Coraz więcej (nie!) legalnej broni! NIK alarmuje

Dostęp do broni palnej w Polsce jest ściśle regulowany, jednak Najwyższa Izba Kontroli zwraca uwagę, że system nadzoru nad jej posiadaniem nie działa w pełni skutecznie. To ważna kwestia, zwłaszcza że w ostatnich latach liczba wydawanych pozwoleń na broń do celów cywilnych znacząco wzrosła.

Jak ustaliła NIK, liczba pozwoleń wydanych przez policję zwiększyła się z ponad 15 tysięcy w 2020 roku do niemal 46 tysięcy w 2024 roku. Jednocześnie nie wiadomo dokładnie, ile osób posiada broń, ponieważ jedna osoba może mieć więcej niż jedno pozwolenie. W efekcie brakuje wiarygodnych danych pokazujących rzeczywistą liczbę posiadaczy broni w kraju.

Kontrolerzy zwracają uwagę, że Polska nie wdrożyła wszystkich rozwiązań wymaganych przez unijne przepisy. Dotyczy to między innymi okresowych badań lekarskich i psychologicznych. Obecnie wielu posiadaczy broni, w tym myśliwi, sportowcy czy kolekcjonerzy, przechodzi takie badania tylko raz – na etapie ubiegania się o pozwolenie, które później wydawane jest bezterminowo.

NIK wskazuje również na brak skutecznych mechanizmów pozwalających sprawdzić, czy posiadacze broni nadal spełniają warunki, na podstawie których otrzymali pozwolenia. Problemem pozostają także niepełne dane w Systemie Rejestracji Broni, który uruchomiono z pięcioletnim opóźnieniem.

Kontrola wykazała również przypadki niewłaściwej weryfikacji wnioskodawców ubiegających się o pozwolenie na broń. W części skontrolowanych komend wojewódzkich stwierdzono między innymi wydawanie pozwoleń bez pełnego sprawdzenia wszystkich wymaganych warunków.

Szczególne zastrzeżenia budzi także brak systemowego monitorowania zgonów posiadaczy broni. Według ustaleń NIK broń po osobach zmarłych mogła pozostawać niezabezpieczona nawet przez 30 lat, co stwarza ryzyko jej utraty lub wykorzystania przez osoby nieuprawnione.

Najwyższa Izba Kontroli uważa, że potrzebne są zmiany przepisów. Wśród rekomendacji znalazło się objęcie wszystkich posiadaczy broni obowiązkowymi okresowymi badaniami lekarskimi i psychologicznymi, skuteczniejsze monitorowanie spełniania warunków posiadania broni oraz usprawnienie systemów gromadzenia danych. Zdaniem kontrolerów rzetelne informacje o liczbie posiadaczy broni są niezbędne dla oceny ryzyka, planowania działań prewencyjnych oraz bezpieczeństwa państwa.