Sen i jego wpływ na zdrowie

Jest niezwykle ważny dla regeneracji całego organizmu. To swoisty, cenny eliksir zdrowia. Sen N1, N2, są snami płytkimi, zaś N3 – to sen głęboki, najlepszy, najważniejszy dla prawidłowego odpoczynku organizmu. Powinniśmy spać odpowiednią ilość godzin nocą: niemowlęta około 16 godzin na dobę, małe dzieci – od 11 do 14 godzin, przedszkolaki – 10 do 13 godzin, dzieci w wieku szkolnym – 9 do 12 godzin, młodzież – 9 do 11 godzin, dorosłe osoby – 8 godzin. Na zaburzenia snu cierpi około 55% Polaków, zaś na bezsenność około 34% osób (badania CBOS i NATPOL). Przed snem należy się zrelaksować, uspokoić, wyciszyć. Zadbać o właściwą temperaturę w sypialni, która powinna wynosić około 21 stopni Celsjusza, dobry materac, kołdrę, poduszkę np. ortopedyczną.

Jakie czynniki wpływają na problemy ze snem?:

• hałas, upał, zmiana strefy czasowej,
• choroby takie jak m. in.: układu krążeniowo-oddechowego, niewydolności nerek lub wątroby, tarczycy, nadciśnienie, ponadto zaburzenia hormonalne, nietolerancja histaminy, bóle, astma, refluks żołądkowo-przełykowy,
• nieregularne pory snu i trybu życia np. praca zmianowa w nocy, ciągły brak czasu,
• nieodpowiednia dieta, jedzenie ciężkostrawnych posiłków przed snem,
• niedobór głównie magnezu i witamin z grupy B,
• brak aktywności fizycznej,
• używanie urządzeń, zwłaszcza wieczorem, które emitują tzw. niebieskie światło tj.  telewizorów, komputerów,
• zbyt jasne światło,
• nadmiar kofeiny, nikotyny, alkoholu,
• duży stres oraz napięcie emocjonalne,
• depresja i wszelkie stany lękowe.

Brak snu jest przyczyną w szczególności:

• rozkojarzenia, niskiej produktywności w ciągu dnia, drażliwości, nerwowości, apatii, zmniejszenia odporności,
• zwiększenia ryzyka zaburzeń hormonalnych, czynności serca, cukrzycy, nadciśnienia, migreny, nudności, chorób serca, depresji,
• zmniejszenia koncentracji uwagi
• pogłębienia ryzyka kontuzji,
• wycofania się z życia towarzyskiego,
• częstszego doświadczania samotności,
• negatywnego wpływu na samoocenę, samopoczucie, a także na stosunki z bliskimi.

Leczyć bezsenność w celu przywrócenia zdrowego snu można poprzez:

• terapię behawioralną, poznawcza, podczas której psychoterapeuta prowadzi rozmowę, zadając pytania ukierunkowane takie, aby pacjent sam doszedł do źródła swoich tendencji zachowań i działań,
• edukację w zakresie higieny snu,
• stosowanie różnych technik relaksacyjnych prowadzących do redukcji stresu, a także napięcia np.: głębokie oddychanie, medytacja, Joga, aromaterapia, aktywność fizyczna jak  np.: spacery, bieganie, jazda na rowerze, ćwiczenia gimnastyczne, siłowe, pływanie, wszelakie sporty zimowe itp.,
• farmakoterapię, ale tylko w ostateczności, kiedy nic innego nie pomaga.

Zdrowy sen powoduje przede wszystkim:

• prawidłowe funkcjonowanie mózgu,
• wzmocnienie serca,
• zwiększenie właściwego rozwoju komórek i regeneracji tkanek, wytrzymałości mięśniowej,
• obniżenie poziomu cholesterolu,
• zmniejszenie ryzyka zachorowań na nowotwory, choroby serca, cukrzycę typu 2, otyłość, nadciśnienie,
• regulowanie  gospodarką hormonalną,
• zapewnienie równowagi fizycznej oraz psychicznej,
• utrzymanie prawidłowego działania ośrodkowego układu nerwowego,
• wzmocnienie układu odpornościowego, rzadsze zapadanie na przeziębienia,
• wydajniejszą pracę w domu, w zakładach, sprawniejsze wykonywanie obowiązków, naukę, słowem ułatwia życie,
• łatwiejsze zapamiętanie wspomnień, a także wiedzy nabytej w ciągu dnia,
• poprawę ogólną jakości życia, zdolności motorycznych, czasu reakcji,
• obniżenie skutków stresu, depresji, złych emocje,
• dobrą samoocenę i lepsze samopoczucie, 
• produkcję melatoniny, czyli hormonu kluczowego dla utrzymania prawidłowego rytmu dobowego, snu, czuwania,
• możliwość odniesienia sukcesów sportowych, rodzinnych, w pracy, w szkole.

            Wszystkim życzę, aby sen przyniósł rano pełną regenerację sił, należny odpoczynek po trudach codzienności, by był dla nas priorytetem, poprawiającym zdrowie oraz jakość życia.

Kazimierz Surzyn