Podatek od CO₂ dzieli Polaków. Rząd mówi o miliardach dla obywateli, krytycy o rosnących kosztach życia

System opłat za emisję CO₂, określany potocznie jako „podatek węglowy”, od lat budzi ogromne emocje. Zwolennicy wskazują, że to kluczowe narzędzie walki ze zmianami klimatu i modernizacji gospodarki. Krytycy alarmują jednak, że koszty transformacji energetycznej coraz mocniej uderzają w portfele obywateli poprzez wyższe ceny energii, ogrzewania i produktów. Tymczasem polski rząd przekonuje, że miliardy złotych z unijnego systemu wracają do mieszkańców w postaci dopłat i inwestycji.

Unijny system EU ETS (Emissions Trading System) opiera się na zasadzie: „zanieczyszczający płaci”. Firmy emitujące dwutlenek węgla muszą posiadać specjalne uprawnienia do emisji CO₂.

Mechanizm działa według prostego modelu:

• Unia Europejska ogranicza liczbę dostępnych uprawnień,
• przedsiębiorstwa mogą nimi handlować,
• firmy przekraczające limity muszą dokupywać kolejne certyfikaty,
• koszty są przenoszone na odbiorców końcowych.

W praktyce oznacza to wyższe koszty produkcji energii, ogrzewania czy funkcjonowania przemysłu.

– Koszt uprawnień ETS stanowi dziś znaczącą część ceny energii elektrycznej w Polsce – wskazują eksperci rynku energetycznego.

Jeszcze kilka lat temu ceny uprawnień do emisji CO₂ były relatywnie niskie. Obecnie wahają się najczęściej między 60 a 75 euro za tonę.

Analitycy przewidują jednak dalsze wzrosty, szczególnie po rozszerzeniu systemu ETS na kolejne sektory gospodarki, w tym transport i budynki mieszkalne w ramach tzw. ETS2.

Prognozy mówią o poziomie 149 euro za tonę w 2030 roku, a później nawet powyżej 210 euro za tonę CO₂.

– Wycofywanie darmowych uprawnień i zaostrzanie polityki klimatycznej UE będzie naturalnie podnosiło ceny certyfikatów – oceniają specjaliści zajmujący się rynkiem emisji.

Krytycy systemu podnoszą argument, że EU ETS stał się nie tylko narzędziem klimatycznym, ale również polem działalności funduszy inwestycyjnych i spekulantów.

Uprawnienia do emisji są dziś pełnoprawnym instrumentem finansowym notowanym na giełdach.

– Fundusze hedgingowe aktywnie handlują certyfikatami CO₂, co wpływa na gwałtowne wahania cen – podkreślają ekonomiści.

Na rynek ogromny wpływ mają także decyzje polityczne:

• zapowiedzi zaostrzenia celów klimatycznych podbijają ceny,
• informacje o możliwych ulgach dla przemysłu często prowadzą do spadków notowań.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekonuje jednak, że środki z ETS realnie wspierają polskie gospodarstwa domowe.

20 maja 2026 roku w Warszawie odbyło się spotkanie przedstawicieli dziewięciu państw UE dotyczące przyszłości Funduszu Modernizacyjnego – mechanizmu finansowanego właśnie z opłat za emisję CO₂.

– Środki z Funduszu Modernizacyjnego wspierają rozwój odnawialnych źródeł energii, poprawę efektywności energetycznej oraz modernizację ciepłownictwa – mówiła ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

Polska pozostaje największym beneficjentem funduszu. Od 2020 roku zaakceptowano programy o łącznej wartości około 53,5 mld zł.

Rząd podkreśla, że środki z ETS trafiają m.in. do programów:

• „Czyste Powietrze”,
• „Moje Ciepło”,
• projektów wspierających fotowoltaikę,
• modernizacji sieci energetycznych,
• inwestycji w magazyny energii.

– Fundusz daje elastyczność reagowania na nowe potrzeby gospodarki i energetyki – zaznaczał wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta.

Według resortu środki te pomagają ograniczać rachunki za ogrzewanie oraz zwiększają bezpieczeństwo energetyczne kraju.

Mimo argumentów rządu wielu obywateli obawia się dalszego wzrostu kosztów życia. Szczególne emocje budzi planowane rozszerzenie systemu ETS na budynki mieszkalne i transport.

Eksperci podkreślają, że przyszłość systemu będzie jednym z najważniejszych tematów politycznych i gospodarczych w całej Unii Europejskiej.

– Transformacja energetyczna jest konieczna, ale kluczowe pozostaje pytanie: kto i w jakim stopniu poniesie jej koszty – wskazują analitycy rynku energii.

Jedno jest pewne — system opłat za emisję CO₂ będzie w kolejnych latach coraz silniej wpływał zarówno na gospodarkę, jak i codzienne życie milionów Europejczyków.