Dlaczego warto grać w szachy?

Gra w szachy prawdopodobnie pochodzi z Indii za czasów Imperium Guptów (ok. 280 – 550 r.). Datuje się na V – VI wiek. Jednak zasady współczesne dopracowane zostały najprawdopodobniej w Persji. Wyrażenie „szach mat” oznacza w języku polskim „król jest martwy”. Do Europy przywędrowały wraz z arabską ekspansją. W VIII wieku podbili Półwysep Iberyjski krzewiąc kulturę arabską i grę w szachy. Bardzo popularna była w Hiszpanii i we Włoszech. Przenikała do Europy poprzez Persję oraz Cesarstwo Bizantyjskie. Za sprawą Wikingów dotarła nawet na Islandię. Szachy międzynarodowe rozwinęły się w średniowiecznej Europie. W Polsce pierwsze wzmianki o grze w szachy odnajdujemy w okresie rządów księcia Bolesława Krzywoustego, a zatem w I połowie XII stulecia. Przywieziono ją z Rosji, albo z wypraw krzyżowych lub drogą morską. Na dworach i w klasztorach szachy wykorzystywano jako ćwiczenia umysłowe. Kochali ją królowie. Jest nazywana „królewską grą”. Władcy, którzy ją uwielbiali to m.in.: król Anglii Henryk I Beauclerc, król Anglii Ryszard I Lwie Serce, król Hiszpanii Filip II, król Kastylii i Leonu Alfons X Mądry, wielki książę morawski Iwan Groźny, królowie polscy: król Kazimierz III Wielki, król Władysław Jagiełło, król Kazimierz IV Jagiellończyk, król Zygmunt I Stary i inni. W szachy grali też: szlachta, mieszczanie, chłopów raczej zniechęcano, poza tym mieli oni mało czasu na takie przyjemności. Szachy reprezentują rodzaj bitwy między dwoma przeciwnymi stronami. Dzisiaj bardzo popularne wśród mieszkańców świata. Według badań Międzynarodowej Federacji Szachowej w 2012 roku około 605 milionów osób dorosłych na całym świecie regularnie gra w szachy. Dzięki programom edukacyjnym, wprowadzeniu szachów do systemu szkolnego coraz więcej dzieci i młodzieży gra w szachy, uczęszczając na zajęcia szachowe co najmniej raz w tygodniu – (około 25 – 30 milionów dzieci na świecie i około 20 – 25 milionów młodzieży na świecie). W Polsce szacuje się, że około 5 milionów osób zna zasady gry, zaś około 100 tysięcy zrzeszonych jest w Polskim Związku Szachowym. Pierwszy klub szachowy w Polsce, pod nazwą Krakowski Klub Szachistów, został założony w 1893 roku. Warto również zaznaczyć, iż Międzynarodowy Komitet Olimpijski uznał szachy za dyscyplinę sportu.

Korzyści gry w szachy:

• poprawia koordynację mózgu już po 30 minutach gry,
• ćwiczy obie półkule mózgu, które podczas gry są aktywne,
• stymuluje rozwój mózgu przede wszystkim neurony do tworzenia nowych połączeń, pamiętajmy, iż im więcej takich połączeń, tym szybsza i bardziej optymalna jest komunikacja między neuronami,
• wspomaga rozwój kory przedczołowej, czyli część płata czołowego leżąca najbardziej z przodu, obejmująca okolicę oczodołową kory mózgu, odpowiadającej za samokontrolę, racjonalne myślenie, planowanie i osąd,
• pomaga w powrocie do zdrowia po udarze lub niepełnosprawności,
• ma walory terapeutyczne, gdyż trenuje myślenie przyczynowo-skutkowe oraz zależności pomiędzy zdarzeniami, które przydają się w terapii chroniącej, albo spowalniającej choroby neurodegeneracyjne, takie jak:demencja, czy choroba Alzheimera,
• zwiększa IQ – iloraz inteligencji szczególnie koncentrację uwagi, a także logiczne myślenie,
• wspomaga rozwój inteligencji emocjonalnej, czyli zdolność do spostrzegania, kontroli i oceny emocji,
• buduje umiejętności psychospołeczne – więź międzypokoleniową, zaangażowanie w życie społeczne, zdolność do współpracy z innymi osobami, radość, co z kolei prowadzi do osiągania lepszych wyników w nauce, satysfakcji z życia osobistego i z pracy, pewności siebie, poczucia własnej wartości, większej motywacji do rozwiązywania problemów występujących w codziennym życiu,
• rozwija wyobraźnię przestrzenną,
• wyostrza zdolności językowe,
• ćwiczy pamięć, czytanie ze zrozumieniem,
• rozwija umiejętności obserwowania, rozwagi, przezorności, zapobiegliwości, przewidywania,
• przyczynia się do kształtowania zdolności intelektualnych – rozwój wyobraźni, koncentracji uwagi, mądrego planowania, podporządkowania myśli, zrozumienia podjętych decyzji oraz wynikających z nich konsekwencji,
• uczy zarówno budowania, jak i tworzenia, ponieważ trzeba wyruszyć na podbój ze wszystkimi figurami na szachownicy zaraz na początku gry, tak szybko jak to możliwe, aby zagrać całym składem,
• kształci bardzo potrzebną umiejętność krytycznego myślenia oraz oceny bieżącej sytuacji w jakiej znajduje się gracz, zdolności organizacyjne, odporność na rozproszenie uwagi, poprawiają koordynację ruchową, refleks,
• poprawia znacznie umiejętności matematyczne – zdolność postrzegania, tj. umiejętności przetwarzania napływających bodźców i nadania im odpowiedniego znaczenia, ponadto ważne tu są zarówno konieczność obmyślenia dobrej strategii, a także kilku ruchów w przód, bo od nich tak naprawdę może być uzależnione ewentualne zwycięstwo,
• różne kombinacje ruchów w grze mogą doprowadzić do wygrania danej partii szachów, tak samo w życiu mamy wiele ścieżek, które niejednokrotnie kończą się odniesieniem zakładanego sukcesu,
• naucza, by nie rozpamiętywać błędów, ale je dogłębnie analizować, wyciągać odpowiednie wnioski, a wiedzę zdobytą przez doświadczenie wykorzystywać w ciągłym doskonaleniu swoich umiejętności kreatywnych rozwiązań, poprzez racjonalny plan w grze, a później w życiu,
• kształci logiczne rozumowanie i przewidywanie ruchów przeciwnika,
• przekłada się na osiąganie sukcesów w nauce oraz w biznesie,
• uczy odwagi, szybkości, precyzji w podejmowaniu decyzji, cierpliwości, wytrwałości, panowania nad sobą, pokory, szacunku do przeciwnika i samego siebie, stosowania zasad „fair play”, łatwości zapamiętywania szczegółów,
• dzięki niej możemy miłe spędzić czas rozgrywając partie szachów w rodzinnym gronie, z przyjaciółmi, znajomymi,
• często prowadzi do poznania nowych osób, lubiących grać w szachy,
• uczy zdrowej konkurencji podczas uczestniczenia w rozgrywkach, turniejach, konkursach.

Gra w szachy kształtuje osobowość człowieka, rozwija wszechstronnie, daje wiele korzyści dzieciom, młodzieży oraz osobom dorosłym. Zatem warto po nią sięgać. Powodzenia wszystkim uczącym się grania w szachy, grającym, pasjonatom!

Kazimierz Surzyn