Ochotnicza Straż Pożarna w Makowie Podhalańskim

Wczoraj 4 maja 2025 roku, w Święto Strażaka, w Sanktuarium Matki Bożej Opiekunki i Królowej Rodzin w Makowie Podhalańskim ks. proboszcz Tadeusz Różałowski wraz z księżmi o godzinie 17:00, odprawił Mszę świętą w intencji strażaków z Makowa Podhalańskiego. Przybyli w pięknych galowych strojach wraz ze sztandarem. Ks. proboszcz serdecznie podziękował im za sumienną i wytrwałą służbę. Stwierdził, iż są obecni wszędzie tam, gdzie potrzebują ich mieszkańcy tj. podczas pożaru, powodzi, wypadków drogowych, ale i także w świątyni, w czasie Drogi Krzyżowej na Makowską Górę, czy pielgrzymki do Kalwarii. Życzył strażakom Błogosławieństwa Bożego, opieki świętego Floriana oraz Wszystkiego Najlepszego.

Za datę powstania straży w Makowie Podhalańskim przyjmuje się rok 1882. Liczy więc 143 lata! Z dokumentu sprawozdawczego Stowarzyszenia Pożyczkowego Wzajemna Pomoc w Makowie, z 4 marca 1883 roku wynika, że za rok 1882 Straż Ogniowa w Makowie uzyskała kwotę 60 złotych na dalszy rozwój oraz skuteczne gaszenie pożarów. Założycielami jej byli: ks. Jan Chryz – Warzecha, proboszcz makowski w latach 1876 – 1887, Józef Gałuszka, ks. Karol Harche, proboszcz makowski w latach 1887 – 1906, Józef Sanietrzyk, Maurycy Wroński, Stanisław Wroński. Na przestrzeni kolejnych lat zasłużyli się przede wszystkim: Pan Roverg, przewodniczący Straży Ogniowej, Edward Gisman, Józef Obtułowicz, Adam Hudzik, Antoni Kosman, Benedykt Lorenc, Józef Durak, Wilhelm Imergluck, Emil Urllich, Ludwik Kocyan, Robert Woide, Wincenty Budzoń, Eugeniusz Glatman, Franciszek Skupiński, Józef Miehle i wielu innych.

Najstarsza remiza usytuowana była na makowskim rynku, która w 1906 roku została rozebrana. Kolejną wybudowano przy ulicy Szpitalnej. Niestety uległa spaleniu wraz ze sprzętem, podczas wielkiego pożaru w 1916 roku. Następnie pozyskany sprzęt był przechowywany w rożnych miejscach. Nową siedzibę straży pożarnej rozpoczęto budować w 1947 roku. Rozbudowywana była w latach 1954 – 1962, kiedy to dobudowano piętro z salą widowiskowo – szkoleniową, garaże oraz w latach 1975 – 1978, podczas którego wybudowano dodatkowy garaż przeznaczony dla nowych wozów strażackich, pomieszczenia magazynowe, gospodarcze, mieszkanie służbowe i izbę pamiątkową straży. Dzisiaj również modernizowana, aby dostosować ją do nowego formatu samochodów gaśniczych. W sali Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) odbywają się przyjęcia weselne, komunijne, urodzinowe i inne.

OSP w Makowie w 1923 roku miała na stanie: dwie sikawki czterokołowe, jedną dwukołową, wóz rekwizycyjny, drabinę Szczerbowskiego, drabiny z gąsiorkami i przystawne, dziesięć tłumic oraz wiadra. Pierwszą motopompę sprowadzono w 1933 roku, a pięć lat później uzyskano motopompę typu „K”, a także wóz pogotowia konnego. W 1946 roku straż wzbogaciła się o samochody Opel Blitz i ciężarowy Ford, w 1956 roku o samochód strażacki Star 20 GM, w 1962 – Star 20 GBM, zaś w 1964 – GLM Żuk. W ramach współpracy z gminą Brunssum w Holandii straż pożarna w Makowie otrzymała w 1995 roku samochód Mercedes Benz GBA 1,5/20, dwa lata później bardzo pomocny sprzęt techniczny. W 2003 roku straż powiększyła swoje zasoby o samochód przeznaczony do działań ratowniczo – technicznych i ekologicznych. W tym samym roku otrzymała od wspomnianej wcześniej, zaprzyjaźnionej gminy, kolejny samochód gaśniczy typu DAF GBA 1,5/20. Samochód terenowy przeznaczony do gaszenia wiosennego wypalania traw, które jest zabronione i niebezpieczne w skutkach, pozyskała w 2006 roku. Obecnie posiada cztery nowoczesne samochody ratowniczo – gaśnicze.

Ze względu na swoją bardzo pożyteczną działalność straż pożarna w Makowie była akceptowana zarówno przez zaborcę austriackiego, jak również przez okupanta niemieckiego podczas II wojny światowej.

OSP w Makowie przeprowadziła wiele akcji m. in.: w czasie pożaru rynku w Makowie w 1916 roku; pożaru w Suchej w 1911 roku; w Zembrzycach w 1912 roku; w Osielcu w 1921 roku; w Jordanowie w 1928 roku; w Wadowicach w 1961 roku; w Zubrzycy w 1971 roku; w okolicach Olkusza w 1992 roku; akcje powodziowe w Makowie w 1937 roku; w Suchej w 1997 roku i w następnym roku; na terenie gminy oraz powiatu w 1997, a także 1998 roku, w gminie Maków oraz na obszarze powiatu suskiego w 2001 i 2010 roku, w Tuchowie, w powiecie tarnowskim w 2010 roku. Ponadto uczestniczyła w wielu akcjach: gaszenia domów, zakładów rzemieślniczych, ewakuacji poszkodowanych lub zagrożonych ludzi i zwierząt oraz będącego w niebezpieczeństwie mienia, oznakowania i zabezpieczenia miejsc, w których strażacy prowadzili działania ratownicze, poszukiwania zaginionych osób, przy wypadkach drogowych, pożarach lasów, traw szczególnie wiosną, technicznych, medycznych, ekologicznych szczególnie na drogach, udrażniania przepływów wodnych, działania na obszarze wodnym, powodziowym, także przy różnych awariach, usuwania szkód po gwałtownych zjawiskach atmosferycznych, nietypowych zachowaniach zwierząt, udzielania poszkodowanym pomocy socjalnej, ścisłej współpracy z jednostkami Państwowej Straży Pożarnej (PSP), również uczestniczenie corocznie w Drogach Krzyżowych na Makowską Górę, pełnienie straży przy symbolicznym Grobie Jezusa Chrystusa, w procesjach wielkanocnych, Bożego Ciała, w obchodach Świąt Konstytucji 3 Maja 1791 roku, Odzyskania przez Polskę Niepodległości w 1918 roku, wypuszczanie sygnału dźwiękowego w postaci syreny, upamiętniającej rozpoczęcie Powstania Warszawskiego (1 sierpnia – 3 października 1944 roku), o godzinie W, czyli 17:00, przywitanie Nowego Roku, o godzinie 24:00, upamiętnienie wybitnych osobistości, jako alarm w sytuacjach zagrożenia, podczas ćwiczeń, pomagają też policji w zabezpieczaniu tras np.: biegów, marszów, jazdy wyścigowymi samochodami, uczestniczą w zawodach sportowo – pożarniczych na szczeblu gminnym, powiatowym, wojewódzkim z sukcesami, odwiedzają szkoły na pokazach, spotkaniach prezentując wiedzę oraz sprawność pożarniczą, tradycyjnie roznoszą mieszkańcom Makowa Podhalańskiego, pod koniec każdego roku, przepięknie wykonane kalendarze, ze zdjęciami makowskich strażaków.

Bardzo znamienna jest też działalność makowskiej straży w ramach Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP), polegającej na wdrażanie młodych osób do odpowiedzialnej służby strażackiej poprzez: krzewienie wiedzy i umiejętności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, pokazy sprzętu gaśniczego, naukę jego obsługi, udział w zapobieganiu pożarom przez przestrzeganie przepisów i uświadamianie o tym społeczeństwa, stałe rozwijanie sprawności członków przez uprawianie różnych dyscyplin sportowych, prowadzenie działalności wolontariackiej, branie udziału w konkursach plastycznych, dotyczących pożarnictwa, a także w turniejach Wiedzy Pożarniczej. Makowska OSP co jakiś czas organizuje nabory do MDP, do której mogą należeć osoby w wieku od 7 do 18 lat.

Wspomnieć należy też o działalności kulturalno – rozrywkowej. Bowiem w ubiegłym wieku w straży działał zespół kabaretowo – rozrywkowy „Motopompa”, którego założycielem był Stanisław Wicherek, zasłużony strażak, autor tekstów. Zespół występował w Warszawie, Raczkowie, Makowie Mazowieckim, Strzelcach Opolskich, dla miejscowych i okolicznych mieszkańców oraz w wielu innych miejscach. Funkcjonowała również Orkiestra Dęta. Zaznaczyć trzeba, że obecnie w Makowie Podhalańskim działają Gminna Orkiestra Dęta oraz Makowska Orkiestra Rozrywkowa.

Strażacy wyjeżdżają ponad sto razy rocznie do różnych zdarzeń. Za działania pomocowe w czasie powodzi w 1937 roku strażacy z Makowa zostali wyróżnieni odznaczeniem „Za ratowanie ginących” oraz za uczestniczenie w akcji powodziowej w Tuchowie, w 2010 roku otrzymali podziękowanie od premiera.

Funkcję Prezesa OSP w Makowie Podhalańskim pełni Maciej Musiał, Wiceprezesa Przemysław Fluder, Wiceprezesa Naczelnika Mariusz Gajewski, Wicenaczelnika Piotr Winiarski, skarbnika Piotr Fila, sekretarza Piotr Stopka, gospodarza Mateusz Wilczek. W Komisji Rewizyjnej zasiadają: przewodniczący Czesław Malota i członkowie Jan Suwaj oraz Grzegorz Lipka. Na strażacką drużynę składa się 33 ratowników, 21 członków oraz 11 młodych osób z MDP. Kapelanem OSP gminy Maków Podhalański jest proboszcz, kanonik, dziekan Tadeusz Różałowski.

Podkreślić należy, iż w Makowie Dolnym działa jednostka OSP. W 1938 roku Rada Miejska Makowa, wydała w czerwcu 1938 roku uchwałę, w której zobowiązała się do utworzenia placówki. Jednak nie udało się jej wtedy zrealizować. Nastąpiło to po zakończeniu II wojny światowej w 1945 roku. Ma więc 80 lat! W latach sześćdziesiątych wybudowano remizę stojącą do dziś. Prezesem jest Mateusz Szklarczyk. Liczy 65 członków, z czego 28 strażaków jest przeszkolonych i bierze czynny udział w różnych akcjach ratowniczych. Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza ma w składzie 25 osób. Posiada świetlicę, salę bankietową. Strażacy z sukcesem biorą udział w zawodach strażackich. Jednostka propaguje ważną rolę, jaką pełnią kobiety w straży pożarnej w ramach Ogólnopolskiego Projektu – Kobiety Straży 2025. W sesji do kalendarza na 2025 rok brało udział osiem dziewczyn. 28 czerwca 2025 roku odbędzie się konferencja pod nazwą „Kobiety Straży, Kobiety w służbach mundurowych”, która ma na celu podkreślenie działalności kobiet w straży na rzecz bezpieczeństwa, ochrony życia oraz mienia mieszkańców.

Na uwagę zasługuje także fakt, iż makowska straż jest zawsze utrzymana w należytym ładzie, porządku i czystości.

Wszystkim strażakom z Makowa Podhalańskiego oraz okolic dziękujemy za wspaniałą służbę, pełną oddania, poświęcenia, odwagi, gotowości, bez względu na ryzyko, za serce, dobroć, życzliwość. Życzymy wielu sukcesów osobistych, zdrowia, szczęścia, pomyślności, bezpiecznych, udanych akcji ratowniczych z pomocą i opieką świętego Floriana.

Źródła: Emil Wacyk, 1882 – 1982, 100 lat działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Makowie Podhalańskim, Maków Podhalański 1983; Jan Malaga, 125-lecie OSP Maków Podhalański, Strażackie Ikony, Maków Podhalański, 2007; „Strażak” z lat 1955 – 1984, Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa; strona internetowa OSP, Maków Podhalański, Serwis Gminy Maków Podhalański, obserwacja działań makowskich strażaków przez autora tekstu.

Kazimierz Surzyn