Ponad miliard złotych na bezpieczniejszą Małopolskę – co zmieni się dla mieszkańców?

Małopolska zyskuje fundusze unijne na rozbudowę infrastruktury kryzysowej, dostęp do wody i rozwój technologii podwójnego zastosowania. Inwestycje poprawią ochronę mieszkańców, m.in. dzięki modernizacji OSP, budowie miejsc schronienia i wsparciu cyberbezpieczeństwa w placówkach medycznych. Nabory wniosków ruszą w drugiej połowie 2026 roku, co pozwoli samorządom na konkretne działania w terenie.

Ponad miliard złotych ma trafić w Małopolsce na inwestycje związane z bezpieczeństwem i gotowością na sytuacje kryzysowe. Komisja Europejska zaakceptowała zmiany w programie „Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021–2027”. Oznacza to przesunięcie części środków na cztery nowe priorytety. Pieniądze mają być dostępne głównie w formie dotacji, a pierwsze nabory są zapowiadane na drugą połowę roku.

Nowe priorytety obejmują: nowoczesne technologie podwójnego zastosowania, dostęp do wody, infrastrukturę podwójnego zastosowania i bezpieczeństwo oraz umiejętności w zakresie gotowości cywilnej i bezpieczeństwa.

O zmianach po spotkaniu w Brukseli informował marszałek województwa małopolskiego Łukasz Smółka.

Wśród przykładów wymieniał m.in. tworzenie miejsc doraźnego schronienia i ewakuacji, rozbudowę infrastruktury przydatnej na co dzień, ale i w kryzysie, a także rozwój nowoczesnych technologii.

Dla mieszkańców Suchej Beskidzkiej i okolic najbardziej odczuwalne mogą być projekty związane z wodą, zapleczem awaryjnym oraz infrastrukturą i wsparciem służb. W praktyce tego typu środki często przekładają się na konkretne działania w gminach:

1) Lepsze zabezpieczenie dostaw wody – możliwe są inwestycje w rozbudowę sieci wodno-kanalizacyjnych, zbiorniki retencyjne i wyrównawcze, systemy awaryjnego zaopatrzenia w wodę, mobilne stacje uzdatniania oraz awaryjne źródła zasilania. Dla części miejscowości w powiecie suskim, gdzie po intensywnych opadach zdarzają się problemy i lokalne awarie, takie projekty mogą realnie poprawić bezpieczeństwo mieszkańców.

2) Inwestycje „dual-use” w transport i miejsca schronienia – wśród rozwiązań wymienia się m.in. drogi i parkingi, które w razie potrzeby mogą pełnić funkcję miejsc doraźnego schronienia, a także zakup pociągów, które po dostosowaniu miałyby umożliwiać ewakuację ludności.

3) Wsparcie dla samorządów i OSP – środki mogą pomóc w przekształcaniu istniejących obiektów w miejsca schronienia i działań kryzysowych (pierwsza pomoc, zaplecze logistyczne, magazyny). W powiecie suskim, gdzie Ochotnicze Straże Pożarne często są pierwsze na miejscu zdarzeń, to jeden z najbardziej „praktycznych” kierunków zmian.

4) Cyberbezpieczeństwo, zwłaszcza w ochronie zdrowia – w planach jest utworzenie Centrum Kompetencyjnego, które ma wzmacniać bezpieczeństwo cyfrowe placówek medycznych, szczególnie szpitali.

W ramach priorytetu dotyczącego nowoczesnych technologii podwójnego zastosowania środki mają wesprzeć rozwój technologii kosmicznych. Zapowiedziano zakup specjalistycznej infrastruktury dla centrum działającego przy AGH w Krakowie. Z rozwiązań mają korzystać także inne organizacje badawcze oraz firmy zainteresowane rozwojem technologii, które mogą służyć zarówno cywilnie, jak i wojskowo.

Czwarty priorytet obejmuje umiejętności w zakresie gotowości cywilnej i bezpieczeństwa. Planowane są szkolenia i warsztaty m.in. z reagowania na zagrożenia, pierwszej pomocy czy działań poszukiwawczych. Przewidziano też wsparcie kształcenia w tzw. zawodach krytycznych, takich jak technik elektryk czy operatorzy maszyn oraz obrabiarek CNC.

Zgodnie z zapowiedziami, zmiany zatwierdzone przez Komisję Europejską mają zostać przełożone na konkretne konkursy, a ogłoszenie naborów planowane jest na drugą połowę roku. O ich ostatecznym kształcie ma decydować zarząd województwa oraz Komitet Monitorujący.

Dla gmin i instytucji z rejonu Suchej Beskidzkiej kluczowe będzie teraz to, jakie warunki pojawią się w konkursach – czyli czy i na jakich zasadach będzie można finansować m.in. modernizacje obiektów OSP, rozwiązania awaryjne dla wodociągów, lokalne magazyny i zaplecze kryzysowe albo projekty szkoleniowe dla mieszkańców.