Zawieszenie biegu przedawnienia - na czym polega?

Przedawnienie może być poważnym problemem dla wierzyciela - w takim przypadku wyegzekwowanie należnych pieniędzy może nie być wcale możliwe. W pewnych przypadkach dochodzi jednak do zawieszenia okresu przedawnienia. Na czym polega i kiedy dochodzi do skutku?

Podczas biegu terminu przedawnienia mogą wystąpić sytuację, w których to dochodzenie roszczenia przez uprawnionego staje się bardzo utrudnione bądź wręcz niemożliwe. W związku z tym ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie w art. 121 Kodeksu cywilnego instytucji zawieszenia biegu przedawnienia. Generalnie rzecz ujmując polega ona na tym, że przy ustalaniu terminów przedawnienia nie uwzględnia się okresów, w których to występowały określone w kodeksie stany rzeczy. O pomoc w wyjaśnieniu tego zagadnienia poprosiliśmy adwokata Wojciecha Rudzkiego prowadzącego kancelarię adwokacką w Krakowie.

Do zawieszenia biegu terminu przedawnienia może dojść zarówno jeszcze przed jego rozpoczęciem, jak i już podczas jego trwania. W przypadku pierwszego wariantu bieg nie rozpoczyna swojego biegu tak długo, jak istnieje przyczyna statuująca jego zawieszenie. Jak podkreśla adwokat Rudzki, Natomiast w sytuacji drugiej do terminu przedawnienia nie wlicza się okresu, w którym to aktualne były przesłanki dla jego zawieszenia.

Istnieją dwa typy zdarzeń, które na gruncie art. 121 Kodeksu cywilnego powodują zawieszenie biegu przedawnienia. Pierwsze z nich to siła wyższa, która uniemożliwia uprawnionemu dochodzenie roszczenia przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznania spraw danego typu. Jak zauważa adwokat, stan zawieszenia trwa do czasu ustania tej przeszkody.  Pod pojęciem siły wyższej należy rozumieć zwłaszcza zdarzenia o charakterze katastrofalnych działań przyrody i zdarzenia nadzwyczajne w postaci zaburzeń życia zbiorowego, jak wojna, zamieszki krajowe itp., a także w pewnych przypadkach akty władzy publicznej, którym nie może przeciwstawić się jednostka.

Prawidłowe rozumienie art. 121 pkt 4 Kodeksu cywilnego jest możliwe jedynie w razie przyjęcia, że zasadą jest, iż w każdej innej sytuacji, w której jakaś przeszkoda uniemożliwia uprawnionemu dochodzenie przez niego roszczenia, bieg przedawnienia i tak rozpoczyna się i nie ulega zawieszeniu. Jak wyjaśnia adwokat, choćby jakaś inna niż wymieniona w art. 121 Kodeksu cywilnego przeszkoda uniemożliwiała rzeczywistą realizację roszczenia, nie będzie czyniła jej niemożliwą w sensie prawnym. Gdyby subiektywna możliwość realizacji roszczenia miała zawsze znaczenie dla określenia początku terminu przedawnienia, art. 121 pkt 4 Kodeksu cywilnego byłby niepotrzebny.

Ponadto bieg przedawnienia ulega zawieszeniu ze względu na stosunek rodzinny lub opiekuńczy łączący uprawnionego z osobą, przeciwko której skierowane jest roszczenie. W związku z tym zawieszeniu ulegają roszczenia jednego małżonka względem drugiego w czasie trwania związku małżeńskiego, dzieci przeciwko rodzicom przez czas trwania władzy rodzicielskiej oraz osób niemających pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko osobom sprawującym nad nimi opiekę albo kuratelę.  Jak zauważa adwokat, w przypadku dzieci i rodziców możliwe jest, by termin przedawnienia względem każdego z rodziców upłynął w innym czasie (np. na skutek pozbawienia jednego z nich władzy rodzicielskiej).