Historia Światowych Dni Młodzieży

Dla młodzieży Ojciec Święty Jana Pawła II był kochającym ich przyjacielem, wspaniałym ojcem i przewodnikiem w drodze do Chrystusa. Organizacja Narodów Zjednoczonych 1984 rok ogłosiła Międzynarodowym Rokiem Młodzieży. Wtedy też Ojciec Święty Jan Paweł II zainicjował organizowanie Światowych Dni  Młodzieży (ŚDM). Jeszcze w tym samym roku Papież spotkał się z młodymi katolikami z okazji Nadzwyczajnego Jubileuszu Odkupienia tj. 1950 rocznicy śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Zgodnie z zapowiedzią Ojca Świętego Jana Pawła II w 1985 roku w Rzymie miało miejsce Światowe Spotkanie Młodzieży, a w następnym roku Papież w Niedzielę Palmową oficjalnie ogłosił Niedzielę Palmową Światowym Dniem Młodzieży.

Papież Jan Paweł II ustanowił dwa symbole ŚDM. Pierwszym z nich jest krzyż z napisem słów Ojca Świętego w czterech językach: „Nieście go po całym świecie jako znak miłości Pana Jezusa do całej ludzkości i głoście wszystkim, że zbawienie i odkupienie jest tylko w Chrystusie umarłym i zmartwychwstałym”. Drugim symbolem, od 2003 roku jest ikona Matki Bożej Salus Populi Romani, co związane jest z obchodzonym wówczas rokiem Różańca i z orędziem jakie wtedy Papież skierował do młodych. Czytamy w nim m. in.: „Wiedzcie jednak, że w trudnych chwilach, których nie brakuje w życiu każdego człowieka, nie jesteście sami: tak jak Janowi u stóp Krzyża, tak i wam Jezus daje swoją Matkę, aby pocieszała was swoją czułością (…) Drodzy młodzi, wy wiecie: chrześcijaństwo nie jest opinią i nie polega na próżnych słowach. Chrześcijaństwo to Chrystus! To Osoba, to Żyjący! Spotkać Jezusa, Kochać Go i sprawić, by był kochany – oto chrześcijańskie powołanie. Maryja jest wam dana, by pomóc wam wejść w bardziej szczery i osobisty kontakt z Jezusem. Swoim przykładem Maryja uczy was utkwienia spojrzenia miłości w Nim, który ukochał nas jako pierwszy. Swoim wstawiennictwem formuje w was serce uczniów zdolnych słuchać Syna, który objawia autentyczne oblicze Ojca i prawdziwą godność człowieka”.

ŚDM obchodzone są każdego roku w diecezjach i w parafiach, a co dwa, trzy lata pod przewodnictwem Ojca Świętego w wyznaczonym przez Niego miejscu na świecie. Są przede wszystkim okazją do wspólnego przebywania ze sobą, modlitwy, do wyznawania wraz ze swymi duszpasterzami, katechetami, biskupami wiary w Chrystusa. Istotnym celem ŚDM jest także ukierunkowanie młodych ludzi na rozwiązywanie konkretnych zadań i problemów jakie stawia przed nimi życie.

            Światowe Spotkanie Młodych odbyło się w dniach 29-31 marca 1985 roku w Rzymie pod hasłem: „Abyście umieli zdać sprawę z nadziei, która jest w was” (1P 3, 15). Papież Jan Paweł II podkreślił, iż młodzież jest przyszłością i nadzieją świata. Wskazywał, że przyszły wiek zależy szczególnie od młodych ludzi, od ich miłości i czystego serca. Nauczał, że miłość stawia człowiekowi wymagania. Nie należy lękać się tych wymagań, bo one właśnie są zdolne uczynić tę miłość prawdziwą. Wzywał młodzież, aby zawsze byli zwolennikami pokoju na świecie. Zachęcał do zgłębiania nauk Chrystusa i pójścia bezwarunkowo Jego drogą. Trzeba zawierzyć Bogu, a On nas poprowadzi przez życie do wiecznego Zbawienia. To właśnie tu Ojciec Święty skierował do młodzieży te słowa: „W Was jest nadzieja, ponieważ Wy należycie do przyszłości, a zarazem przyszłość do Was należy”.

            Do tej pory odbyły się następujące Światowe Dni Młodzieży:

- I ŚDM przypadły 23 marca 1986 roku na szczeblu archidiecezji i parafii. Przebiegały one pod hasłem: „Bądźcie zawsze gotowi do obrony wobec każdego, kto domaga się od was uzasadnienia tej nadziei, która w was jest” (1P 3, 15).

- II ŚDM miały miejsce 11-12 kwietnia 1987 roku w Buenos Aires w Argentynie z mottem: „Myśmy poznali i uwierzyli miłości, jaką Bóg ma ku nam” (1J 4, 16). Był to swoisty dialog Ojca Świętego Jana Pawła II z młodzieżą świata. Odpowiadał on bowiem na pytania, które młodzi katolicy wcześniej przygotowali. Dotyczyły one głównie problemów z jakimi borykali się lub borykają młodzi w swoim kraju. Papież mówił do zgromadzonej młodzieży: „Pamiętając o tym, że człowiek nie może żyć i nie może być zrozumiany bez miłości, wzywam was wszystkich byście wzrastali w człowieczeństwie, byście przyznawali absolutne pierwszeństwo wartościom duchowym, byście przeobrażali się w „nowych ludzi”, coraz pełniej uznając i przyjmując w waszym życiu obecność Boga, który jest Miłością” (…).

- III ŚDM obchodzono 27 marca 1988 roku w diecezjach i parafiach, którego motto brzmiało: „Zróbcie wszystko, cokolwiek wam powie” (J 2, 5).

- IV ŚDM odbyły się najpierw 19 marca 1989 roku w diecezjach i parafiach, a następnie w dniach 19 – 20 sierpnia w Santiago de Compostela w Hiszpanii pod hasłem: „Ja jestem Drogą, Prawdą i Życiem” (J 14, 6). Papież Jan Paweł II mówił o tym, iż nasza wiara ma podłoże historyczne. Pytał młodzież: „Czy jesteście gotowi z największą troską strzec życia ludzkiego we wszystkich okolicznościach, nawet najtrudniejszych? Czy jesteście gotowi, jako młodzi chrześcijanie, żyć miłością i bronić jej poprzez nierozerwalne małżeństwo, dbać o trwałość rodziny, która sprzyja harmonijnemu wychowaniu dzieci pod osłoną wzajemnie się dopełniającej miłości ojcowskiej i macierzyńskiej? Takie jest chrześcijańskie świadectwo, którego świat oczekuje od większości z was, młodzi przyjaciele (…) Wędrując więc – mówię do was wszystkich, młodzi pielgrzymi (…) Podczas tej pielgrzymki starajcie się odnaleźć ducha dawnych pielgrzymów, śmiałych świadków wiary chrześcijańskiej. Uczcie się na tej drodze odkrywać Jezusa, który jest naszą Drogą, Prawdą i Życiem”.

- V ŚDM przebiegały w dniu 8 kwietnia 1990 roku w Rzymie, w diecezjach pod hasłem: „Ja jestem krzewem winnym, a wy latoroślami” (J 15, 5).

- VI ŚDM miały miejsce 24 marca 1991 roku w diecezjach i parafiach, a następnie w dniach od 14 – 15 sierpnia w Częstochowie z mottem: „Otrzymaliście Ducha przybrania za synów” (Rz 8, 15). Ojciec Święty Jan Paweł II modlił się wówczas o to, aby Wschód i Zachód Europy połączyła młodzież Dobrą Nowiną o Zbawieniu. Młodzi ludzie zgromadzeni wokół Jasnej Góry, na prośbę Papieża, mieli nieść to świadectwo do swoich koleżanek i kolegów w Europie postkomunistycznej, w której upadek ideologii, jak mówił Ojciec Święty: „pozostawił uczucie głębokiej pustki, wrażenie, że zostali oszukani, a także zniechęcenie i lęk przed przyszłością”. Dobrą Nowinę młodzież świata spod Częstochowy winna także zanieść tym wszystkim swoim siostrom i braciom w Europie Zachodniej, którzy jak nauczał Papież: „zatracili motywy, dla których warto żyć (…), którzy rezygnują z walki o dobro, uciekają w narkomanię (…) inne nałogi”. Tutaj Ojciec Święty Jan Paweł II zwrócił się do młodych słowami: „Gdzie można lepiej zrozumieć, co znaczy być dziećmi Bożymi, jeśli nie u stóp Matki Boga? Maryja jest najlepszą Mistrzynią (…)”.

- VII ŚDM odbyły się 12 kwietnia 1992 roku w diecezjach i parafiach, a ich motto brzmiało: „Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię” (Mk 16, 15).

- VIII ŚDM w 1993 roku przebiegały pod hasłem: „Ja przyszedłem po to, aby (owce) miały życie i miały je w obfitości” (J 10, 10), początkowo 4 kwietnia w Rzymie i w kościołach lokalnych, a następnie w dniach 14 - 15 sierpnia w Denver – stolicy amerykańskiego stanu Kolorado. Papież Jan Paweł II zachęcał młodzież do wykazywania odwagi w głoszeniu Chrystusa i Dobrej Nowiny. Przed młodzieżą głównie z wielkich metropolii stawiał mękę Chrystusa, która jak mówił do nich stanowi obraz tego: „co istoty ludzkie zdolne są uczynić innym, gdy ich serca są zatwardziałe, a światło sumienia przyćmione”. Ojciec Święty nauczał, iż cywilizacji śmierci, przemocy, cynizmu, niesprawiedliwości, kłamstwa, obłudy, które są obecne w naszym życiu, należy stanowczo przeciwstawić cywilizację miłości. Odniósł się również do aborcji jako rzekomo „prawa kobiet” wspieranego przez ówczesnego Prezydenta Stanów Zjednoczonych Billa Clintona mówiąc: „Ameryko, jeśli chcesz sprawiedliwości dla wszystkich, prawdziwej wolności i trwałego pokoju – broń życia!!! Tutaj również Papież stwierdził: „Nie sposób zbudować prawdziwej i trwałej jedności przemocą i przymusem. Cel ten można osiągnąć tylko wtedy, gdy buduje się na fundamencie wspólnego dziedzictwa, opierając się na powszechnie przyjętych wartościach (…)”.

- IX ŚDM miały miejsce 27 marca 1994 roku w Rzymie oraz w diecezjach pod hasłem: „Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam” (J 20, 21).

- X ŚDM odbywały się pod tym samym hasłem co w poprzednim roku tj.: „Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam” (J 20, 21), w dniach 14 – 15 stycznia 1995 roku w stolicy Filipin – Manili. Papież Jan Paweł II wzywał wtedy młodzież, aby burzyła bariery między pokoleniami mówiąc: „Wzywam was, byście budowali mosty dialogu z waszymi rodzicami. Żadnej izolacji! Dialog! Miłość (…) Żadnych barier. Wspólnota pokoleń. Wspólnota rodziców, synów i córek. Wspólnota! (…) U boku człowieka naszego stulecia, u boku was wszystkich drodzy młodzi przyjaciele, złaknieni i spragnieni prawdy, staje Kościół by towarzyszyć wam w drodze”.

- XI ŚDM 31 marca 1996 roku miały charakter lokalny i przebiegały pod hasłem: „Panie, do kogóż pójdziemy? Ty masz słowa życia wiecznego” (J 6, 68).

- XII ŚDM obchodzone były w Niedzielę Palmową 23 marca 1997 roku najpierw lokalnie, a później w dniach 19 – 24 sierpnia w Paryżu z przewodnim mottem: „Nauczycielu gdzie mieszkasz? Chodźcie a zobaczycie” (J 1, 38-39). Ojciec Święty zaproponował młodzieży świętość jako drogę życia wiodącą do wiecznego Zbawienia. Świętość może osiągnąć każdy. Papież nauczał: „Czy lepiej zgodzić się na życie pozbawione ideałów, na świat zbudowany wyłącznie na obraz i podobieństwo człowieka, czy ofiarnie szukać prawdy, dobra, sprawiedliwości, pracować dla świata, który będzie odbiciem piękna Bożego, nawet za cenę ciężkich prób, którym trzeba stawić czoło?”.

- XIII ŚDM przypadły 5 kwietnia 1998 roku i odbywały się w diecezjach i parafiach, a ich motto było następujące: „Duch Święty was nauczy” (por. J 14, 26).

- XIV ŚDM wypadły 28 marca 1999 roku i przebiegały lokalnie w kościołach, pod przewodnim hasłem: „Ojciec was miłuje” (por. J 16, 27).

- XV ŚDM odbywały się dwuetapowo: w Niedzielę Palmową 16 kwietnia 2000 roku na szczeblu diecezjalnym i parafialnym, a później w Rzymie w dniach 15 – 20 sierpnia 2000 roku jako Jubileusz Młodych w ramach Wielkiego Jubileuszu Roku Świętego w Wiecznym Mieście pod hasłem: „A słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas” (J 1, 14). Ojciec Święty Jan Paweł II powiedział wówczas: „Młodzi wszystkich kontynentów, nie lękajcie się być świętymi nowego tysiąclecia! Bądźcie miłośnikami kontemplacji i modlitwy, postępujcie zgodnie z wyznawaną wiarą i służcie ofiarnie braciom, jako żywe członki Kościoła i budowniczowie pokoju”. Papież w homilii podkreślił, że trudno jest wierzyć w dzisiejszych czasach, że wiara wymaga poświęceń. Modlił się o wierność w dokonywaniu wyborów, o dobre życiowe wybory, mówiąc: „Mam na myśli narzeczonych i trudności, jakie sprawia w dzisiejszym świecie życie w czystości w oczekiwaniu na małżeństwo. Mam na myśli młode pary i próby na jakie narażone jest ich przyrzeczenie wzajemnej wierności. Mam na myśli relacje między przyjaciółmi i pokusę nielojalności, jaka wkraść się może pomiędzy nich. Mam także na myśli tych, którzy podjęli drogę szczególnej konsekracji i wysiłku, jakiego nieraz wymaga wytrwałość w oddaniu się Bogu i braciom. Myślę jeszcze o tych, którzy chcą przeżywać relacje solidarności i miłości w świecie, w którym – jak się wydaje – ma wartość jedynie logika korzyści i interesu osobistego czy grupowego”.

- XVI ŚDM miały miejsce 8 kwietnia 2001 roku lokalnie pod hasłem: „Jeśli kto chce iść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech co dnia bierze krzyż swój i niech mnie naśladuje” (Łk 9, 23).

- XVII ŚDM przebiegały w dwóch etapach: pierwszy lokalnie w Niedzielę Palmową 24 marca 2002 roku, zaś drugi miał miejsce w dniach 18 – 28 lipca w kanadyjskim mieście Toronto z mottem przewodnim: „Wy jesteście solą ziemi, wy jesteście światłością świata” (Mt 5, 13-14). Podczas tych dni młodzież przygotowała i prowadziła Drogę Krzyżową. Papież Jan Paweł II nauczał młodych katolików z całego świata, aby nie czekali aż będą starsi, by dopiero wtedy „kroczyć ścieżką świętości”. W życiu człowieka tylko kontakt z Bogiem może nadać prawdziwy sens ich życiu. Mówił: „Tak jak sól nadaje smak pożywieniu i jak światło oświeca ciemność, tak świętość nadaje pełny sens życiu, czyniąc je odblaskiem chwały Bożej”. Sens tego spotkania młodzieży Papież ujął w następujących słowach: „Po co zgromadziliście się tutaj ze wszystkich części świata? By razem powiedzieć Chrystusowi: „Panie do kogoż pójdziemy? Ty masz słowa życia wiecznego” (J 6, 68). Jezus zażyły przyjaciel każdego młodego człowieka ma słowa życia”. Na zakończenie homilii dodał: „Dziękuję Bogu za drogę Światowych Dni Młodzieży! Dziękuję Bogu za tylu młodych, których objęły one w ciągu tych szesnastu lat!”.

- XVIII ŚDM obchodzone były w diecezjach i parafiach 13 kwietnia 2003 roku. Ich mottem było: „Oto Matka Twoja” (J 19, 27).

- XIX ŚDM wypadły 4 kwietnia 2004 roku pod hasłem: „Chcemy ujrzeć Jezusa” (J 12, 21). Obchodom w Rzymie po raz ostatni przewodniczył nasz umiłowany Ojciec Święty Jan Paweł II. Skierował wtedy do młodzieży całego świata jedno, ale jakże ważne przesłanie: „Nie lękajcie się iść pod prąd”.

- XX ŚDM miały najpierw miejsce w Niedzielę Palmową 20 marca 2005 roku w wymiarze diecezjalnym, a później w dniach 16 – 21 sierpnia 2005 roku w Kolonii, w Niemczech pod hasłem: „Przybyliście oddać mu pokłon” (Mt 2, 2). 2 kwietnia 2005 roku zmarł Ojciec Święty Jan Paweł II, co spowodowało, iż ŚDM przewodniczył jego następca Papież Benedykt XVI, który mówił wówczas do młodzieży m. in.: „Przedstawcie Chrystusowi swe radości i swe smutki, pozwalając, aby swoim światłem rozjaśnił On wasze umysły i swoją łaską dotknął waszych serc”.

- XXI ŚDM obchodzono lokalnie 9 kwietnia 2006 roku pod hasłem: „Twoje słowo jest lampą dla moich stóp i światłem na mojej ścieżce” (Ps 119 [118], 105).

- XXII ŚDM odbyły się w Niedzielę Palmową 1 kwietnia 2007 roku na szczeblu diecezji          i parafii całego świata, pod znamiennym mottem: „Abyście się wzajemnie miłowali, tak jak Ja was umiłowałem” (J 13, 34).

- XXIII ŚDM przebiegały dwuetapowo pod hasłem: „Gdy Duch Święty zstąpi na was, otrzymacie Jego moc i będziecie moimi świadkami” (Dz 1, 8), wcześniej w Niedzielę Palmową 16 marca 2008 roku w diecezjach i parafiach, a następnie w dniach 15 – 20 lipca 2008 roku w Sydney w Australii. Papież Benedykt XVI przypomniał młodym o wrodzonej godności każdego ludzkiego życia, od chwili poczęcia, aż do naturalnej śmierci. Wyjaśnił też sens troski każdego człowieka o naturalne środowisko. Pytał młodzież jakie miejsce zajmują w naszym społeczeństwie ludzie ubodzy, starsi, imigranci, osoby pozbawione prawa głosu, prześladowane, którym nie pozwala się szczęśliwie żyć, gdyż łamane są nawet ich elementarne prawa.

- XXIV ŚDM obchodzono w diecezjach i parafiach 5 kwietnia 2009 roku pod hasłem: „Złożyliśmy nadzieję w Bogu żywym” (1Tm 4, 10).

- XXV ŚDM odbyły się na szczeblu diecezjalnym i parafialnym 28 marca 2010 roku pod przewodnim mottem: „Nauczycielu dobry co mam czynić, aby osiągnąć życie wieczne?”  (Mk 10, 17).

- XXVI ŚDM wypadły w dniach 15 – 21 sierpnia 2011 roku w Madrycie, w Hiszpanii, pod hasłem „Zakorzenieni i zbudowani na Chrystusie, mocni w wierze (por. Kol 2, 7). Ojciec Święty Benedykt XVI powiedział do młodych m. in.: „Drodzy przyjaciele, niech żadne nieszczęście was nie paraliżuje! Nie lękajcie się świata, ani przyszłości, ani swej słabości”. Nauczał abyśmy wszyscy trwali mocno w wierze, bo tylko ona zaprowadzi nas do Boga i będziemy z nim żyć w wiecznej szczęśliwości.

- XXVII ŚDM przypadły na 1 kwietnia 2012 roku i odbyły się na szczeblu diecezjalnym pod znamiennym hasłem: „Radujcie się zawsze w Panu” (Flp 4, 4).

- XXVIII ŚDM miały miejsce 23-28 lipca 2013 roku w Rio de Janeiro w Brazylii z mottem: „Idźcie i nauczajcie wszystkie narody” (por. Mt 28, 19), już pod przewodnictwem następnego Papieża – Franciszka. Podkreślił on wtedy z całą mocą, iż Ewangelia jest dla wszystkich, a nie dla niektórych. Mówił do młodych: „Dodaj Chrystusa do swojego życia, w nim złóż swą ufność, a nigdy się nie zawiedziesz”. Wskazywał, iż wiara dokonuje w nas swoistej rewolucji, gdyż: „usuwa nas z centrum i oddaje to centralne miejsce Bogu”.

- XXIX ŚDM 13 kwietnia 2014 roku odbyły się w diecezjach i w parafiach pod hasłem: „Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy Królestwo Niebieskie” (Mt 5, 3).

- XXX ŚDM 29 marca 2015 roku przebiegały na szczeblu lokalnym pod przewodnim hasłem: „Błogosławieni czystego serca, albowiem oni Boga oglądać będą” (Mt 5, 8).

- XXXI ŚDM odbyły się w dniach 26 – 31 lipca 2016 roku w Krakowie, pod hasłem: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5, 7). Papież Franciszek napisał o nich następująco: „Przeżyliśmy intensywne doświadczenie braterstwa i radości oraz daliśmy światu znak nadziei, różne flagi i języki nie były źródłem niezgody i podziału, ale okazją, aby otworzyć drzwi naszych serc, żeby budować mosty”.

- XXXII ŚDM 9 kwietnia 2017 roku przebiegały na szczeblu diecezjalnym i parafialnym pod hasłem „Wielkie rzeczy uczynił mi Wszechmocny” (Łk 1, 49).

- XXXIII ŚDM 25 marca 2018 odbywały się lokalnie z hasłem „ Nie bój się, Maryjo, znalazłaś bowiem łaskę u Boga” (Łk 1, 30).

- XXXIV ŚDM obchodzone były w 2019 roku dwutorowo, 22 – 27 stycznia miały miejsce uroczystości centralne w Panamie, zaś w Niedzielę Palmową 14 kwietnia lokalnie. Spotkaniom przyświecało hasło: „Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według Twego słowa” (Łk 1, 38). Papież Franciszek powiedział do młodzieży m.in.: „Swoją Drogę Krzyżową przechodzą cierpiący na świecie, nienarodzone dzieci, maltretowane kobiety, ubodzy, imigranci oskarżeni o wszelkie zło... Drodzy młodzi, nie jesteście przyszłością. Jesteście Bożym „teraz”. Bóg was zwołuje, by pójść w poszukiwaniu dziadków, dorosłych, aby spełnić marzenia. Nie jutro, ale teraz”.

- XXXV ŚDM przebiegały 5 kwietnia 2020 roku w Niedzielę Palmową lokalnie z hasłem przewodnim: „Młodzieńcze Tobie mówię wstań” (Łk 7, 14).

- XXXVI ŚDM miały miejsce 21 listopada 2021 roku na szczeblu diecezjalnym pod hasłem: „Wstań, bo uczyniłem cię świadkiem tego, co zobaczyłeś” (Dz 26, 16).

- XXXVII ŚDM odbyły się 20 listopada 2022 roku w diecezjach z mottem: „Maryja wybrała się i poszła z pośpiechem” (Łk 1, 39).

- XXXVIII ŚDM przebiegają dwutorowo: od 24lipca do 31 lipca 2023 roku w portugalskich diecezjach, natomiast centralne uroczystości zaplanowane są na dni 1 – 6 sierpnia 2023 w Lizbonie, stolicy Portugalii pod hasłem: „Maryja wstała i poszła z pośpiechem” (Łk 1,39). Maryja zaniosła krewnej Elżbiecie Dobrą Nowinę o narodzeniu się Jezusa, który zmieni oblicze świata. Przesłanie kierowane do młodych - wstać i iść na wzór Maryi w pielgrzymce do wieczności. Wstać, czyli obudzić się na nowo do nowego życia, podejmować śmiałe działania, żyć z pasją z Chrystusem. Nie żyjemy przecież tylko dla siebie, ale także dla innych ludzi, których Bóg stawia na naszej drodze życia.

Kazimierz Surzyn

Źródła:

1. Andrzej Nowak, Karol Wojtyła – Jan Paweł II Kronika Życia i Pontyfikatu, Kraków 2005.
2. Jan Paweł II, Wydawnictwo „Edipresse Polska”, Warszawa 1998.
3. Kard. Stanisław Dziwisz, Świadectwo, Warszawa 2007.
4. Katarzyna Flader, Witold Kawecki, Święty Jan Paweł II 15 portretów pięknego życia, Kraków 201
5. Tad Szulc, Jan Paweł II, Warszawa 1996.
6. Światowe Dni Młodzieży na świecie i w diecezjach. Materiały na stronie Krajowego Biura Organizacyjnego Światowych Dni Młodzieży, 2014.
7. Światowe Dni Młodzieży. Materiały na stronie: www.brewiarz.katolik.pl .
8. Światowe Dni Młodzieży. Materiały na stronie: www.pelplin.ksm.org.pl .