Nowy metropolita krakowski: kardynał Grzegorz Ryś wraca do rodzinnego miasta

Zmiana na szczycie krakowskiej archidiecezji stała się faktem. Nowym metropolitą został kardynał Grzegorz Ryś — urodzony w 1964 roku w samym sercu miasta, w pobliżu Bazyliki Mariackiej, gdzie przyjął chrzest. Ceniony kaznodzieja i historyk Kościoła obejmuje jedną z najważniejszych diecezji w Polsce po kilku latach posługi jako metropolita łódzki.

9 lutego 1964 r. w Krakowie przyszedł na świat Grzegorz Ryś. W 1982 r. wstąpił do krakowskiego Wyższego Seminarium Duchownego, z którym związał swoje kapłańskie początki.
Święcenia kapłańskie przyjął 22 maja 1988 r. w katedrze na Wawelu z rąk kard. Franciszka Macharskiego.

Równolegle z formacją seminaryjną studiował na Wydziale Historii Kościoła Papieskiej Akademii Teologicznej. Po roku pracy jako wikariusz w parafii św. Małgorzaty i św. Katarzyny w Kętach został zatrudniony na uczelni i rozpoczął studia doktoranckie.
Doktorat uzyskał w 1994 r., a w 2000 r. – habilitację z nauk humanistycznych w zakresie historii.

Naukowiec, kaznodzieja, wychowawca

W latach 2004–2007 kard. Ryś pełnił funkcję dyrektora Archiwum Kapituły Metropolitalnej w Krakowie, natomiast w latach 2007–2011 – rektora krakowskiego Wyższego Seminarium Duchownego.
Od 2010 do 2011 r. przewodniczył Konferencji Rektorów Seminariów Duchownych w Polsce.

Jako wykładowca i badacz kierował Katedrą Historii Kościoła w Średniowieczu, a później Katedrą Historii Starożytnej i Średniowiecznej na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II. Wchodził również w skład komisji historycznych w procesach beatyfikacyjnych, m.in. św. Jana Pawła II.

Dorobek kard. Rysia obejmuje ponad 40 książek z dziedziny historii, teologii i duchowości. Od 1995 r. jest związany z „Tygodnikiem Powszechnym”, w którym od 2011 r. publikuje cotygodniowe komentarze biblijne. Należy także do redakcji miesięcznika „Znak”.

Głęboko zanurzony w duszpasterstwie

Praca naukowa nigdy nie odsunęła go od bezpośredniej posługi.
Od młodości związany z Ruchem Światło-Życie, angażował się również w Drogę Neokatechumenalną, Chrześcijańskie Braterstwo Osób Chorych i Niepełnosprawnych oraz wspólnotę namARKA.

Przez 25 kolejnych lat kard. Ryś prowadził grupę 6. Pieszej Pielgrzymki Krakowskiej na Jasną Górę, co stało się jednym z rozpoznawalnych znaków jego duszpasterstwa.
Jako rekolekcjonista i kaznodzieja głosił słowo Boże podczas licznych wydarzeń ogólnopolskich i diecezjalnych.

Człowiek dialogu i nowej ewangelizacji

Zaangażowanie kard. Rysia w dialog międzyreligijny i ekumeniczny ma długą historię.
Był współtwórcą kursu „ABC relacji chrześcijańsko- i polsko-żydowskich”, a także inicjatorem „Echa Asyżu w Krakowie” – spotkania modlitewnego w intencji pokoju z udziałem chrześcijan, Żydów i muzułmanów (2011).
Do niego należała też inicjatywa serii spotkań „Dziedziniec Pogan”, poświęconych rozmowie wierzących z niewierzącymi.

W latach 2013–2017 zasiadał w kapitule Nagrody im. ks. Stanisława Musiała, a w latach 2012–2018 był członkiem Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej.
W 2019 r. uhonorowano go Medalem 75-lecia Misji Jana Karskiego.

Jako przewodniczący Zespołu ds. Nowej Ewangelizacji przy KEP (2011–2021) powołał Ogólnopolską Szkołę Ewangelizatorów oraz współorganizował liczne Kongresy Nowej Ewangelizacji w Polsce i rekolekcje dla Polonii za granicą. Na czas ŚDM w Krakowie w 2016 r. stanął za powołaniem Międzynarodowego Centrum Ewangelizacji.

Metropolita łódzki i administrator diecezji kaliskiej

14 września 2017 r., w święto Podwyższenia Krzyża Świętego, papież Franciszek mianował go arcybiskupem metropolitą łódzkim, a 4 listopada 2017 r. odbył się jego ingres do łódzkiej katedry.

W Łodzi, przygotowując diecezję do jubileuszu 100-lecia, zainaugurował IV Synod Duszpasterski (2018–2021) poświęcony młodzieży, rodzinie i parafii. Powołał Ośrodek Formacji Diakonów Stałych, Szkołę Katechistów oraz Międzynarodowe Diecezjalne Seminarium Misyjne dla Nowej Ewangelizacji Redemptoris Mater.
Od 2019 r. w Łodzi działa również Ogólnopolskie Seminarium dla Starszych Kandydatów do Święceń (35+), którego był inicjatorem.

W 2022 r. powstało w archidiecezji łódzkiej – z jego inicjatywy – pierwsze w Polsce kościelne duszpasterstwo osób w kryzysie samobójczym i ich rodzin, Papageno Team.

25 czerwca 2020 r. papież powierzył mu funkcję administratora apostolskiego sede plena diecezji kaliskiej, a od 17 października 2020 r. – administratora sede vacante, aż do objęcia diecezji przez bpa Damiana Bryla.

Kardynał Kościoła powszechnego

Podczas modlitwy „Anioł Pański” 9 lipca 2023 r. papież Franciszek ogłosił, że abp Grzegorz Ryś zostanie włączony do Kolegium Kardynalskiego.
Na konsystorzu 30 września 2023 r. otrzymał biret i pierścień kardynalski oraz tytularny kościół pw. św. Cyryla i Metodego w Rzymie.

W październiku 2023 r., z osobistej nominacji papieża, wziął udział w pierwszym Zgromadzeniu Ogólnym Synodu o Synodalności.
W Watykanie kard. Ryś jest członkiem Dykasterii ds. Biskupów oraz Dykasterii ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, a wcześniej zasiadał w Kongregacji ds. Biskupów, której kadencję po kreacji kardynalskiej przedłużono.

Od 2022 r. przewodniczy także ekumenicznemu zespołowi przygotowującemu nową redakcję Europejskiej Karty Ekumenicznej na rok 2025.

Funkcje w Konferencji Episkopatu Polski

W strukturach Konferencji Episkopatu Polski kard. Grzegorz Ryś obecnie:

• przewodniczy Radzie ds. Dialogu Religijnego,

• przewodniczy Komitetowi ds. Dialogu z Judaizmem,

a ponadto:

• należy do Rady Stałej,

• wchodzi w skład Rady ds. Ekumenizmu,

• uczestniczy w pracach Rady ds. Kultury i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego,

• współpracuje w ramach Rady ds. Rodziny.

Wcześniej był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Organizacyjnego obchodów 1050-lecia Chrztu Polski oraz delegatem Episkopatu na Synod Biskupów o młodzieży w 2018 r.
W 2023 r. powierzono mu udział w pracach nad koncepcją komisji badającej przypadki wykorzystywania małoletnich w Kościele w Polsce.

Ekumenizm, Łódź i wyróżnienia

W archidiecezji łódzkiej kard. Ryś inicjował i wspierał liczne działania ekumeniczne:
powstały tam m.in. Ekumeniczna Szkoła Biblijna, Ekumeniczna Droga Światła, wznowiona została Ekumeniczna Droga Krzyżowa, a w 2021 r. odbył się po raz pierwszy ekumeniczny Orszak Trzech Króli.
Łódź była także gospodarzem Ogólnopolskiego Dnia Judaizmu (2019), zorganizowanego wspólnie z Gminą Wyznaniową Żydowską.

W 2019 r. metropolita łódzki ustanowił Nagrodę im. Papieża Franciszka dla uczniów za działalność charytatywną, ekumeniczną i ewangelizacyjną.

Za szczególną działalność na rzecz Łodzi kard. Ryś został wyróżniony Odznaką „Za zasługi dla Miasta Łodzi” (2023).
Do jego wyróżnień należą także m.in.:

• Nagroda im. Klemensa Bąkowskiego Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa (2017),

• Złoty Krzyż Zasługi przyznany przez Prezydenta RP (2018),

• tytuł Ambasadora Polszczyzny w Mowie (2019).

Kapituła Rady Języka Polskiego podkreśliła wówczas, że jego kazania oparte na Piśmie Świętym cechuje język naturalny, przejrzysty, wolny od żargonu i patosu.

Styl posługi i dewiza

Kard. Grzegorz Ryś wielokrotnie powtarza, że jego jedyną ambicją jest głoszenie słowa Bożego.
W czasie pandemii COVID-19, w Wielkim Poście 2020 r., codziennie celebrował mszę świętą z homilią transmitowaną przez internet, telewizję i radio, towarzysząc wiernym w czasie izolacji.

Jego biskupią dewizą są słowa:
„Virtus in infirmitate” – „Moc w słabości”.

Nowy rozdział dla Kościoła krakowskiego

Mianowanie kard. Grzegorza Rysia metropolitą krakowskim otwiera nowy rozdział w dziejach archidiecezji.
Do Krakowa wraca hierarcha, który łączy doświadczenie naukowca, wychowawcy, rekolekcjonisty i pasterza Kościoła lokalnego, a jednocześnie jest mocno obecny w życiu Kościoła powszechnego.