Jak założyć fundację? Z kancelarią prawną!

Nad założeniem fundacji często myślą osoby, które chcą pomagać innym ludziom lub zaangażować się w życie publiczne. Jednak same dobre chęci nie wystarczą - założenie fundacji wymaga dopełnienia pewnych kwestii formalno-prawnych. O czym musi pamiętać fundator i na czym polega jego rola?

Zgodnie z Ustawą o fundacjach z dnia 6 kwietnia 1984 roku fundację mogą założyć osoby fizyczne lub prawne (np. spółki kapitałowe, uczelnie, kościoły). Założycielem może być jedna osoba (fizyczna, prawna) lub grupa osób (fizycznych, prawnych, fizycznych i prawnych). Co ciekawe, założyciel fundacji nie musi mieć obywatelstwa polskiego, ani mieszkać na terytorium Polski. Tak więc fundatorem może zostać obcokrajowiec mieszkający za granicą, niemniej sama fundacja musi mieć swoją siedzibę w Polsce.

Słowo „fundacja” często wymawiane jest jednym tchem obok słów „dobroczynność” lub „filantropia”. W istocie działalność fundacyjna powinna służyć dobru, przy czym nie chodzi tutaj o dobro konkretnej jednostki. Osoby, które zastanawiają się, jak założyć fundację, powinny najpierw zrewidować swoje cele. Przykładowo nie można założyć fundacji po to, aby zebrać pieniądze na leczenie jednego chorego dziecka (np. z rodziny). Działalność fundacji musi mieć charakter publiczny, a jej cel powinien być zbieżny z celami społecznymi lub użytecznymi gospodarczo. Prowadzaniem fundacji oraz reprezentowaniem jej interesów zajmuje się zarząd.

Przykładowe cele fundacji wskazane w Ustawie o fundacjach:

• działanie w ochronie zdrowia;
• pomoc w rozwoju gospodarki i nauki;
• wspieranie oświaty i wychowania;
• działanie na rzecz kultury i sztuki;
• opieka i pomoc społeczna;
• wspieranie ochrony środowiska;
• dbanie o zabytki.

Przede wszystkim warto wiedzieć, że fundacja nie ma właściciela w dosłownym tego słowa znaczeniu. Ma za to fundatora, czyli osobę, która zainicjowała powstanie fundacji i przeznaczyła na ten cel własne środki (np. pieniądze, papiery wartościowe, nieruchomości, rzeczy ruchome). Fundator nie musi angażować się w działalność fundacji - jego rola może ograniczać się tylko do dopełnienia początkowych formalności.

Jak założyć fundację? Zasadniczo obowiązki fundatora sprowadzają się do trzech czynności:

1. Złożenia oświadczenia woli w formie aktu notarialnego, w którym fundator określa cel działalności fundacji oraz wysokość funduszu założycielskiego.
2. Opracowania statutu fundacji.
3. Złożenia wniosku w Krajowym Rejestrze Sądowym (formularze KRS-W20, KRS-WK oraz KRS-WM w przypadku fundacji prowadzących działalność gospodarczą).

Fundator nie musi zajmować się powyższą procedurą osobiście - może zwrócić się do kancelarii prawnej, która wyjaśni wszystkie kwestie formalno-prawne, a także pomoże w zredagowaniu statutu oraz wypełnieniu formularzy do Krajowego Rejestru Sądowego. Co ciekawe, fundatorem może być nawet osoba zmarła, która wyraziła chęć założenia fundacji w swoim testamencie - w tej sytuacji oświadczenie woli nie wymaga zachowania formy aktu notarialnego.

Kwestia tego, jak założyć fundację, w dużej mierze sprowadza się do opracowania statutu. Zgodnie z Ustawą o fundacjach dokument powinien określać:

1. Dane fundacji (nazwa, adres siedziby).
2. Cel założenia fundacji.
3. Składniki funduszu założycielskiego.
4. Szczegóły dotyczące funkcjonowania fundacji (forma, zakres i zasady działalności).
5. Szczegóły dotyczące zarządu (skład, sposób powoływania członków, uprawnienia).

Są to podstawowe informacje, które powinny znaleźć się w statucie każdej fundacji. Niemniej dokument może być znacznie obszerniejszy. Przykładowo, jeżeli fundacja zamierza prowadzić działalność gospodarczą, wówczas taki zapis powinien pojawić się w statucie. Dokument może zawierać również informacje dotyczące tworzenia nowych organów fundacji (oprócz zarządu) oraz możliwości połączenia z innymi fundacjami. Statut powinien zatem przewidywać różne kierunki rozwoju fundacji, dlatego warto zlecić jego opracowanie kancelarii prawnej specjalizującej się w prawie gospodarczym.