Papież Franciszek nie żyje. Kościół pogrążony w żałobie

Dzisiaj 21 kwietnia o godzinie 7:35, w Poniedziałek Wielkanocny, w wieku 88 lat zmarł Papież Franciszek w swojej rezydencji Domu Santa Marta w Watykanie – jak poinformował oficjalny serwis „Vatican News”. Pod koniec swojego pontyfikatu często chorował. Ostatnie dolegliwości pojawiły się od lutego 2025 roku.

Właściwie Jorge Mario Bergoglio SJ urodził się 17 grudnia 1936 roku w Buenos Aires. Uczęszczał do szkoły salezjanów, potem do technikum. Mając 21 lat rozpoczął studia w seminarium. 11 marca 1958 roku wstąpił do zakonu jezuitów. W latach 1964 – 1965 pracował jako nauczyciel literatury i psychologii. Teologię w Colegie Maximo San Jose w San Miguel studiował w latach 1967 – 1970. Święcenia kapłańskie przyjął 13 grudnia 1969 roku, zaś wieczyste śluby zakonne złożył 22 kwietnia 1973 roku. Biskupem pomocniczym został mianowany przez Ojca Świętego Jana Pawła II 20 maja 1992 roku. Papież Jan Paweł II, w lutym 2001 roku, wyniósł go do godności kardynalskiej. Był arcybiskupem metropolitą Buenos Aires i prymasem Argentyny w latach 1998 – 2013, kardynałem prezbiterem w latach 2001 – 2013. Od 2005 – 2011 roku sprawował funkcję przewodniczącego Konferencji Episkopatu Argentyny. Prowadził skromny tryb życia. Sam sobie gotował. Poruszając się po mieście korzystał z transportu publicznego. W 2001 roku odwiedził hospicjum, gdzie umył i ucałował stopy 12 osobom chorym na AIDS. Był wiernym i honorowym członkiem argentyńskiego klubu piłkarskiego CA San Lorenzo Almagro.

13 marca 2013 roku w czasie drugiego dnia konklawe, który zwołano po rezygnacji Benedykta XVI, w piątym głosowaniu, został wybrany 266. papieżem. Sprawował funkcję sekretarza sekcji ds. migrantów oraz uchodźców, Dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka od 2017 roku, a także od 2022 roku prefekta Dykasterii ds. Ewangelizacji.

5 lipca 2013 roku opublikowana została pierwsza encyklika papieża Franciszka pt. „Lumen Fidei” o wierze katolickiej. 6 sierpnia 2013 roku otrzymał honorową Nagrodę im. Martina Fierro, którą przyznała mu argentyńska telewizja za prowadzenie programu telewizyjnego. 24 listopada 2013 roku podczas Mszy św. kończącej Rok Wiary, ustanowionego przez papieża Benedykta XVI, papież Franciszek ogłosił swoją pierwszą adhortację zatytułowaną „Evangelii gaudium”, czyli Radość Ewangelii. Został uhonorowany tytułem „Człowiek Roku 2013” magazynu „Time”. 24 kwietnia 2014 roku Papież Franciszek kanonizował dwóch swoich poprzedników Jana XXIII oraz Jana Pawła II. 18 czerwca 2015 roku w Watykanie zaprezentowano Jego drugą encyklikę „Laudato si”, traktującej o ochronie środowiska. 12 lutego 2016 roku Papież Franciszek na Kubie spotkał się ze zwierzchnikiem kościoła prawosławnego Rosji Cyrylem I. 19 marca tego samego roku ogłosił drugą adhortację „Amoris Laetitina”, zaprezentowaną 8 kwietnia w Watykanie. 3 października 2020 roku podpisał swoją trzecią encyklikę „Fratelli tutti” mówiącą o braterstwie, a także przyjaźni społecznej. 25 lutego 2022 roku papież Franciszek udał się do ambasady Rosji w Watykanie i wyraził cierpienie, ból z powodu rozpoczętej dzień wcześniej przez Rosję inwazji na Ukrainę. 25 marca 2022 roku na zakończenie nabożeństwa pokutnego w bazylice św. Piotra, dokonał aktu poświęcenia Rosji i Ukrainy Niepokalanemu Sercu Maryi. 24 października 2024 roku papież Franciszek wydał czwartą encyklikę „Dilexit nos” poświęconą tradycyjnemu nauczaniu Kościoła i świętych o Najświętszym Sercu Jezus.

Posiadał mniej formalne podejście do papiestwa niż jego poprzednicy. Zamieszkał w Domus Sanctae Marthae, a nie w apartamencie papieskim Pałacu Apostolskiego. Pokorny, życzliwy, prostolinijny, uśmiechnięty, troszczył się o ubogich, cierpiących. Bardzo był zaangażowany w dialog międzyreligijny. Podtrzymywał tradycyjne poglądy kościoła co do celibatu, aborcji, wyświęcenia kobiet. Krytykował nieokiełznany kapitalizm, konsumpcjonizm, ekonomię wolnorynkową. Gorąco opowiadał się za podejmowaniem działań na rzecz zmian klimatycznych. Wspierał uchodźców. Był zdecydowanym przeciwnikiem nacjonalizmu, jak również dyskryminacji ze względu na wiarę. Podnosił znaczenie pracy, wartości osób, a także rodzin. Wyrażał pogląd, że w życiu najważniejszy jest sam człowiek, a nie sprawy materialne. Wspierał franciszkańskie wartości: prostoty, pokory, ubóstwa. Był wielkim orędownikiem pokoju na świecie. Cechowały go przede wszystkim dobroć serca, hart ducha, przyciąganie rzesz wiernych do wspólnej modlitwy, do Kościoła oraz czynienia dobra.

Papież Franciszek pielgrzymował po 60. krajach świata. Polskę odwiedził w dniach 27 – 31 lipca 2016 roku. Podróż apostolska obejmowała trzy miasta: Kraków, Częstochowę oraz Oświęcim. Głównym celem wizyty było spotkanie z młodzieżą katolicką z całego świata, w ramach obchodów 31. Światowych Dni Młodzieży w Krakowie.

Papież Franciszek trafił do rzymskiej kliniki Gemelli 14 lutego 2025 roku. Powodem była infekcja oskrzeli. W czasie leczenia nastąpiło też obustronne zapalenie płuc, wykryto anemię i małopłytkowość. Przed kliniką, na Placu Świętego Piotra, jak również w kościołach liczni wierni modlili się w intencji o zdrowie Papieża Franciszka. 23 marca marca 2025 roku opuścił klinikę i do końca służył Bogu oraz Jego Kościołowi.

Kazimierz Surzyn

Źródła: Jolanta Reisch-Klose, Franciszek. Papież tysiąca uśmiechów, Wilga 2018; Ross Douthat, Zmienić Kościół Papież Franciszek i przyszłość katolicyzmu, Wydawnictwo AA 2019; Ragona Fabio Marchese, Papież Franciszek Życie Moje historia w Historii, Harper Collins Polska 2024.