Podhale ma swoich weteranów. Autorzy niepochlebnych opinii to dla mnie mali ludzie

Li­sto­pad szcze­gól­nie za­pi­sał się w hi­sto­rii Pol­ski. Przy oka­zji Na­ro­do­we­go Świę­ta Nie­pod­le­gło­ści wspo­mi­na­my tych, któ­rzy wal­czy­li za naszą wol­ność. Warto pa­mię­tać też o tych, któ­rzy słu­ży­li Oj­czyź­nie w naj­now­szej hi­sto­rii na­sze­go kraju.

Mało kto zdaje sobie spra­wę z tego, że na Pod­ha­lu miesz­ka sporo, nie tylko re­zer­wi­stów, ale i we­te­ra­nów. Słu­ży­li nie tylko na te­re­nie kraju, ale przede wszyst­kim na mi­sjach za­gra­nicz­nych.

We­dług in­for­ma­cji Woj­sko­wej Ko­men­dy Uzu­peł­nień w Nowym Targu, na te­re­nie po­wia­tów no­wo­tar­skie­go, ta­trzań­skie­go oraz su­skie­go miesz­ka 102 re­zer­wi­stów, któ­rzy stali na stra­ży wol­no­ści Pol­ski, słu­żąc w mi­sjach za­gra­nicz­nych. Naj­wię­cej z nich, bo wię­cej niż po­ło­wa, sta­cjo­no­wa­ło w Bośni i Her­ce­go­wi­nie. Je­de­na­stu wy­je­cha­ło do Afga­ni­sta­nu  a dwu­na­stu do Iraku. Po­zo­sta­li re­pre­zen­to­wa­li pol­ski oręż m.in. w Syrii, Ko­so­wie, Cza­dzie, Egip­cie, Ju­go­sła­wii, Li­ba­nie oraz na Bli­skim Wscho­dzie.

Co nie mniej ważne, dwu­dzie­stu dwóch by­łych żoł­nie­rzy z Pod­ha­la po­sia­da sta­tus we­te­ra­na.

Roz­mo­wa z Edwar­dem Wla­zło, "we­te­ra­nem z Pod­ha­la".

- Roz­ma­wiam z osobą, która po­sia­da sta­tus we­te­ra­na?

Tak. Mi­ni­ster Obro­ny Na­ro­do­wej RP w dniu 1 paź­dzier­ni­ka 2012 roku nadał mi w for­mie de­cy­zji ad­mi­ni­stra­cyj­nej sta­tus "We­te­ra­na dzia­łań poza gra­ni­ca­mi kraju".

- Za­cznij­my od po­cząt­ku. Dla­cze­go po­sta­no­wił Pan zo­stać żoł­nie­rzem?

Mój dzia­dek wal­czył w okre­sie I wojny świa­to­wej jako żoł­nierz pie­cho­ty i ka­wa­le­rzy­sta. Ja zo­sta­łem żoł­nie­rzem, bo to mnie in­te­re­so­wa­ło. Moim ma­rze­niem było być żoł­nie­rzem Woj­ska Pol­skie­go i tak się stało. Trze­ba to ko­chać i czuć, a po­nad­to służ­bę trak­to­wa­łem jako pasję ży­cio­wą.

- Gdzie i w ja­kich for­ma­cjach słu­żył Pan w Woj­sku Pol­skim?

Swoją przy­go­dę z mun­du­rem roz­po­czą­łem w 1982 r. jako osiem­na­sto­la­tek w 6 Po­mor­skiej Dy­wi­zji Po­wietrz­no - De­san­to­wej w Kra­ko­wie, gdzie byłem skocz­kiem spa­do­chro­no­wym. To była bar­dzo cięż­ka służ­ba, bo w czer­wo­nych be­re­tach w tam­tym okre­sie nie było mięk­kiej gry. Nikt się nie przej­mo­wał zwy­kłym żoł­nie­rzem w trak­cie służ­by. Do go­dzi­ny 15.00 rzą­dzi­ła kadra za­wo­do­wa, a po 15.00 nie­ste­ty już stare woj­sko, czyli re­zer­wi­ści, wi­ce­re­zer­wi­ści i ka­pra­le, któ­rzy byli na tzw. fali. Dziś mało, kto wie, co to była fala w de­san­cie, ale mó­wiąc pro­stym woj­sko­wym ję­zy­kiem -  nikt się z nami nie cac­kał, czy to na war­cie, po­li­go­nie czy też na sko­kach spa­do­chro­no­wych.

Po okre­sie sze­ściu mie­się­cy służ­by zgło­si­łem się jako ochot­nik na Szko­łę Pod­ofi­cer­ską w Nie­po­ło­mi­cach. W sta­rej jed­no­st­ce w Kra­ko­wie po pół­rocz­nym okre­sie służ­by nie było już tak źle, ale ja chcia­łem być pod­ofi­ce­rem. Do końca nie zda­wa­łem sobie spra­wy, co mnie czeka w Szko­le Pod­ofi­cer­skiej. Była dla mnie oso­bi­ście naj­więk­sza szko­ła życia, którą udało mi się ukoń­czyć z wy­róż­nie­niem. Potem, już jako pod­ofi­cer, wró­ci­łem do Kra­ko­wa, a na­stęp­nie słu­ży­łem min. w Biel­sku Bia­łej oraz w Miń­sku Ma­zo­wiec­kim, gdzie byłem na Szko­le Pod­ofi­cer­skiej. Do Miń­ska Ma­zo­wiec­kie­go po­now­nie wró­ci­łem na po­cząt­ku lat 90 na Szko­łę Cho­rą­żych Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej. W la­tach 1993 – 1994 byłem w Wyż­szej Szko­le Ofi­cer­skiej w Po­zna­niu, gdzie mię­dzy in­ny­mi uzy­ska­łem I sto­pień zna­jo­mo­ści ję­zy­ka an­giel­skie­go w sys­te­mie wojsk NATO. W ko­lej­nych la­tach służ­by ukoń­czy­łem mię­dzy­na­ro­do­we kursy woj­sko­we zna­jo­mo­ści ję­zy­ka ro­syj­skie­go i serbo - chor­wac­kie­go. Mia­łem też swój epi­zod w Od­dzia­łach Spe­cjal­nych Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej, gdzie byłem wy­kła­dow­cą prawa i kry­mi­na­li­sty­ka oraz tech­ni­kiem kry­mi­na­li­sty­ki.

- Wy­glą­da na to, że po­wo­li zbli­ża­my się do ko­lej­ne­go roz­dzia­łu w Pana woj­sko­wej ka­rie­ry – służ­by na mi­sjach za­gra­nicz­nych. Gdzie Pan peł­nił służ­bę woj­sko­wą poza gra­ni­ca­mi kraju?

Podam tylko te naj­waż­niej­sze. Woj­sko­wą przy­go­dę z mi­sja­mi poza gra­ni­ca­mi kraju roz­po­czą­łem w 94 roku, gdzie nowo utwo­rzo­ny kon­tyn­gent Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej w Cen­trum Szko­le­nia na Po­trze­by Sił Po­ko­jo­wych ONZ w Kiel­cach szko­lił nas do wy­jaz­du na Haiti w tzw. Mię­dzy­na­ro­do­wych Si­łach Po­rząd­ko­wych, ale de­cy­zja MON była inna i za­miast na­sze­go kon­tyn­gen­tu ŻW po­je­cha­li żoł­nie­rze GROMU. Nas skie­ro­wa­no na misję po­ko­jo­wą ONZ "UNI­FIL" do Po­łu­dnio­we­go Li­ba­nu i Izra­ela, gdzie służ­bę peł­ni­łem jako po­li­cjant woj­sko­wy w wy­dzia­le pre­wen­cji. Na­stęp­nie pod ko­niec lat 90 zo­sta­łem skie­ro­wa­ny na misję sta­bi­li­za­cyj­ną "NATO" SFOR do Bośni – Her­ce­go­wi­ny, gdzie byłem po­li­cjan­tem woj­sko­wym w sek­cji ruchu dro­go­we­go. Ko­lej­ne misje to "KFOR" w Ko­so­wie i Ma­ce­do­nii w po­li­cji woj­sko­wej, sek­cje do­cho­dze­nio­wo – śled­cze i kry­mi­nal­ne. Ko­lej­na misja to misja ONZ "UNDOF" w Syrii i Izra­elu, gdzie byłem pa­tro­lo­wym, a na­stęp­nie Ko­men­dan­tem przej­ścia gra­nicz­ne­go Mi­li­ta­ry Po­li­ce dla per­so­ne­lu UN i osób cy­wil­nych. Pod ko­niec swo­jej służ­by woj­sko­wej zo­sta­łem skie­ro­wa­ny na misje an­ty­ter­ro­ry­stycz­ną w Is­lam­skim Pań­stwie Afga­ni­sta­nu w cha­rak­te­rze po­li­cjan­ta woj­sko­we­go Cri­mi­nal In­ve­sti­ga­tion De­part­ment, na sta­no­wi­sku żan­dar­ma - spe­cjal­ne­go do­cho­dze­niow­ca kry­mi­nal­ne­go Woj­ska Pol­skie­go i US Army.

- Nie miał Pan obaw przed, jak by nie było, wy­jaz­dem na wojnę?

Obawy przed wy­jaz­dem na misje za­wsze były. Jed­nak wie­dzia­łem, że muszę speł­nić swój żoł­nier­ski obo­wią­zek wobec Oj­czy­zny i zło­żo­nej przy­się­gi woj­sko­wej.  Bałem się zo­stać po­waż­nie ranny. Obawy były też przed wzię­ciem do nie­wo­li przez prze­ciw­ni­ka.

- Czyli nawet obec­ny we­te­ran też się boi...?

Oczy­wi­ście. Przede wszyst­kim Boga i żony!

- Po po­wro­cie do kraju, tak jak Pan wspo­mniał, nada­no Panu sta­tus we­te­ra­na. Jest Pan z tego dumny?

Je­stem bar­dzo dumny z tego, że je­stem we­te­ra­nem w peł­nym tego słowa zna­cze­niu.

- Słowo "we­te­ran" jest róż­nie utoż­sa­mia­ne w na­szym kraju...

Szko­da, że nasze spo­łe­czeń­stwo w bar­dzo różny spo­sób re­agu­je na słowo we­te­ran i bar­dzo wielu by­łych i obec­nych żoł­nie­rzy wal­czy o dobre imię mi­sjo­na­rza – we­te­ra­na.

- Jak to?

Szcze­gól­nie na fo­rach in­ter­ne­to­wych na­zy­wa się nas bar­dzo nie­przy­zwo­icie, w sło­wach, któ­rych nie ośmie­lę się tu za­cy­to­wać.

- Co ci lu­dzie mają we­te­ra­nom do za­rzu­ce­nia?

Mię­dzy in­ny­mi to, że je­ste­śmy na­jem­ni­ka­mi i ro­bi­my to dla kasy. Po­nad­to, że lu­bi­my strze­lać do nie­win­nych ludzi…

- Jak Pan re­agu­je, kiedy spo­ty­ka się z ta­ki­mi opi­nia­mi?

Au­to­rzy nie­po­chleb­nych opi­nii dla mnie są to mali lu­dzie, któ­rzy cho­wa­ją się za kla­wia­tu­rą kom­pu­te­ra, znie­wa­ża­ją, po­ni­ża­ją nas w różny spo­sób i myślą, że są wiel­cy. Tym­cza­sem w  Afga­ni­sta­nie nie prze­ży­li­by 24 go­dzin bez zna­jo­mo­ści wo­jen­ne­go rze­mio­sła. Pa­mię­tam o po­le­głych ko­le­gach i nigdy nie za­po­mi­nam, że od­da­li to, co naj­cen­niej­sze, swoje życie. Wspie­ram po­szko­do­wa­nych we­te­ra­nów i oka­zu­je im sza­cu­nek. Na każ­de­go z nas ktoś cze­kał w domu: matka, żona, sio­stra, dzie­ci, wnuki oraz inne osoby. U nas w kraju musi jesz­cze upły­nąć wiele wody w Wiśle, zanim spo­łe­czeń­stwo zro­zu­mie, że my, we­te­ra­ni, nie je­ste­śmy złem, a wręcz prze­ciw­nie, na­le­ży nam się sza­cu­nek za od­wa­gę i po­świę­ce­nie.

- W in­nych kra­jach jest ina­czej?

Podam Panu przy­kład od­no­śnie we­te­ra­nów w in­nych kra­jach. Będąc służ­bo­wo w USA w pew­nym mo­men­cie pod­je­chał do mnie ra­dio­wo­zem sze­ryf jed­ne­go ze sta­nów. Chciał mnie skon­tro­lo­wać. Bar­dzo grzecz­nie, ale sta­now­czo po­pro­sił o moje do­ku­men­ty. Wi­dząc, że moje prawo jazdy jest z poza USA na­wią­zał ze mną roz­mo­wę i spy­tał, kim je­stem, co tu robię i tak dalej. Na tyl­nym sie­dze­niu mo­je­go sa­mo­cho­du wi­siał mój pol­ski mun­dur woj­sko­wy wraz z po­sia­da­ny­mi ba­ret­ka­mi – od­zna­cze­nia­mi. Sze­ryf za­uwa­żył mój mun­dur, gdzie mię­dzy in­ny­mi wid­nia­ły ba­ret­ki z US Army. Za­py­tał mnie, czy je­stem żoł­nie­rzem? Od­po­wie­dzia­łem mu, że tak, je­stem we­te­ra­nem misji woj­sko­wych. Po­pro­sił o do­ku­ment woj­sko­wy, więc oka­za­łem mu mi­li­ta­ry ID, woj­sko­wy dowód oso­bi­sty. Po chwi­li sze­ryf od­po­wie­dział mi, że słu­żył w lot­nic­twie w Kan­da­ha­rze na te­re­nie Afga­ni­sta­nu, po czym sty­lem ame­ry­kań­skim bar­dzo ener­gicz­nie za­sa­lu­to­wał mi i oddał honor. Mu­sia­łem ubrać się w górę mun­du­ru i na­ło­żyć beret, by sze­ryf mógł zro­bić sobie ze mną kilka zdjęć. Dzię­ko­wał mi za służ­bę na mi­sjach i za umac­nia­nie po­ko­ju na świe­cie. Ści­skał dość długo moją rękę przez cały czas oka­zu­jąc sza­cu­nek i uży­wał wobec mnie słowa "Sir". Było to bar­dzo miłe za­sko­cze­nie. Po­dob­ne zda­rze­nie mia­łem w Ir­lan­dii.

Chcę przez to po­wie­dzieć, że mimo, iż byłem z in­ne­go kraju, na obcej ziemi, oka­zy­wa­no mi sza­cu­nek a nawet od­da­wa­no ho­no­ry, a w za­sa­dzie temu, że słu­ży­łem na mi­sjach woj­sko­wych. W An­glii, Ka­na­dzie czy też w USA we­te­ra­ni po­sia­da­ją spe­cjal­ne ta­bli­ce re­je­stra­cyj­ne w swo­ich sa­mo­cho­dach, i każdy, kto słu­żył w armii wie, o co cho­dzi. Prze­cho­dząc obok nich sa­lu­tu­je, to jest pięk­nym oka­za­niem sza­cun­ku. Gdyby nasi we­te­ra­ni mieli takie re­je­stra­cje, nie wia­do­mo jaki los spo­tkał­by sa­mo­cho­dy. W USA we­te­ra­ni przed swo­imi do­ma­mi mają za­cią­gnię­tą flagę na maszt, a pod flagą USA flagę swo­je­go re­gi­men­tu z in­for­ma­cją, że są we­te­ra­na­mi. U nas są­sie­dzi stwier­dzi­li­by, że da­ne­mu we­te­ra­no­wi od­bi­ło i cheł­pi się tym, że był na mi­sjach. W wielu kra­jach na całym świe­cie ist­nie­ją tzw. spe­cjal­ne pro­gra­my na­ucza­nia od­no­śnie tego, kto to jest we­te­ran i że na­le­ży ich trak­to­wać z wy­jąt­ko­wym sza­cun­kiem, uzna­niem i ho­no­ra­mi. Mają oni swoje przy­wi­le­je w pracy i na uczel­niach. Na każ­dym kroku widać, że są wspie­ra­ni przez swój rząd.

- A Pan co ma z tego, że jest Pan we­te­ra­nem?

Sa­tys­fak­cję oso­bi­stą, sza­cu­nek przy­ja­ciół i ko­le­gów oraz naj­bliż­szych. Je­stem zdro­wy, mam dobrą eme­ry­tu­rę woj­sko­wą, pra­cu­je za­wo­do­wo, je­stem dok­to­ran­tem na UJ w Kra­ko­wie. Mam wspa­nia­łą ro­dzi­nę, która za­wsze mnie wspie­ra. Co tu wię­cej chcieć?

- Bra­ku­je Panu woj­ska?

W woj­sku pa­no­wa­ła hie­rar­chia, każdy z nas znał swoje miej­sce w szyku. W cy­wi­lu nie­ste­ty nie jest tak, a szko­da. Za dużo luzu i swo­bo­dy też może być szko­dli­we, bo lu­dziom przy­cho­dzą bzdu­ry do głowy. W woj­sku był sza­cu­nek jeden do dru­gie­go, a w cy­wi­lu, kto ma lep­sze pchnię­cie, ten jest na po­kła­dzie. Mia­łem pro­po­zy­cję po­wro­tu do woj­ska przed pod­ję­ciem stu­diów dok­to­ranc­kich, ale uwa­żam, że mój czas już minął. Trze­ba wie­dzieć, kiedy nad­cho­dzi ko­niec. Bar­dzo czę­sto wspo­mi­nam tych, któ­rzy po­le­gli na mi­sjach, a jest ich sporo. Wspo­mnę tylko tych ostat­nich. W samym Ka­bu­lu pod­czas jed­ne­go za­ma­chu zgi­nę­ło trzech moich bar­dzo do­brych przy­ja­ciół, ka­ra­bi­nie­rów z Włoch. Zna­łem ich jesz­cze ze wspól­nej misji w Li­ba­nie i Bośni. Nie­ste­ty oni nie mieli tzw. woj­sko­we­go szczę­ścia. O in­nych nie będę wspo­mi­nał, bo łzy się cisną na oczy. Nikt nie jest z ka­mie­nia.

- Nie jest Pan je­dy­nym "we­te­ra­nem z Pod­ha­la".

Oczy­wi­ście. Ja znam oso­bi­ście sze­ściu we­te­ra­nów z te­re­nu Pod­ha­la, któ­rzy uczest­ni­czy­li w mi­sjach za­gra­nicz­nym. Szcze­gól­nie z jed­ne­go we­te­ra­na je­stem dumny, który słu­żył ze mną w Afga­ni­sta­nie. Był moim pod­wład­nym z cza­sów służ­by w Od­dzia­le Spe­cjal­nym Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej. W 2010 roku od­szedł z woj­ska i obec­nie jest funk­cjo­na­riu­szem Wy­dzia­łu Kry­mi­nal­ne­go Po­li­cji w jed­nym z po­wia­tów. Resz­ta we­te­ra­nów z na­sze­go re­gio­nu też sobie nie radzi naj­go­rzej - są zdro­wi, po odej­ściu z woj­ska mają prace.

- Czy po odej­ściu z woj­ska kon­takt z tą for­ma­cją się urywa? Czy ktoś pa­mię­ta o we­te­ra­nie z Ko­ście­li­ska?

Na szczę­ście nie za­po­mnia­no o mnie, z czego się bar­dzo cie­szę. Każ­de­go roku do­sta­ję za­pro­sze­nie od Pana gen. bryg. dr Mi­ro­sła­wa Roz­mu­sa i płk. dr Ro­ber­ta Ję­dry­chow­skie­go z Ko­men­dy Głów­nej Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej w War­sza­wie na Świę­to Żan­dar­me­rii Woj­sko­wej. Co roku za­pra­sza mnie też płk. Se­ba­stian Ka­lisz Ko­men­dant Od­dzia­łu ŻW w Kra­ko­wie na uro­czy­sto­ści woj­sko­we. Nigdy nie za­po­mi­na o mnie i Świę­cie We­te­ra­na Pan ppłk. An­drzej Bań­do­ła Ko­men­dant WKU w Nowym Targu, i Pan ppłk. Da­riusz Ja­ra­szek Ko­men­dant "WOSzK" Gro­nik. Nie mogę nie wspo­mnieć Pana mjr rez. Tota Pre­ze­sa Związ­ku By­łych Żoł­nie­rzy Za­wo­do­wych WP w Za­ko­pa­nem, który za­wsze pa­mię­ta o mnie w dniu mo­je­go świę­ta.