11 sierpnia – Dzień Konserwatora Zabytków

Skąd pomysł na taki dzień?

Zrodził się jako oddolna inicjatywa środowiska konserwatorskiego i ma charakter święta branżowego. Wokół obchodów tego dnia skupiają się przede wszystkim kluczowe organizacje polskie takie jak: Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków (SKZ) systematycznie organizujące zjazdy i wręczanie wyróżnień pracownikom; wojewódzkie urzędy ochrony zabytków; muzea narodowe, które w szczególności promują zawód konserwatora zabytków.

Czym są zabytki?

Stanowią swoiste świadectwo przeszłości, dokumentując minione czasy lub wydarzenia. Posiadają wartość historyczną np. miejsce bitew; artystyczną – malarstwo, rzeźba, albo naukową – stara fabryka. Zabytki są nieruchome: budynki (zamki, dwory), cmentarze, parki, układy urbanistyczne, w tym całe rynki miast; ruchome: dzieła sztuki, obrazy, meble, stare militaria, naczynia, książki czy pojazdy; archeologiczne: pozostałości podziemne, ślady dawnego osadnictwa, kurhany, wraki statków.

Główny organ ochrony zabytków w naszej Ojczyźnie

Głównym organem ochrony zabytków w Polsce jest Wojewódzki Konserwator Zabytków (WKZ) działający w każdym z 16 województw w imieniu wojewody. Posiadają oni pełne i ustawowe uprawnienia do podejmowania decyzji administracyjnych; prowadzą oficjalny rejestr zabytków; decydują o wpisaniu do niego poszczególnych obiektów; wydają pozwolenia na wszelkie prace budowlane, a także renowacyjne przy zabytkach rejestrowych.

Czym zajmują się konserwatorzy zabytków oraz czym winni się charakteryzować?

Konserwatorzy zajmują się ratowaniem, renowacją i ochroną zabytków. Powinni charakteryzować się: znajomością historii i historii sztuki, aby prawidłowo rozpoznać wydarzenia historyczne, styl, epokę oraz kontekst powstania danego obiektu zabytkowego; posiadać wiedzę z chemii i fizyki do analizy składu materiałów, z których dany zabytek był wykonany, badania procesów niszczenia; znajomością prawa ochrony zabytków; zmysłem estetycznym oraz talentem plastycznym, potrzebnymi do precyzyjnego odtworzenia zabytków, retuszu malarskiego albo rekonstrukcji rzeźbiarskich detali; wysoką rzetelnością, sumiennością i odpowiedzialnością; precyzją i sprawnością manualną, cierpliwością, opanowaniem, pokorą wobec oryginału, spostrzegawczością, dociekliwością, doskonałym wzrokiem, brakiem lęku wysokości, gdyż prace konserwacji architektury odbywają się na rusztowaniach np. przy renowacji polichromii ściennej lub detali elewacji.

Podziękowania, życzenia

W tym dniu kierujemy słowa podziękowania konserwatorom, historykom sztuki, pracownikom służb ochrony zabytków za ich trudną i bardzo cenną pracę na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego naszej Ojczyzny. Życzymy zdrowia, wytrwałości, cierpliwości, satysfakcji z wykonywanej pracy, z życia rodzinnego oraz spełnienia marzeń. 

Kazimierz Surzyn