82. Rocznica Wybuchu Powstania Warszawskiego – Narodowy Dzień Pamięci Powstania Warszawskiego

Historia święta

Święto obchodzone jest każdego roku 1 sierpnia. Zostało ustanowione ustawą z 9 października 2009 roku o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego, uchwalonej z inicjatywy Lecha Kaczyńskiego (1949 – 2010), polityka, dr nauk prawnych, profesora nadzwyczajnego, prawnika, Prezydenta RP w latach 2005 – 2010, działacza opozycji politycznej w okresie Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, senatora I kadencji w latach 1989 – 1991 oraz posła na sejm I i IV kadencji od 1991 do 1993 i od 2001 do 2002 roku, prezesa Najwyższej Izby Kontroli w latach 1992 – 1995, ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego w rządzie Jerzego Buzka od 2000 do 2001 roku, prezydenta miasta stołecznego Warszawy w latach 2002 do 20005, zginął w katastrofie rządowego samolotu Tu-154M, w pobliżu wojskowego lotniska Smoleńsk-Siewiernyj w Rosji.

Wówczas za uchwaleniem ustawy głosowało 397 posłów, 1 był przeciwny, a 6 wstrzymało się od głosu. Senat przyjął ustawę 5 listopada 2009 roku bez poprawek. Następnie opublikowano ją w Dzienniku Ustaw 7 grudnia 2009 roku. Święto jest obchodzone od 1 sierpnia 2010 roku.

W preambule ustawy czytamy, że święto ustanawia się „w hołdzie bohaterom Powstania Warszawskiego – tym, którzy w obronie bytu państwowego, z bronią w ręku walczyli o wyzwolenie stolicy, dążyli do odtworzenia instytucji niepodległego Państwa Polskiego, sprzeciwiali się okupacji niemieckiej i widmu sowieckiej niewoli zagrażającej następnym pokoleniom Polaków”. W uzasadnieniu dołączonym do projektu ustawy podkreślono, iż uhonorowaniem dnia wybuchu powstania „wolna Polska może spłacić swój dług wdzięczności”.

Powstanie Warszawskie

Powstanie warszawskie – 1 sierpnia do 3 października 1944 roku, jako największa operacja i bitwa stoczona podczas II wojny światowej, wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową (AK), działającą od 14 lutego 1942 roku do 19 stycznia 1945 roku, w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się oraz oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego, które swoim zasięgiem objęło część lewobrzeżnych dzielnic stolicy, niewielki obszar  prawobrzeżnej Warszawy, a także Puszczę Kampinoską, Legionowo i okolice Marek.

Los Warszawy nazywanej przed wojną „Paryżem Wschodu” wyznaczył Heinrich Himmler kolejno szef: SS, Gestapo, niemieckiej policji, przewodniczący Rady Ministrów III-Rzeszy, ministerstwa spraw wewnętrznych, w brutalnym, wstrząsającym rozkazie: „Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców, Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zastraszający przykład dla całej Europy”.

Uczczenie Bohaterów Powstania Warszawskiego 

Powstanie Warszawskie i ich Bohaterów czcimy w szczególności poprzez:

• oficjalne uroczystości przed Pomnikiem Powstania Warszawskiego na placu Krasińskich w Warszawie, z udziałem władz państwowych, kombatantów, harcerzy i mieszkańców,
• składanie wieńców, kwiatów oraz zniczy pamięci na cmentarzach powstańców,
• zatrzymanie ruchu w całej Polsce, a także włączenie syren w miastach  o godzinie „W”, czyli 17:00, kiedy wybuchło powstanie, corocznie w jego rocznicę,
• organizowanie marszów, licznych imprez, koncertów piosenek, które wtedy były zakazane, wystaw, projekcji filmów dokumentalnych, fabularnych, jak również wystawianie spektakli teatralnych upamiętniających Powstanie Warszawskie,
• przygotowywanie przez Instytut Pamięci Narodowej materiałów historycznych, promujących wiedzę o powstaniu, wystaw, gier służących przede wszystkim młodemu pokoleniu, ale także starszym.

Czym było Powstanie Warszawskie?

Pamiętajmy, iż Powstanie Warszawskie było wielkim, patriotycznym zrywem przeciwko okupacji niemieckiej, a jego podstawowym celem było wówczas wyzwolenie Warszawy spod jarzma okupacji niemieckiej, przed wkroczeniem do niej Armii Czerwonej. Pomimo klęski, a także strat osobowych i materialnych – zginęło od 16 do 18 tysięcy żołnierzy AK i od 150 tys. do 180 tys. cywilów, Warszawa została doszczętnie zniszczona przez Niemców, powstanie, którego symbolem jest kotwica – znak Polski Walczącej, przy czym człon w kształcie litery P oznacza Polskę, a ramiona literą W – walkę, w świadomości Polaków pozostaje jako akt odwagi, patriotyzmu, determinacji, bohaterskiej, heroicznej walki o wolność naszej kochanej Ojczyzny.

Jan Nowak-Jeziorański ps. m. in.: „Janek”, „Jan Nowak”, „Jan Zych”, „Paulicz” (1914 – 2005) polityk, politolog, działacz społeczny, dziennikarz, kapitan Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych, AK, kurier i emisariusz Komendy Głównej AK i rządu RP w Londynie, uczestnik powstania warszawskiego, spiker powstańczego radia „Błyskawica”, po II wojnie światowej uznany za cichociemnego – żołnierza konspiracyjnej AK (ZWZ/AK) w służbie specjalnej, służący w strukturach wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego, którzy w czasie służby w Polskich Siłach Zbrojnych, ochotniczo zgłosili się do służby w kraju, pisał m. in.: „walka nie była daremna”, a powstanie warszawskie sprawiło, że „państwo polskie, chociaż zniewolone i wasalne, zachowało swoją odrębność, przetrwało Stalina, który w swych zamysłach prawdopodobnie chciał z niego z czasem uczynić część ZSRR”, czyli Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, państwa radzieckiego, istniejącego w latach 1922 – 1991.

Czym jest dzisiaj w świadomości Polaków Powstanie Warszawskie?

Powstanie Warszawskie dzisiaj w świadomości Polaków jest w szczególności:

• heroicznym, ale i tragicznym zrywem obrońców Warszawy, okupowanej przez Niemcy,
• podjęciem nierównej walki z narażeniem zdrowia i życia,
• trudno było w ówczesnej sytuacji siedzieć bezczynnie i nic nie robić dla ratowania Ojczyzny,
• potrzebą odzyskania wolności ukochanej Ojczyzny,
• sprzeciw wobec niemieckiej okupacji i terrorowi,
• przykładem najwyższego patriotyzmu, poświęcenia wszystkiego co najcenniejsze zdrowia, życia Polsce,
• wymowną realizacją hasła „Bóg, Honor, Ojczyzna”,
• połączeniem wszystkich we wspólnocie narodowej,
• inspiracją myśli, że wolność nie jest dana na zawsze i trzeba ją pielęgnować,
• ostrzeżeniem dla pokoleń, aby być zawsze orędownikiem pokoju w Ojczyźnie i na całym świecie,
• zwycięstwa dobra nad złem,
• wymowną lekcją historii,
• niektórym dzisiaj łatwo przychodzi krytyka, ale warto wczuć się w tamtą tragiczną sytuację Polaków pod okupacją niemiecką, którzy pragnęli wolności i wyrzucenia nieproszonych Niemców z naszego wspólnego domu.

Wiersze autorskie

Powstańcy

Żywotność Powstańców

w wolność nie zwątpiła

chociaż marne szanse

ona wkrótce nastąpiła

Na gruzach stanęła

we krwi zbroczona

z hardych serc Warszawy

na nowo odrodzona

Pomniki Warszawskiego

dziś do Apelu stańcie

w rytm pieśni powstańczej

Wy co trzeba zrobiliście

Godzina „W”

Zamarła Warszawa

Polska cała stanęła

syren potężny głos

z oceanem rodzimej

bieli i czerwieni

aby uczcić wielki

powstańczy zryw!

Wy jesteście

naszymi nauczycielami

jak działać w trudzie

pokonywać strach zwyciężać

i ideałom się poświęcać!

Dzisiaj my budujemy

pielęgnując wolność

której Wy – Bohaterzy

z honorem broniliście!

Jesteśmy z Was dumni

a (nie) zakazaną piosenką

co wszędzie rozbrzmiewa

przyjmijcie z serca płynący

upamiętnienia hołd!

Cześć i Chwała Bohaterom!

Kazimierz Surzyn