Historia lodów, lody w powiecie suskim

Któż nie lubi lodów zwłaszcza w upalne dni w sezonie wakacyjnym. Chociaż są dostępne w sprzedaży przez cały rok, najbardziej smakują latem. Można powiedzieć, że są swoistą atrakcją tej pory roku, co widać szczególnie na rynkach miast naszego powiatu, w cukierniach, lodziarniach gdzie każdy, kto tylko chce degustuje lody, przy pięknej aurze letniej, zwłaszcza w lipcu oraz sierpniu.

Historia lodów

Historia lodów sięga starożytności. Źródła podają, że pierwsze desery mrożone powstały w Chinach  już 3 tysiące lat temu. Aleksander Wielki (356 r. p. n. e. - 323 r. p. n. e.) król Macedonii z dynastii Argeadów uwielbiał śnieg oraz lód przybrany smakiem miodu i nektaru. Salomonowi (ok. 1000 r. p. n. e. - 931 r. p. n. e.) biblijnemu królowi Izraela, synowi i następcy króla Dawida bardzo smakowały mrożone napoje. Neron Cezariusz Cezar (37 r. - 68 r. n. e.) cesarz rzymski, często wysyłał biegaczy w góry, aby przynosili mu śnieg, który następnie aromatyzowano owocami, a także sokami. Marco Polo (1254 – 1324) niemiecki kupiec i podróżnik, powrócił do Włoch z Dalekiego Wschodu z sorbetem, czyli rodzajem orzeźwiającego deseru z posłodzonej wody z przewagą zamrożonych owoców i sokiem.

W Europie pojawiły się dopiero około X stuleciu dzięki Arabom, którzy przekazali recepturę Sycylijczykom. W Polsce rozpowszechnione zostały w latach międzywojennych, a w XX stuleciu w sklepach dostępne były lody pakowane. Po raz pierwszy o sorbetach można było przeczytać w II połowie XVIII wieku, w książce kucharskiej Wojciecha Wielądko (1744 lub 1749 – 1822) heraldyka, historyka, poety, dramatopisarza, tłumacza. Autorską recepturę lodów zapisała w 1880 roku Florentyna Niewiarowska (1858 – 1885) pisarka, autorka książek kulinarnych.

Podkreślić należy, iż wynalazcą lodów współczesnych jest Bernardo Buontalenti (1531 – 1608), włoski scenograf, architekt, inżynier wojskowy i artysta, który na polecenie Kosmy I Medyceusza (1519 – 1574) księcia Florencji w latach 1537 – 1569, a następnie Wielkiego Księcia Toskanii w 1569 – 1574, wynalazł nowy sorbet wykonany z lodu, soli, cukru, cytryny, jajek, miodu, mleka i odrobiny wina. Desery lodowe tworzone były również w innych państwach Europy, stanowiąc luksus zjadany przez ludzi bogatych. Z końcem XVIII wieku stały się bardziej osiągalne dla wszystkich. Pierwszą fabrykę lodów wybudował w 1851 roku Amerykanin  Jacob Fussel (1819 – 1912), zamieniając mleko oraz śmietanę w lody. Biznes powiódł się, o czym świadczy fakt, iż aby go jeszcze bardziej rozwinąć postawił z powodzeniem kolejne takie fabryki. W latach 70. XIX stulecia Carl Paul Linde (1842 – 1934) niemiecki naukowiec był twórcą chłodnictwa przemysłowego, które znacząco przyczyniło się do łatwiejszego  produkowania, przechowywania i transportowania lodów.

Pierwsze rożki, w których podawano  lody pojawiły się na Wystawie Światowej w Saint Louis, w amerykańskim stanie Missouri w 1904 roku, które podbiły Amerykę, a następnie świat.

Ciekawostką jest to, że podczas II wojny światowej amerykańscy żołnierze chętnie zjadali lody i w związku z tym największym ich producentem w 1943 roku były siły zbrojne Stanów Zjednoczonych.

Według statystyk worldatlas.com najwięcej lodów na świecie jedzą Nowozelandczycy 28,4 litra na osobę na rok; Amerykanie – 20,8; Austriacy – 18. Polacy zjadają około 4 litry lodów na osobę w przeciągu roku.

Lody w powiecie suskim

Z satysfakcją trzeba stwierdzić, że w powiecie suskim mamy wiele miejsc np.: w Makowie Podhalańskim – Cukiernia „Ewa” ul. Kochanowskiego 1, Lody Podhalańskie ul. Rynek 2, Penguin Bubble Cafe ul. Wolności 33; w Suchej Beskidzkiej – Cattabriga Rynek 3, LATTO CAFFE Rynek 15,  Carmello ul. Mickiewicza 65, SiGelato ul. Mickiewicza 32, Lodziarnia Natura Sting ul. Mickiewicza 29, Cukiernia Urbańscy ul. Mickiewicza 119; w Jordanowie – Kawiarenka NaNa Rynek 30, Bobalicionus Rynek 7, Wytwórnia Lodów Tradycyjnych/ Cukiernia „Pączuś” Rynek 212; w Zawoi – Papa Galeto, Kawiarnia Cukiernia Ignacy Polański, Lody i gofry bąbelkowe na Mosornym i inne,  gdzie serwowane są wspaniałe, pyszne lody wraz z sympatyczną obsługą. Każdy znajdzie dla siebie swój ulubiony smak. Może także łączyć ze sobą różne smaki w postaci gałek.

Życzymy zatem smacznego podczas jedzenia lodów m.in.: śmietankowych, czekoladowych, truskawkowych, jogurtowych, owoców leśnych, pistacjowych, palonego masła, waniliowych, karmelowych, malinowych, agrestowych, pomarańczowych, cytrynowych, z posypkami, łączonych w różne smaki, mrożonych sorbetów, deserów lodowych z bitą śmietaną i polewą albo ze słodkimi sosami, czy ciast z lodami, lodów włoskich, podhalańskich, tradycyjnych oraz wiele innych.

Kazimierz Surzyn