Najpierw człowiek, nie procedury. Poseł Mariusz Krystian o kolejowej ustawie

Poseł Mariusz Krystian przedstawił w Sejmie stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość do senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym. Wystąpienie było mocnym i krytycznym głosem wobec proponowanych rozwiązań, a jego osią stała się sytuacja mieszkańców Łodzi dotkniętych problemami przy budowie tunelu średnicowego.

Jak podkreślił poseł, projekt ustawy, który w założeniu ma „ułatwiać kontynuowanie inwestycji” w przypadku nieprzewidzianych okoliczności, w praktyce jest legislacją pisaną pod presją awarii i bez realnych gwarancji dla obywateli. W uzasadnieniu wprost odwołano się do doświadczeń z Łodzi, jednak – zdaniem klubu PiS – mieszkańcy nie otrzymują jasnych, twardych praw. Przepisy jedynie dopuszczają możliwość pokrycia kosztów najmu lokalu zamiennego przez inwestora, ale nie wprowadzają obowiązku ani jednoznacznego standardu pomocy. To, jak zaznaczył poseł Krystian, pozostawia ludzi w stanie niepewności.

Wątpliwości wobec projektu zgłaszały również instytucje rządowe. Minister Infrastruktury sygnalizował problemy interpretacyjne i brak przepisów przejściowych, a Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska krytycznie ocenił propozycję wydłużenia ważności decyzji środowiskowych dla tuneli z 10 do 20 lat. Zdaniem posła PiS takie rozwiązanie ignoruje realia środowiskowe i społeczne, które po kilkunastu latach mogą wyglądać zupełnie inaczej.

Kolejnym punktem krytyki była możliwość zmiany decyzji lokalizacyjnych przez samorządy. Poseł Mariusz Krystian ostrzegał, że w przeszłości inwestycje rządowe bywały blokowane lub sabotowane z powodów politycznych, a nowe przepisy mogą wprost sparaliżować proces inwestycyjny. Zwrócił także uwagę na nowe brzmienie jednego z artykułów ustawy, które – w jego ocenie – może doprowadzić do bankructwa wielu, zwłaszcza małych firm, narażonych na zajęcie mienia przez wojewodę na potrzeby prowadzenia prac.

W trakcie prac komisji opozycja zgłaszała konkretne propozycje zabezpieczające obywateli. Chodziło m.in. o odszkodowania po trzech miesiącach braku możliwości korzystania z lokalu, mechanizmy wykupu nieruchomości po długotrwałych szkodach oraz rekompensaty dla instytucji i przedsiębiorców. Wszystkie te rozwiązania trafiły jednak jako wnioski mniejszości i nie zostały uwzględnione.

Szczególnie poruszającą częścią wystąpienia była obszerna relacja dotycząca Łodzi. Poseł Krystian podkreślał, że tam ta ustawa nie jest teorią, lecz codziennym doświadczeniem ludzi. Tunel średnicowy stał się symbolem państwa, które – jak mówił – lekceważy obywatela. Po utknięciu maszyny TBM pod zabudową przy al. 1 Maja, katastrofie budowlanej i kolejnych problemach, prace były wielokrotnie wstrzymywane, a mieszkańcy zostali zmuszeni do opuszczenia domów. 61 osób z trzech kamienic podpisało list otwarty do premiera Donalda Tuska, prosząc o interwencję, gwarancje odszkodowań i program wykupu. Wielu z nich od miesięcy nie może wrócić do mieszkań i żyje w hotelach, często w poczuciu całkowitego opuszczenia przez państwo.

Poseł zwracał uwagę na chaos informacyjny wokół terminów zakończenia inwestycji. Z jednej strony pojawiają się zapowiedzi wznowienia drążenia w styczniu 2026 roku, z drugiej – wypowiedzi sugerujące, że realny finał prac nastąpi dopiero w 2029 roku. Dla mieszkańców, jak podkreślono z sejmowej mównicy, kolejne deklaracje bez pokrycia nie mają już żadnej wartości.

Nie bez znaczenia pozostają także rosnące koszty inwestycji. PKP Polskie Linie Kolejowe informowały m.in. o wypłacie około 119 milionów złotych waloryzacji oraz trwających mediacjach z wykonawcą. Zdaniem posła Krystiana, dla poszkodowanych mieszkańców nie jest to jednak żadnym pocieszeniem, jeśli nadal brakuje jasnego systemu odpowiedzialności i szybkich wypłat za realne szkody.

W ocenie Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość proponowana nowelizacja, zamiast realnie pomagać, może stać się jedynie „zasłoną dymną”. Uelastycznia procedury i wydłuża decyzje środowiskowe, ale w centrum tych rozwiązań wciąż nie ma człowieka, jego bezpieczeństwa i majątku. Jak podkreślił poseł, Łódź nie potrzebuje działań wizerunkowych ani ustawy pisanej w pośpiechu, lecz twardych, obowiązkowych gwarancji lokali zamiennych, odszkodowań i wykupu, jawnego harmonogramu prac oraz realnej odpowiedzialności za popełnione błędy.

Na zakończenie wystąpienia Mariusz Krystian zaznaczył, że klub PiS uzależnia poparcie dla projektu ustawy od przyjęcia zgłoszonych poprawek. To one – jak przekonywał – naprawiają nowelizację i dają realną szansę na pomoc mieszkańcom Łodzi, którzy od miesięcy żyją w cieniu jednej z najbardziej problematycznych inwestycji kolejowych w kraju.