Co to są choroby metaboliczne – jak powstają?

U podłoża chorób metabolicznych leżą najczęściej niewłaściwe nawyki żywieniowe w połączeniu z niewłaściwym stylem życia. Nadmiar kalorii, przetworzona żywność, kiepskie nawodnienie organizmu w połączeniu z siedzącym trybem życia i brakiem aktywności fizycznej podnosi ryzyko wystąpienia wielu groźnych chorób. Jakie choroby należą do grupy metabolicznych?

Choroby metaboliczne – o co chodzi?

Choroby metaboliczne, inaczej dietozależne lub cywilizacyjne stanowią grupę chorób, do których powstawania przyczynia się zła dieta i niezdrowy styl życia. Do wystąpienia danej choroby predysponuje także czynnik genetyczny, jednak dbając o szeroko pojęte zdrowie, można skutecznie obniżyć ryzyko jej wystąpienia. 

Jakie są przyczyny występowania chorób metabolicznych?

• Spożywanie produktów wysoko przetworzonych, o wysokim indeksie glikemicznym, dań typu fast food, słodyczy, słonych przekąsek, słodkich napojów.
• Zbyt wysokie spożycie kalorii – przyjmowanie pożywienia o wartości energetycznej przekraczającej zapotrzebowanie organizmu. 
• Nadmiar produktów pochodzenia zwierzęcego np. tłuste mięsa i wędliny, smalec, śmietana.
• Brak aktywności fizycznej. 
• Przewlekły stres. 
• Niewłaściwa regeneracja, brak odpowiedniej ilości snu. 

W przypadku wystąpienia chorób metabolicznych konieczna jest interwencja lekarska oraz poprawa nawyków żywieniowych. Warto skorzystać z oferty cateringu dietetycznego w Zielonej Górze, Gdańsku, Katowicach, czy innych miastach gdzie dostępna jest różnorodna dieta pudełkowa. Można wówczas wybrać opcję menu dedykowaną konkretnej jednostce chorobowej np. dieta o niskim indeksie glikemicznym, jest zalecana w leczeniu otyłości i cukrzycy. Z kolei dieta śródziemnomorska sprawdzi się w leczeniu chorób serca, a dieta DASH jest dostosowana do potrzeb chorych z nadciśnieniem tętniczym. 

Charakterystyka wybranych chorób metabolicznych

• Otyłość to choroba przewlekła, która charakteryzuje się nadmierną masą ciała i wysokim procentowym udziałem tkanki tłuszczowej. Otyłość diagnozuje się, gdy BMI przekracza wartość 30. Przyczyną otyłości jest nadmierne spożywanie kalorii, czyli przyjmowanie energii powyżej poziomu całkowitej przemiany materii. Otyłość jest główną przyczyną rozwoju innych chorób metabolicznych.

Warto odróżnić pojęcie nadwagi od otyłości. Nadwagę stwierdza się, gdy indeks masy ciała jest powyżej normy, jednak nie przekracza wartości 30. 

• Cukrzyca typu 2 to obok otyłości, jedna z najczęściej występujących chorób dietozależnych. Diagnozuje się ją na podstawie stężenia glukozy we krwi przekraczającego 125 ml/dl. W cukrzycy dochodzi do defektu wydzielania lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia wpływa na uszkodzenia układu moczowego, nerek, naczyń krwionośnych oraz negatywnie oddziałuje na narząd wzroku. U osób chorych na cukrzycę dużo częściej dochodzi do zakażeń grzybiczych i bakteryjnych, a rany i uszkodzenia tkanek goją się znacznie dłużej. Cukrzycy zwykle towarzyszy otyłość. Zachorowanie na cukrzycę poprzedza insulinooporność, rozpoznawany jako oporność tkanek na działanie insuliny jednak przy wciąż prawidłowej glikemii. 
• Miażdżyca naczyń krwionośnych jest ściśle związana z zaburzeniami gospodarki lipidowej. Powodem do niepokoju jest podwyższony cholesterol całkowity i frakcja LDL, a obniżony cholesterol HDL. Dodatkowo chorobie mogą towarzyszyć wysokie trójglicerydy i parametr o nazwie homocysteina.  Konsekwencją złej diety, bogatej w produkty pochodzenia zwierzęcego i nasycone kwasy tłuszczowe jest powstawanie tzw. blaszki miażdżycowej. Jej obecność w naczyniu krwionośnym powoduje zwężenie i usztywnienie światła, co utrudnia przepływ krwi. Bardzo groźnym zjawiskiem jest oderwanie się blaszki miażdżycowej, zatkanie naczynia prowadzi do wystąpienia zawału serca lub udaru.
• Dna moczanowa to choroba metaboliczna, w której przebiegu dochodzi do powstawania złogów kryształków kwasu moczowego, w wyniku czego powstaje obrzęk okolic okołostawowych i zapalenie stawów. W wynikach laboratoryjnych widoczne jest podwyższone stężenia kwasu moczowego. Do wymienianych czynników ryzyka zalicza się otyłość, zaburzenia gospodarki lipidowej i nadużywanie alkoholu. Dietoterapia w dnie moczanowej opiera się o ograniczenie spożycia produktów o wysokiej zawartości puryn i zwiększenie ilości warzyw i owoców oraz białek pochodzenia roślinnego np. nasiona roślin strączkowych.