoglikemizujących, w tym insuliny, poziom glukozy w pierwszej kolejności spadnie we krwi – wynik z glukometru może być niższy, niż ten uzyskany po zeskanowaniu sensora. 

Warto jednak pamiętać, że stężenie glukozy we krwi i płynie śródtkankowym zawsze zmienia się w tym samym kierunku. Nie ma więc możliwości, aby np. poziom cukru wzrastał we krwi, a spadał w płynie śródtkankowym i odwrotnie. Wszelkie różnice w obu rodzajach pomiarów wynikają wyłącznie z opóźnienia, z jakim glukoza przenika z krwi do płynu śródtkankowego. Opóźnienie takie może wynosić nawet ok. 5-10 minut, co nie ma żadnego wpływu na wiarygodność pomiarów CGM oraz ich wysoką dokładność. Dodatkowo aplikacja zbierająca dane z CGM poza aktualnym poziomem glikemii wskazuje również trend jej poziomu, a więc informację, czy w najbliższym czasie stężenie glukozy będzie utrzymywać się na tym samym poziomie, spadać lub rosnąć.

Przy stabilnym stężeniu glukozy różnice w wynikach uzyskanych na podstawie badania krwi glukometrem a skanem sensora systemu są minimalne. Co więcej, obecnie dostępne systemy monitorowania glikemii często nie wymagają jakiejkolwiek kalibracji czy potwierdzania wyniku glukometrem przed podaniem leku. Mogą być one stosowane jako jedyny sposób pomiarów.

Ważne jest też, aby w aplikacji zwracać uwagę nie tylko na sam wynik pomiaru w danym momencie, ale również strzałkę pokazującą zmianę trendu. Wskazuje ona, jak będzie zmieniało się stężenie glukozy w najbliższym czasie. Jeśli jest ona skierowana w dół, oznacza to, że cukier zacznie spadać. Analogicznie strzałka w górę informuje o trendzie wzrostowym glukozy w krwioobiegu. Dzięki temu wskaźnikowi można znacznie lepiej kontrolować cukrzycę, bez bolesnych nakłuć i straty czasu.

Źródła:

1. https://www.mp.pl/insulinoterapia/insulinoterapia_w_praktyce/sprzet/247991,systemy-monitorowania-glikemii
2. https://www.mp.pl/insulinoterapia/insulinoterapia_w_praktyce/sprzet/316833,zastosowanie-nowoczesnych-technologii-w-leczeniu-cukrzycy
3. https://diabetyk.org.pl/zrozumiec-roznice/
4. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na otyłość 2022. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości. https://ptlo.org.pl/resources/data/sections/114/ws_otylosc.pdf